b.mashrab. mabdayi nur (saylanma)

PDF 36 pages 364.3 KB Free download

36 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 364.3 KB

File type PDF

Pages 36

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 36

mabdayi nur. boborahim mashrab www.ziyouz.com kutubxonasi 1 boborahim mashrab mabdayi nur saylanma (g'azallar va mustazodlar). «fan» 1994 nashrga tayyorlovchilar: g. niezov. q. ahmedov mas'ul muharrirlar: filologiya fanlari nomzodi hasanxo'ja muhammadxo'ja o'g'li, filologiya fanlari doktori, professor va sharqshunos i. abdullaev, sharqshunos mahmud hasaniy ushbu to'plamga mashhur mutasavvif shoir boborahim mashrabning shu kungacha muallifligi bahsli bo'lib kelgan «mabdayi nur» (ba'zi mutaxassislar «mabda un-nur» ham deyishadi) asariga kirgan g'azal va mustazodlaridan bir qismi kiritilgan. dard ahlining sultoni azaldin men dili g'amgin xaloyiq xaylini sevdim, shahid qonin sipqormish shahanshohlardin orim bor. mashrab o'zbek va boshqa turkiyzabon xalqlar adabiyotida o'zining otashnafas, xalqchil she'rlari bilan keng shuhrat topgan mumtoz o'zbek adabiyotining ulug namoyandalaridan biri boborahim mulla vali o'g'li mashrabdir. mashrab taxallusi bilan yozilgan uning sodda va ravon tilda hamda isyonkor ruhdagi asarlarini o'qigan yo eshitgan she'r shaydosi darhol ularni yodda saqlab qolishga harakat qiladi. shoirning jozibador she'rlari bilan aytiladigan qo'shiqlari tinglovchining ko'ngil mulkidan mustahkam o'rin oladi. …

2 / 36

«tazkiratul avliyo» kabi qo'lyozma, toshbosma kitoblari orqali bizgacha etib kelgan qator asarlarda shoir mashrab haqidagi ozmi-ko'pmi ma'lumotlar uchraydi. inqilobgacha va undan keyingi vaqtlarda n.i.veselovskiy, pantusov, x.s.likoshin, v.l.vyatkin, i.ahmedov, i.sultonov, p.shamsiev, kartsev, g'afur g'ulom, a.hayitmetov, a.abdug'afurov, m.zokirov, e.shodiev, i.abdullaev, o.nosirov va boshqa olimlar mashrab asarlarini topish, ularni o'rganish, nashr etish va biografiyasini tadqiq qilish borasida mabdayi nur. boborahim mashrab www.ziyouz.com kutubxonasi 2 ma'lum yutuqlarni qo'lga kiritdilar. yuqoridagi manbalar asosida shoir tarjima holini qisqa quyidagicha bayon qilish mumkin. bo'lajak otashnafas shoir mashrab qo'l kuchi bilan bo'z to'qib, shu orqali tirikchilik qiluvchi mulla vali va bibi salimalar oilasnda 1640 pilda namangan shahrining maddohon guzarida tavallud topgan. mashrab keyinchalik yozgan g'azallarida o'zining namanganlik ekanligiga nshora qilib, qator quyidagicha tarjimai holga oid mazmundagi misralarni yozib qoldirgan. chunonchi: g'azna, namangan ichida yurdi rahimbobo so'rab, topmadi bir hodisni, tolibi rahbar o'zum. na malakman, na farishta, men ham odam naslidin, men tavalludi o'shal farzandi namongoniyman. namangan shahridin ketsam, …

3 / 36

gnni qayd etganligini ko'rsatib o'tish. kerak. bu haqda 1911 yilda o'rta osiyo arxeologlari ilmiy jamiyatida qilgan ma'ruzasida pantusov yuqoridagi masala bo'yicha o'z mulohazalarini bayon qilgan. shu manbada ta'kidlanishncha, mashrab uylanmagan, undan zurriyod qolmagan, ammo uning singlisidan normuhammadxo'ja va inog'omxo'ja ismli ikki o'g'il farzand qolganligini ma'lum qilgan. mashrab o'z g'azallarida yozishicha, «ko'h-bako'h, sahroma sahro kezib» ko'pgina o'lka-yurtlar, shahar-qishloqlarni qalandarlarga bosh bo'lib kezib chiqqan. u qashqarda ofoqxo'ja huzurida qattiq tan jazosi, ya'ni: «erlik iqtidoridan» mahrum qilinib, bu dargohdan quvilgach, u dastlab onasining ziyoratiga kelib, so'ng andijon, o'sh, xo'jand, toshkent, sayram, turkiston, buxoro kabi qator katta-kichik shahar, tumanlarda bo'lib ahmad yassaviy, bahouddin naqshband kabi aziz zotlarning qadamjolarini ziyorat qilib, makkaga bormoqchi bo'ladi. ammo negadir: yorsiz ham bodasiz makkaga bormoq ne kerak, ibrohimdan qolgan ul eski do'konni na qilay? urayinmu boshima sakkiz bihishtu do'zaxin, bo'lmasa vasli manga, ikki jahonni na qilay? deb safar yo'lini balx tomonga buradi va u erda ba'zi «beadabliklar»: sodir qilgani …

