9-sinf biologiya 2019 (@elekton_darslikbot)

PDF 192 pages 2.0 MB Free download

192 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.0 MB

File type PDF

Pages 192

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 192

a.zikiryayev , a.to‘xtayev , i.azimov, n.sonin o‘zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 9- sin uchun darslik sifatida tavsiya etgan toshkent «yangiyul poligraph service» 2019 9 sinf biologiya sitologiya va genetika asoslari qayta ishlangan va to‘ldirilgan 5- nashri ht tp :e du po rta l.u z @elektron_darslikbot dan yuklab olindi. mazkur darslik yangi davlat ta’lim standartlari va dasturi asosida qayta yozildi. o‘quv materiallari zamonaviy va qiziqarli usullarda bayon etilgan. darslikda vatanimiz olimlarining yirik kashyotlariga, ularning ilmiy ahamiyatiga keng o‘rin berilgan. mavzularga oid matn va suratlar, savol-topshiriqlar hamda laboratoriya ishlari qayta ko‘rib chiqildi, to‘ldirildi va kengaytirildi. shartli belgilar: laboratoriya mashg‘uloti savollar topshiriqlar 28.0 b70 biologiya. sitologiya va genetika asoslari: 9-sinf: umumiy o‘rta ta’lim mak- tablarining 9- sin uchun darslik. a. zikiryayev , a.to‘xtayev , i.azimov, n.sonin; 5- nashri. t.: “yangiyul poligraph service”, 2019- y. -192 b. i. zikiryayev a. va boshq. taqrizchilar: kalandar saparov — biologiya fanlari doktori, professor; …

2 / 192

tilgan. biologiya hayot, uning shakllari, tuzilishi, rivojlanish qonuniyatlari to‘g‘risidagi fandir. biologiyaning o‘rganish obyekti bu – viruslar, mikroorganizmlar, zamburug‘lar, o‘simliklar, hayvonlar, odamlar, ularning organ, to‘qima, hujayra tarkibi, hujayralarda kechadigan jarayonlar hamda organizm ning shaxsiy va tarixiy rivojlanishi, hamjamoalari, ularning o‘zaro anorganik tabiat bilan aloqasi hisoblanadi. biologiya fanlari sistemasi. biologiya tadqiqot va tekshirish obyek- tiga ko‘ra bir qancha sohalarga botanika, zoologiya, anatomiya, siste- matika, sitologiya, gistologiya, genetika, seleksiya, embriologiya, paleon- tologiya, ekologiya va boshqalarga bo‘linadi. botanika – o‘simliklar, zoo- logiya – hayvonlar to‘g‘risidagi fan. odam va uning salomatligi – odam organizmi va organlar hamda organlar siste masining tuzili shini o‘rgana- di. sistematika – o‘simlik va hay von larning sistematik guruh lari va ular- ning o‘zaro qarindoshlik munosabatlari haqidagi fan ekanligi siz larga, 5-, 6-, 7-, 8- sinardan ma’lum. hozirgi vaqtda biologiyaning asosiy yo‘na- lishlaridan biokimyo, molekular biologiya, biozika, genetik injene riya, bi- otexnologiya kabi fanlar jadal rivojlanib bormoqda. bio kimyo – orga …

3 / 192

lardan bo‘lib, biologiya fanining ilk rivojlanish davrida keng qo‘llanilgan. uning yordamida har qanday bio logik hodisani tasvirlash, ta’riash mumkin. kuzatish usuli bugungi kunda ham o‘zining ahamiyatini yo‘qotgan emas. bu usuldan tirik orga- nizmlarni miqdor va sifat ko‘rsatkichlarini ta’riashda foydalaniladi. taqqoslash usuli tirik organizmlarning turli sistematik guruhlar, or- ganizmlar, biogeotsenozlarning tarkibiy qismlaridagi o‘xshashlik va far- qini aniqlash yo‘li orqali ularning mohiyatini ochishga asoslangan. bu usulda olingan ma’lumotlar bilan hujayra nazariyasi, biogenetik va irsiy o‘zgaruv chanlikning gomologik qatorlari qonuni kashf etilgan. tarixiy usulning biologiyada qo‘llanishi ch.darvinning nomi bilan bog‘liq. bu usul biologiyada chuqur sifatiy o‘zgarishlarning vujudga keli- shiga sabab bo‘lgan omillarni o‘rganadi. tarixiy usul hayotiy hodisalar- ni o‘rganishning asosiga aylangan. mazkur usul yordamida organik dunyoning evolutsion ta’limoti yaratildi. eksperimental yoki tajriba usuli biologiyada o‘rta asrlarda (abu ali ibn sino) boshlangan bo‘lsa, zika va kimyo fanlarining ravnaqi tufayli keng qo‘llanila boshlandi. bu usul bilan organizmlarda gi voqea-hodisalar boshqa usullarga nisbatan chuqur o‘rganiladi. bugungi …

