mashrab she’riyati “mabdayi nur” va “kimyo” asarlari

PPTX 13 sahifa 1,2 MB Bepul yuklash

13 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 1,2 MB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 13

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 13

mashrab she’riyati “mabdayi nur” va “kimyo” asarlari mashrab she’riyati “mabdayi nur” va “kimyo” asarlari g‘azna, namangan ichida yurdi rahimbobo so‘rab, topmadi bir hodisno, tolibi rahbar o‘zim. na malakman, na farishta, men ham odam naslidin, men tavalludi o‘shal farzandi nomongoniyman. mashrab hayoti haqida keltirilgan ma’lumot va faktlarning ba’zida noaniqligi haqida ham aytish, joiz ammo, uning noma’lum shaxsiyati haqida ko‘plab izlanishlar natijasoida bu noaniqlikka oydinlik kiritilgan. otashnafas shoir qo‘l mehnati ortidan mehnat qilib, bo‘z to‘quvchi mulla vali va bibi salimalarning honadonida, 1640-yilda namangan shahrining maddohon guzarida tavallud topgan. keyinchalik o‘zining g‘azallarida namanganlik ekanligiga ishora qilib o‘tgan: ilk ta’limni yosh rahimbobodan, so‘ng esa qashqarga borib o‘z davrining nufuzli ulamolaridan biri ofoqxo‘ja eshon dargohida oladi. qashqardan qattiq tan jazosi olib bu yerdan haydaladi. so‘ng u o‘z onasining ziyoratidan so‘ng o‘sh, xo‘jant, toshkent, sayram, turkiston, buxoro kabi qator kata – kichik shaharlarda ziyorat qiladi va dunyo kezadi. 1911-yilda o‘rta osiyo arxeologlari ilmiy jamiyatida qilingan ma’ruzada …

2 / 13

ir sabablarga ko‘ra boborahim mashrab emas deb hisoblanib kelinmoqda. rus alxeolog-tadqiqotchisi v.vyatkin mashrab asariga emas, balki uning tarixiy shaxs ekanligiga ham shubxa bilan qaragan. professor a.e.shmidt bu asarlarni mashrab sharafiga shogirtlar tomidan yozilgan deb hisoblaydi va uning shaxsiyatiga tarixiy shaxs emas balki afsonaviy siymo deb qaragan. ammo, olim va adabiyotshunos fitrat bularning barchasiga yechim topgan holda xvii-xviii asarlarda yozilgan ‘’muzakkirul – ashob’’, ‘’majmuani fahmiy’’, ‘’muntahabut-tavorix’’ kabi asarlarni dali tariqasida keltiradi, v.vyatkinning davosini inkor etib, ‘’mabdayi nur’’ asarini mashrab ofoqxo‘janing huzurida uning taklifiga binoan turkey-o‘zbek tiliga forsiydan tarjima qilgan. asardagi quyidagi misrani asosiy dalil sifatida ko‘rsatadi: yetushti mashrab o‘shal kun ‘’mabdayi nur’’ ga valiyi xo‘jayi ofoq shohni himmatidandur va boshqa ko‘plab misralarni isbot sifatida ko‘rsatish mumkin. o‘tgan asrning yigirmanchi yillarida bu kabi fikrlar ilgari surilgan maqolalrdan ko‘plab keltirish mumkin: g‘afur gulomning ‘’ikki mashrab’’ va v.abdullayevning ‘’o‘zbek adabiyoti tarixi’’ kabi maqolalari misol bo‘ladi. ko‘plab munozarili qarashlarga beruniy mukofoti sovrindosri, mashrabshunos olim, professor …

