mirtemir va asqad muxtor she’riyati

DOC 21 pages 133.0 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 133.0 KB

File type DOC

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

amaliy mashg‘ulotlari uchun savol va topshiriqlar 4-mavzu: mirtemir va asqad muxtor she’riyati mirtemir tursun o‘g‘li 1910-yilning 28-may kuni hozirgi qozog‘iston respublikasidagi turkiston viloyatining iyqon qishlog‘ida, asqad muxtor esa 1920-yilning 23-dekabrida farg‘ona shahridagi tatar millatiga mansub kishilar oilasida tug‘ilgan. tug‘ilgan. ularning har ikkisi yoshligidan adabiyotga qiziqqan. 1929-yil martida bilim yurtini tugatgan mirtemir samarqandga borib, respublika markaziy ijroiya komiteti raisi y.oxunboboevning to‘rtinchi kotibi bo‘lib ishlaydi. 1929-yilning yozida esa u samarqand pedagogika akademiyasiga o‘qishga kiradi. shu yerda yosh shoir hamid olimjon orqali fitrat, abdulla alaviy, botu, oltoy kabi adiblar bilan tanishadi. mirtemir adabiyotga 20-yillarning o‘rtalarida kirib kelgan. uning birinchi she’ri “tanburim tovushi” 1926-yilda “yer yuzi” jurnalining noyabr’ oyida chiqqan 7 sonida bosilgan edi. u an’anaviy o‘zbek lirikasi namunalaridan butkul farqlanib turuvchi sochma she’r shaklida yozilgan bo‘lib, yosh shoirning o‘z his-tuyg‘ularini va o‘y-fikrlarini ifodalash yo‘lida qanday izlanishlar, mashqlar jarayonini boshidan kechirayotganligidan dalolat berar edi: borliqqa tarqalsin tanburim tovushi, bir bolqish yaratsin yosh yuraklarda. shavqu …

2 / 21

ning, shaksiz, o‘z ichki dunyosi, ohangi, saromadi va avj pardasi bor. men qo‘lga qalam olgan yillar o‘shanday hayajonli voqealarga boy, ajoyib va o‘xshashi kam yillar edi” (karimov n. mirtemir. ma’rifiy-biografik roman. t., “meriyus”, 2012, 50-bet). sochma she’rning qanday bo‘lishini yaqqol tasavvur qilmoq uchun mirtemirning 1927-yildagi shohimardon safaridan so‘ng yozgan “suv yoqalab” nomli asarini ko‘rib o‘tish o‘rinli bo‘ladi: “suv yoqalab kelib qolganim bu chechaklar uvasi shunchalar go‘zal, do‘stim! bir yog‘i: bag‘ri archa o‘rmonlari-la to‘la buyuk tog‘lar, bir yog‘ida o‘lim dahshatining so‘ylab turguvchi uchuvimlar, qoyalar. yashil do‘nglar!.. baland jardan qarab tursang, chuqurlikda daryo. yon berimda rayhonlar, yalpizlar, gullar... asta-sekin kuylab, oshiqib oqqan kumush irmoq shalolacha bo‘lib daryoga quyadi, tabassumkor quyosh – yaproqlar, to‘lqinlarni quchib suyadi... mirtemirning “zafar” (1929), “qaynashlarim” (1932),“bong” (1932), “ochlar o‘lkasida” (1936), “poytaxt” (1936), “o‘ch” (1943), “tanlangan she’rlar” (1947), “tanlangan asarlar” (1958), “she’rlar” (1961–64), “yangi she’rlar” (1967), “qush tili” (1970), “tingla hayot” (1974), “kipriklarim” (1976), “izlayman” (1976), “yodgorlik” (1978) kabi …

3 / 21

og‘imning chechaklari”, “lolazordan o‘tkanda”, “quyoshning zabti” kabi lirik she’rlarida aniq ko‘rinadi. bu she’rlar shiraga to‘lgan, chuqur umumlashmalarga boy bo‘lib, 30-yillarning ikkinchi yarmidagi o‘zbek lirikasiga qo‘shilgan katta hissa hisoblanadi. mirtemirning urush yillarida yaratilgan “vabo”, “o‘ch”, “bu mening vatanim”, “ona shahar”, “dengiz bo‘yida”, “mard yigit, yoring bo‘lay”, “tillo”, “ko‘zlarim yo‘lingda” kabi she’rlarida dushmanga nafrat, vatanga sadoqat hislari jangovar ruhda ifodalangan. mirtemirning teran mazmunga va katta ta’sirchanlik qudratiga ega bo‘lgan bunday qo‘shiqlari talaygina bo‘lib, ular tinimsiz izlanishning, badiiylik cho‘qqilari sari intilishning samarasi hisoblanadi. mirtemir qo‘shiqchilik sohasida o‘z yo‘lini qidirar ekan, eng buyuk san’atkorlarning go‘zal an’nalari izidan bordi. u, ayniqsa, she’riyat va qo‘shiq mulkining sultoni alisher navoiy an’analarini o‘zi uchun muqaddas deb bildi. navoiydan, saryomiydan mirtemir qofiya, radif oldi va ularni yangi mazmun, yangi ruh bilan boyitdi. natijada “yali-yali” deb atalgan sho‘x va nafis qo‘shiq maydonga keldi. bu qo‘shiq mirtemir ona yurt tabiatining sodiq shaydosi, dono bilimdoni va mohir kuychisi ekanligini ko‘rsatdi. nozik qalamda …

