buyuk shaxmat taxtasi

PDF 68 pages 469.8 KB Free download

68 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 469.8 KB

File type PDF

Pages 68

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 68

zbignev bjezinskiy buyuk shaxmat taxtasi (kitobdan boblar) muqaddima qudratli davlat siyosati taxminan 500 yil muqaddam qit'alar siyosiy jihatdan o'zaro aloqa qila boshlaganlaridan beri evrosiyo jahon qudratining markazi bo'lib keldi. evrosiyoda yashaydigan xalqlar, asosan, uning g'arbiy ovro'pa qismida istiqomat qiluvchi xalqlar turli zamonlarda turli yo'llar bilan dunyoning boshqa mintaqalariga kirib borganlar va u erlarda hukmronlik qilganlar. holbuki, shu vaqtning o'zida ayrim evrosiyo davlatlari o'zlari uchun alohida maqomga erishganlar va jahonning etakchi davlatiga xos imtiyozlardan foydalanganlar. xx asrning so'nggi o'n yilligida dunyo ishlarida kuchli zilzilalarga o'xshab ketadigan siljishlar sodir bo'ldi. tarixda birinchi marta o'laroq evrosiyoga mansub bo'lmagan davlat — aqsh davlati nafaqat evrosiyo davlatlari orasidagi munosabatlarda qozikalonlik vazifasini o'tadi, balki jahondagi eng qudratli davlat ham bo'lib qoldi. sovet itifoqining mag'lubiyati va barbod bo'lishi g'arbiy yarim sharda joylashgan qo'shma shtatlarning yagona va haqiqatan ham tom ma'noda birinchi global davlat sifatida shohsupaga ko'tarilishida eng so'nggi sado bo'ldi. lekin shunga qaramay, evrosiyo o'zining geopolitik ahamiyatini …

2 / 68

i qirralarini (texnologiyalar, kommunikatsiyalar, axborot tizimlari, savdo-sotiq va moliyaviy masalalar) rivojlantirishga qo'shimcha ravishda amerika o'zining tashqi siyosatida geopolitik vaziyatni kuzatib borishni davom ettirmog'i kerak va o'zining evrosiyodagi ta'siridan shunday foydalanmog'i joizki, buning oqibatida qo'shma shtatlar siyosiy masalalarda qozikalon sifatida ish yuritayotgan qit'ada barqaror muvozanatni yuzaga keltirish mumkin bo'lsin. binobarin, evrosiyo shunday bir shaxmat taxtasiki, unda jahonga hukmdorlik qilmoq uchun kurash davom etmoqda va bu kurash geostrategiyaga ham daxldordir, ya'ni geopolitik manfaatlarni strategik boshqarishni taqozo etadi. shuni qayd qilmoq kerakki, qadim o'tgan zamonlarda emas, yaqinda — 1940 yilda jahonda hukmdorlik qilishga da'vogar bo'lgan ikki odam — adolf gitler va iosif stalin — 1940 yilning noyabr oyidagi maxfiy muzokaralar vaqtida ma'nosi ayon ko'rinib turgan bitim tuzishgan edi. bu bitimga ko'ra amerika evrosiyodan chetlatilishi kerak edi. ularning har qaysisi shuni yaxshi tushunganki, amerikaning qudrati evrosiyoga yoyiladigan bo'lsa, bu ikki arbobning jahonda hukmdorlik qilish masalasidagi da'volariga chek qo'yadi. ularning har qaysisi evrosiyo dunyoning markazidir …

3 / 68

aydi. shu vajdan mazkur kitobdan kuzatilgan maqsad — keng qamrovli va izchil evrosiyo geostrategiyasini shakllantirib berishdir. 4-bob “qora o'pqon” 1991 yilning oxirida hududi jihatidan dunyoda eng katta bo'lgan davlatning emirilishi evrosiyoning qoq markazida “qora o'pqon”ning maydonga kelishiga yordam berdi. bu — quruqlikning markaziy va geopolitik jihatdan muhim qismini er yuzidan supurib tashlaganday bir voqea bo'ldi. amerika uchun yangi va boshi berk ko'chaga kiritib qo'yadigan bu yangi gepolitik vaziyat g'oyatda muhim hodisadir. o'z-o'zidan tushunarliki, bunga darhol javob qaytarish vazifasi tug'ildi. bu vazifa — iloji boricha siyosiy boshboshdoqlik tug'ilishi imkoniyatini kamaytirishdan yoxud parchalanib ketayotgan bo'lsa-da, hali-hanuz juda qudratli yadroviy arsenalga ega bo'lgan davlatda biron-bir dushmanlik ruhidagi diktaturaning tiklanishiga yo'l quymaslikdan iborat edi. uzoq muddatli vazifa esa quyidagilarda namoyon bo'ladi: qanday qilib rossiyadagi demokratik o'zgarishlarni hamda iqtisodiy tiklanishni qo'llab-quvvatlash kerag-u, ayni chog'da evrosiyo imperiyasining yana qayta tiklanishiga yo'l qo'ymaslikka erishsa bo'ladi? bundan imperiya amerikaning geostrategik maqsadini ro'yobga chiqarishga xalaqit berardi. amerikaning geostrategik maqsadi …