4 / 192

anlar kiradi? biologiya fanining o‘rganish usullari haqida ma’lumot bering. 4 kirish 1. 2. 3. ht tp :e du po rta l.u z @elektron_darslikbot dan yuklab olindi. tirik organizmlar xilma-xil bo‘lishiga qaramay, ularning bar- chasi hujayraviy tuzilishga ega hamda o‘xshash kimyoviy ele- mentlar va moddalardan iborat. hujayra tiriklikning barcha xos- salarini o‘zida mujassamlashtirgan eng kichik birlikdir. organizm bilan tashqi muhit o‘rtasida doimo moddalar va ener giya almashinuvi sodir bo‘lib turadi. tirik organizmlarning muhim xossasi oziq va quyosh nuridan tashqi energiya man- bai sifatida foydala nishidir. energiya bir organizmdan ikkinchi organizm ga organik modda ko‘rinishida beriladi. organizmdagi moddalar almashinuvi asosini assimilyatsiya va dissimilya- tsiya jarayonlari tashkil etadi. ba’zi bir moddalar organizm to- monidan o‘zlashtirilsa, boshqa moddalar aksincha, tashqi mu- hitga chiqarib yuboriladi. moddalar almashinuvi organizmdagi hujayralarning tiklanishi, o‘sishi va rivojlanishini ta’minlaydi. barcha tirik mavjudotlar oziqlanadi. oziqlanish tashqi mu- hitdan ozuqa moddalarni o‘zlashtirishdir. ozuqa barcha tirik or- ganizmlar uchun zarur, chunki u organizmdagi …

5 / 192

uborish ajratish jarayoni deb ataladi. tirik organizmlar o‘sadi va rivojlanadi. o‘sish va rivojla nish barcha tirik organizm- lar uchun xos xususiyatdir. o‘sish organizmlar tomonidan ozuqa moddalarni o‘zlashtirish hisobiga amalga oshadi. organizmlar tashqi muhitdagi va o‘zida kuzatiladigan barcha o‘zgarishlarga ham sezgir bo‘ladi. buning uchun yashil o‘sim- liklarning quyosh nuri ta’siriga bo‘lgan munosabatini ko‘rsatib o‘tish kifoya. demak, tirik organizmlar qo‘zg‘aluvchanlik xususi- yati bilan tavsianadi. shuningdek, tirik organizmlar o‘zini-o‘zi idora etish xususiyatiga ham ega bo‘lib, u organizmni o‘zgaruv- chan tashqi muhit sharoitlariga javoban kimyoviy tarkibi va ziologik jarayonlarning borishini ma’lum bir me’yorda ushlab tu- rish, ya’ni gomeostaz bilan bog‘liq. bunda tashqi muhitdan qan- daydir ozuqa moddalarni qabul qilishi, yetishmasa organizm o‘zi- ning ichki imkoniyatlaridan foydalanishi, aksincha, ortiqcha mod- dalarni zaxira sifatida saqlashi mumkin. ko‘pincha biz turmushda hayot doimiy harakatda degan ibora- ni ishlatamiz. haqiqatdan ham shunday. barcha tirik organizmlar, ayniqsa, barcha hayvonlar doimiy harakatda bo‘ladi. hayvonlar o‘ziga ozuqa topish va xavf-hatardan saqlanishi uchun …

Want to read more?

Download all 192 pages for free via Telegram.

Download full file

About "9-sinf biologiya 2019 (@elekton_darslikbot)"

a.zikiryayev , a.to‘xtayev , i.azimov, n.sonin o‘zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 9- sin uchun darslik sifatida tavsiya etgan toshkent «yangiyul poligraph service» 2019 9 sinf biologiya sitologiya va genetika asoslari qayta ishlangan va to‘ldirilgan 5- nashri ht tp :e du po rta l.u z @elektron_darslikbot dan yuklab olindi. mazkur darslik yangi davlat ta’lim standartlari va dasturi asosida qayta yozildi. o‘quv materiallari zamonaviy va qiziqarli usullarda bayon etilgan. darslikda vatanimiz olimlarining yirik kashyotlariga, ularning ilmiy ahamiyatiga keng o‘rin berilgan. mavzularga oid matn va suratlar, savol-topshiriqlar hamda laboratoriya ishlari qayta ko‘rib chiqildi, to‘ldirildi va kengaytirildi. shartli belgilar: laboratoriya mashg‘uloti...

This file contains 192 pages in PDF format (2.0 MB). To download "9-sinf biologiya 2019 (@elekton_darslikbot)", click the Telegram button on the left.

Tags: 9-sinf biologiya 2019 (@elekton… PDF 192 pages Free download Telegram