4 / 21

lar girdobidan, qayg‘u-hasratlar po‘rtanasidan ham ko‘z yummaydi. inson qalbi yonishlarining, qovrilishlarining sirlarini faqat mirtemir lirik qahramonining bitta o‘zi biladi. o‘zining pinhoniy tuyg‘ularini lirik qahramon mana bunday ayon qiladi: qulog‘imda yangrar doim bir nido, xo‘rsinaman, ko‘z yoshimni silaman. shu nidoga ne sababdan jon fido – bitta o‘zim bilaman. bu misralarda lirik qahramon o‘z sirlarini oshkor ayon qilmasa-da, nozik kechinmalari oqimidan tinglovchi ular hayotdagi illatlarning, tubanliklarning, razilliklarning oqibati ekanligini anglaydi. shu tariqa mirtemir o‘z qo‘shiqlari orqali bizni turmushning murakkab tomonlari to‘g‘risida o‘ylashga majbur etadi va hayot haqida bo‘yalmagan, yaltiratilmagan, mukammal tasavvur tug‘dirishga intiladi. hayot haqiqatini teran, ta’sirchan va nafis obrazlarda ifodalashi tufayli mirtemirning “kuylar yigirma yoshim”, “yali-yali”, “bir go‘zal”, “men seni”, “o‘ynasin”, “bitta o‘zim bilaman”, “meni yod et”, “jonon o‘ynasin”, “barno qo‘shig‘i”, “ona orzusi”, “el qo‘shig‘i”, “qarqaralik”, “bog‘ ko‘cha” singari qo‘shiqlari shoirning o‘nlab she’riy kitoblari, dostonlari va dramalari kabi madaniy turmushimizda sezilarli voqea bo‘lib qoldi. ular san’atimiz xazinasidan o‘rin olishining yana bir …

5 / 21

gsiz go‘zal tuyg‘u sifatida madh etdi va ularni ardoqlashga, yod etishga chaqirdi. bu qo‘shiqlarning yosh avlod ruhida nafosat tuyg‘usini tarbiyalashdek muqaddas ishga xizmat qilishi shubhasizdir, chunki ulug‘ rus yozuvchisi f.m.dostoevskiy aytganidek, go‘zallik olamni qutqaradigan, insoniyatni yuksakliklarga ko‘taradigan omil hisoblanadi. go‘zallik va hissiyotning teranligi, ayniqsa mirtemirning urushdan keyingi she’rlarida yanada yorqin hamda ezgu ma’nolarning ta’sirchan ifodalanishiga yo‘l ochadi. buning yorqin misoli sifatida shoirning avval “g‘ashlik” deb atalgan, keyinchalik zulfiya tomonidan “onaginam” sarlavhasi ostida nashr etilgan she’rini eslash kifoya. “onaginam” she’ri avtobiografik xarakterda bo‘lib, unda shoir birinchi shaxs tilidan so‘zlaydi. shoir o‘z kechinmalari, tarjimai holining iztirobli nuqtalari vositasida zamondoshlarining mungli holatlarini yuksak mahorat bilan ochib bera olgan: tovonimga chaqir tikanakdek botguvchi – g‘ashlik, bedavo sizloviqday sizlatguvchi – g‘ashlik. jigarimni qiymalab ahyon-ahyon, chuchvaraga chekkuvchi – g‘ashlik. mirtemir dostonchilikda ham samarali ijod qilgan. chunonchi, “bong”, “barot”, “agronom”, “jang”, “xidir”, “nomus”, “ajdar”, “ochlar o‘lkasida”, “suv qizi”, “dilkusho”, “oysanamning to‘yida”, “farg‘ona” singari katta-kichik dostonlar mirtemir qalamiga …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mirtemir va asqad muxtor she’riyati"

amaliy mashg‘ulotlari uchun savol va topshiriqlar 4-mavzu: mirtemir va asqad muxtor she’riyati mirtemir tursun o‘g‘li 1910-yilning 28-may kuni hozirgi qozog‘iston respublikasidagi turkiston viloyatining iyqon qishlog‘ida, asqad muxtor esa 1920-yilning 23-dekabrida farg‘ona shahridagi tatar millatiga mansub kishilar oilasida tug‘ilgan. tug‘ilgan. ularning har ikkisi yoshligidan adabiyotga qiziqqan. 1929-yil martida bilim yurtini tugatgan mirtemir samarqandga borib, respublika markaziy ijroiya komiteti raisi y.oxunboboevning to‘rtinchi kotibi bo‘lib ishlaydi. 1929-yilning yozida esa u samarqand pedagogika akademiyasiga o‘qishga kiradi. shu yerda yosh shoir hamid olimjon orqali fitrat, abdulla alaviy, botu, oltoy kabi adiblar bilan tanishadi. mirtemir adabiyotga 20-yillarning o‘rtalarida kiri...

This file contains 21 pages in DOC format (133.0 KB). To download "mirtemir va asqad muxtor she’riyati", click the Telegram button on the left.

Tags: mirtemir va asqad muxtor she’ri… DOC 21 pages Free download Telegram