4 / 36

liyning «qimyoyi saodat», jaloliddin rumiyning «masnaviyi ma'naviy» asarlari «kimyo» va «mabdayi nur» («nurning kelib chiqish joyi») nomlari bilan boborahim mashrab tomonidan o'zbek tiliga o'girilgan. shoirning adabiy merosi turli yillarda xrestomatiya, o'quv qo'llanmalari, alohida nashrlar orqali nashr qilinib kelinayotgan bo'lsa-da, ma'lum sabablarga ko'ra, uning «kimyoyi saodat» va «mabdayi nur» nomli yirik hajmli asarlari hanuz kitobxonlar mulkiga aylanganicha yo'q. buning sabablaridan biri ularning avvalo diniy ruh bilan sug'orilganligi bo'lsa, ikkinchidan ayrim olimlar bu asarlarning muallifi boborahim mashrab ekanligiga shubha bilan qarab keldilar. bu shubhali fikrni ilk bor rus arxeolog-tadqiqotchilaridan v.vyatkin mashrabning asarlariga emas, hatto uning tarixiy shaxs ekanligiga ham shubha bildirib, professor a. e. shmidt sharafiga shogirdlari tomonidan bag'ishlangan ilmiy to'plamga kiritgan «farg'onalik mistik shoir — devonai mashrab» nomli maqolasida shunday mulohazalarni yozgan: «xvii va xviii asr boshlaridagi farg'ona tarixida mistik mashrabning original figurasi ko'zga tashlanadi. afsuski, uning tarjimai holi mutlaqo noma'lum. shu davrlarga oid va boshqa xil musulmon manbalari uning tarjimai …

5 / 36

ayi nur»dan olingan quyidagi misralar bilan isbotlashga harakat qilgan. fitrat quyidagi misralarni keltiradi: etushti mashrab o'shal kun «mabdayi nur»ga valiyi xo'jayi ofoq shohni himmatidandur, desa, biz shunga yaqin fikrni «mabdayi nur»dan ko'plab keltirishimiz mumkin. chunonchi: nido keldi, ey mashrab talabdin uzma umiding, ochildi «mabdayi nur»i haqikat nuktadoniyman. mabdayi nur. boborahim mashrab www.ziyouz.com kutubxonasi 4 afsuski, yigirmanchi yillarda boshlangan bunday munozarali, chalkash fikrlar keyingi yillarda yaratilgan g'afur g'ulomning «ikki mashrab», v.abdullaevning «o'zbek adabiyoti tarixi» kabi maqola va darslik asarlarida davom etib, hatto uning ayrim muxammaslari ham shubha ostiga olindi. bunday fikrni olg'a suruvchi mualliflar yuqorida tilga olingan v.vyatkin, a.fitrat maqolalariga o'z munosabatlariii bildirmasdan, qat'iy hukm chiqarib, «mabdayi nur» kabi asarlar mashrabi soniy taxallusli muallifga tegishli bo'lib, ularni boborahim mashrab qalamiga mansub deyish isnod deyish darajasiga borib etdilar. («ikki mashrab», «qizil o'zbekiston» gazetasi, 1959 yil, 12 iyul.) bunday munozarali qarashlarga beruniy mukofoti sovrindori, professor i.abdullaev, taniqli mashrabshunos olim, filologiya fanlari nomzodi muhsin …

Want to read more?

Download all 36 pages for free via Telegram.

Download full file

About "b.mashrab. mabdayi nur (saylanma)"

mabdayi nur. boborahim mashrab www.ziyouz.com kutubxonasi 1 boborahim mashrab mabdayi nur saylanma (g'azallar va mustazodlar). «fan» 1994 nashrga tayyorlovchilar: g. niezov. q. ahmedov mas'ul muharrirlar: filologiya fanlari nomzodi hasanxo'ja muhammadxo'ja o'g'li, filologiya fanlari doktori, professor va sharqshunos i. abdullaev, sharqshunos mahmud hasaniy ushbu to'plamga mashhur mutasavvif shoir boborahim mashrabning shu kungacha muallifligi bahsli bo'lib kelgan «mabdayi nur» (ba'zi mutaxassislar «mabda un-nur» ham deyishadi) asariga kirgan g'azal va mustazodlaridan bir qismi kiritilgan. dard ahlining sultoni azaldin men dili g'amgin xaloyiq xaylini sevdim, shahid qonin sipqormish shahanshohlardin orim bor. mashrab o'zbek va boshqa turkiyzabon xalqlar adabiyotida o'zining otashnafas, xalq...

This file contains 36 pages in PDF format (364.3 KB). To download "b.mashrab. mabdayi nur (saylanma)", click the Telegram button on the left.

Tags: b.mashrab. mabdayi nur (saylanm… PDF 36 pages Free download Telegram