4 / 68

lik intilishlari mafkuraviy sirtmoqlardan kuchliroq bo'lib chiqdi. xitoy-sovet bloki o'n yilga yaqin umr ko'rdi, sovet ittifoqi esa taxminan 70 yilcha yashadi. ammo geopolitik jihatdan ko'p asrlik tarixga ega boshqaruv markazi moskvada bo'lgan buyuk rossiya davlatining barbod bo'lishi yanada muhimroq hodisa bo'ldi. bu imperiyaning parchalanib ketishi sovet tuzumining ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy halokati tufayli tezlashdi. shuni ham ta'kidlash kerakki, uning illatlarining ko'p qismi mamlakatda mavjud bo'lgan maxfiylik tizimi va o'z qobig'iga berkinib olish vajidan deyarli eng so'nggi damlarga qadar saqlanib qolgandi. shuning uchun butun dunyo sovet ittifoqining juda tez sodir bo'lganday ko'ringan emirilishi qarshisida lol qoldi. 1991 yil dekabr oyida atigi ikki hafta mobaynida avval rossiya, ukraina va belorusiya respublikalarining boshliqlari namoyishkorona tarzda sovet ittifoqining tarqab ketganini e'lon qilishdi, keyin uning o'rniga mujmal bir tuzum barpo etishganini aytishdi. bu tuzumga mustaqil davlatlar hamdo'stligi deb nom qo'yishdi. u boltiqbo'yi respublikalardan boshqa hamma sobiq sovet respublikalarini birlashtirdi, so'ngra sovetlarning prezidenti o'zi xohlamaygina iste'foga chiqdi. …

5 / 68

'jayinlari bo'lmay qolganlarini ko'rib hang-mang bo'lib qoldilar. boshqa respublikalarning chegaralari rossiya bilan yana avvalgi — eski chegaralar bo'lib qoldi. kavkazdagi chegara 800 yillar boshidagi ahvolga, o'rta osiyodagi chegara 1800 yillarning o'rtalaridagi ahvolga qaytdi. bu voqea g'arbda bir muncha g'alvaliroq va seraziyatroq kechdi — u erdagi chegaralar taxminan 1600 yildagi, ya'ni ivan grozniy podsholik qilgan zamondagi ahvolga qaytdi. kavkazdan mahrum bo'lish darhol turkiya ta'siri borasida strategik xavotirlarni maydonga keltirdi. o'rta osiyodan mahrum bo'lish juda katta miqdordagi energetik va mineral resurslardan ajralib qolish tuyg'usini qayta tug'dirdi, shu bilan birga, potentsial musulmonlar muammosi ham turli xavotirlar tuyg'usini tug'dirmay qo'ymasdi. ukrainaning mustaqilligi rossiyaning butun panslaviya dunyosida bayroqdor bo'lishdek ilohiy vazifasi haqidagi da'volarini chipakka chiqardi. asrlar mobaynida chor rossiyasiga tobe bo'lib kelgan bir asrning to'rtdan uch qismi mobaynida sovet ittifoqi tasarrufida bo'lgan hududda endilikda o'n ikkita davlat maydonga keldi. ularning ko'pchiligi (rossiyadan tashqari) hali chinakam suverenitet olishga unchalik tayyor ham emas edilar, buning ustiga bu …

Want to read more?

Download all 68 pages for free via Telegram.

Download full file

About "buyuk shaxmat taxtasi"

zbignev bjezinskiy buyuk shaxmat taxtasi (kitobdan boblar) muqaddima qudratli davlat siyosati taxminan 500 yil muqaddam qit'alar siyosiy jihatdan o'zaro aloqa qila boshlaganlaridan beri evrosiyo jahon qudratining markazi bo'lib keldi. evrosiyoda yashaydigan xalqlar, asosan, uning g'arbiy ovro'pa qismida istiqomat qiluvchi xalqlar turli zamonlarda turli yo'llar bilan dunyoning boshqa mintaqalariga kirib borganlar va u erlarda hukmronlik qilganlar. holbuki, shu vaqtning o'zida ayrim evrosiyo davlatlari o'zlari uchun alohida maqomga erishganlar va jahonning etakchi davlatiga xos imtiyozlardan foydalanganlar. xx asrning so'nggi o'n yilligida dunyo ishlarida kuchli zilzilalarga o'xshab ketadigan siljishlar sodir bo'ldi. tarixda birinchi marta o'laroq evrosiyoga mansub bo'lmagan davlat — aqsh da...

This file contains 68 pages in PDF format (469.8 KB). To download "buyuk shaxmat taxtasi", click the Telegram button on the left.

Tags: buyuk shaxmat taxtasi PDF 68 pages Free download Telegram