3 / 13

t ul-abror’’ lardagidek falsafiy-axloqiy yo‘nalish mazmunida hisoblanadi. 1. lirik she’rlar: g‘azallar, mustazodlar, murabba’lar. muxammaslar, musaddaslar, musabba’lar va bir musamman, bir masnaviy hamda ruboiy va fardlar. 2. “mabdai nur” (“nurlarning boshlanishi” yoxud “nurlar manbasi”). risola boborahim mashrabning pirlari hidoyatulla ofoqxojaning tepshiriqlari bilan yozilgan. 3. “kimyo” (qimmatbaho ma’dan) risolasi tarkibida 22 ta kimyo bo‘lib har bir kimyo alohida-alohida bo‘limlardan iboratdir. har bir kimyo uchun bir, ikki yoki undan ko‘proq hikoyat keltiriladi. 4. “qissayi vaysul-qaraniy” risolasi 180 bayt, 360 misralik masnaviydir. mutasavvif risolada shayx uvaysi qaraniy haqlarida, bul tabarruk zotning fazilat, xislat va karomatlari keltirilgan. 5. “qissayn me’rojnomayi rasuli akram” risolasi payg‘ambarimiz (s.a.v.) ning me’rojlari malakut olamiga chiqishlari, arsh, kursi, lavh, qalam, jannat do‘zax va boshqa ajoyibu g‘aroyibotlarni ko‘rishlari, alloh bilan so‘zlashishlari va yana qaytib kelishlariga ishonmaslik kufr hisoblanadishining irfoniy tahlili keltirlgan. sharqshunoslik instituti qo‘lyozmalar xazinasida 19 ta qo‘lyozma nusxasi tasnif qilingan. “mabdai nur” tasavvufiy ruhda yozilgan bo‘lib, falsafiy, axloqiy, tarbiyaviy asar turkumiga …

4 / 13

eltiradi. mashrab ta’limotida butun olam, borliq va undagi mavjudlik ishqdan iborat ekanligi, lekin ko‘pchilik insonlar borki haqiqiy ishqqa emas, dunyoga muhabbat qo‘yganliklarini keltirgan: ba’zi ishqlar bor imoratlarga band, hushlariyu jonlari qasri baland. ba’zilarni ishqlari taxtu sarir, benihoyat lashkariyu doru tir demak, majoziy ishqdan batamom holi bo‘lgan insongina haqiqiy ishqqa sazovor bo‘ladi. shubhasiz, tashqi go‘zallik ham allohning bir lutfidir, u ham o‘ziga yarasha qadrli. ammo tashqi go‘zallikning o‘zigina yetarli emas, vaqt o‘tib eskiradi, yo‘qoladi. asl qiymatli bo‘lgani ichki go‘zallik va ma’naviy barkamollikdir. xulosa mutasavvif “mabdai nur” da olamdagi barcha narsalar odamga singanini hammasi bir vujud ekanligini, ilohiy nur orqali barcha narsalar inson qalbiga tajalliy qilinishini ta’kidlaydi. alloh insonni jonini olayotgan vaqtda ilohiy nur orqali arshni tajalli qilishini, bunday holda farzandu dunyo mollari ham xotirada qolmasligini keltiradi. foydalanilgan adabiyotlar: badridinova nilufar sadridinovnaning “boborahim mashrabning “mabdai nur” asaridagi tasavvufiy tushunchalarning falsafiy tahlili dostonbek abduraxmonov “boborahim mashrabning “mabdayi nur” asarlarida fors tojikcha o‘zlashmalar” dunyoga …

5 / 13

mashrab she’riyati “mabdayi nur” va “kimyo” asarlari - Page 5

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 13 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"mashrab she’riyati “mabdayi nur” va “kimyo” asarlari" haqida

mashrab she’riyati “mabdayi nur” va “kimyo” asarlari mashrab she’riyati “mabdayi nur” va “kimyo” asarlari g‘azna, namangan ichida yurdi rahimbobo so‘rab, topmadi bir hodisno, tolibi rahbar o‘zim. na malakman, na farishta, men ham odam naslidin, men tavalludi o‘shal farzandi nomongoniyman. mashrab hayoti haqida keltirilgan ma’lumot va faktlarning ba’zida noaniqligi haqida ham aytish, joiz ammo, uning noma’lum shaxsiyati haqida ko‘plab izlanishlar natijasoida bu noaniqlikka oydinlik kiritilgan. otashnafas shoir qo‘l mehnati ortidan mehnat qilib, bo‘z to‘quvchi mulla vali va bibi salimalarning honadonida, 1640-yilda namangan shahrining maddohon guzarida tavallud topgan. keyinchalik o‘zining g‘azallarida namanganlik ekanligiga ishora qilib o‘tgan: ilk ta’limni yosh rahimbobodan, so‘ng esa qash...

Bu fayl PPTX formatida 13 sahifadan iborat (1,2 MB). "mashrab she’riyati “mabdayi nur” va “kimyo” asarlari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: mashrab she’riyati “mabdayi nur… PPTX 13 sahifa Bepul yuklash Telegram