ўлчашлар хакида умумий маълумот ўлчаш воситалари,уларнинг элементлари ва параметрлари

DOC 82.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1452179198_63225.doc ўлчашлар хакида умумий маълумот ўлчаш воситалари,уларнинг элементлари ва параметрлари режа: 1. ўлчашлар. 2. ўлчаш турлари. 3. абсолют ва нисбий ўлчаш. 4. ўлчаш воситалари. 5. ўлчовлар. 6. ўлчов асбоблари. 7. ўлчаш элементлари. ўлчаш - физик катталикларнинг қийматларини маҳсус техник воситалар ёрдамида тажриба усули билан топишдир. кўп ҳолларда ўлчаш жараёнида ўлчанаётган катталикни шундай физик катталик билан таққосланадики, унга бирга тенг бўлган қиймат берилади ва физик катталик бирлиги ёки ўлчов бирлиги дейилади. ўлчаш натижаси катталикни уни ўлчаш усули билан, масалан катталикни ўлчов бирлиги билан таққослаш усули ёрдамида топилган қийматидан иборат. ўлчаш натижасини қуйидаги тенглама кўринишида ёзиш мумкин. q u қ= ---------- ёки q қ =uq, g бунда q –ўлчанаётган физик катталик; u –ўлчаш натижаси ёки ўлчанаётган сон қиймати; q –физик катталик бирлиги. мазкур тенглама ўлчашнинг асосий тенгламаси дейилади. унинг ўнг томони ўлчаш натижаси деб юритилади. ўлчаш натижаси доимо ўлчамли катталик бўлиб, у номига эга бўлган q бирликдан ҳамда айни бирликда ўлчанаётган катталикда …

натижасини ўлчанаётган катталикнинг маълум муносабат ёрдамида боғланган катталикларни бевосита ўлчашга асосланган. билвосита ўлчаш тенгламаси қуйидаги кўринишга эга: qk = f (q1, q2 … qn) бунда qk - ўлчанатган катталикнинг изланган қиймати; q1, q2, … qn - бевосита ўлчанаетган катталикларнинг сон қиймати. билвосита ўлчашга ўтказгичнинг солиштирма электр қаршилигини унинг қаршилиги, узунлиги ва кўндаланг кесими юзи бўйича топиш, жисм зичлигини унинг массаси ва ҳажмини ўлчаш натижаси бўйича топиш мисол бўла олади. бирлаштириб ўлчаш бир нечта бир номли катталикларни бир вақтда ўлчашдан иборатки, унда изланган катталикларнинг қийматлари бевосита ўлчашдан ҳосил қилинган тенгламалар системасидан топилади. бир вақтда икки ёки бир неча турли катталикларни уларнинг орасидаги функционал муносабатларни топиш учун олиб борилган ўлчашлар биргаликда ўлчаш дейилади. жумладан ўлчаш резисторининг 20с даги электр қаршилиги ва температура коэффициентлари унинг қаршилигини турли температураларда бевосита ўлчаш маълумотлари бўйича топилади. ўлчашлар яна абсолют ва нисбий ўлчашларга бўлинади. битта ёки бир неча асосий катталикларни физик константалар қийматларидан фойдаланиб ёки фойдаланмасдан бевосита …

н ва нормаллашган метрологик хоссаларга эга бўлган техник воситалар ўлчаш воситаси дейилади. ўлчаш принципини ва воситасини белгилаб берадиган усуллар мажмуи ўлчаш усули дейилади. ўлчашларда бевосита (тўғридан-тўғри) баҳолаш, дифференциал, ўлчов билан таққослаш ва нол (компенсацион) усуллар кенг тарқалган. бевосита баҳолаш усули ўлчанаётган катталик миқдорини бевосита ўлчаш асбобининг ҳисоблаш қурилмаси бўйича топиш имконини беради. масалан: босимни пружинали монометр билан, массани циферблатли тарозида, ток кучини амперметр билан ўлчаш ва ҳоказо. дифференциал усул ўлчанаётган ва маълум катталикларнинг айирмасини ўлчашни характерлайди. масалан: газ аралашмаси таркибини ҳавонинг иссиқ ўтказувчанлигига таққослаш йўли билан иссиқлик ўтказувчанлик бўйича ўлчаш. ғоятда аниқ ўлчашларда ўлчов билан таққослаш усули қўлланилади. бунда ўлчанаётган катталик ўлчов ёрдамида топилган катталиклар билан таққосланади. масалан: ўзгармас токнинг кучланишини электр юритувчи кучи нормал элементига тенг бўлган таққослаш компенсаторида ўлчаш ёки массани тарозиларда мувозанатлаштирувчи тошлар билан ўлчаш. бу усул таъсир этувчи катталикларнинг ўлчаш натижасида таъсирини камайтиришга имкон беради. ноль усул ўлчанаётган катталикни қиймати маълум бўлган катталикни таққослашдан иборат, аммо …

баланд эканлигини аниқлаш мумкин, аммо қанчага баланд эканлигини аниқлаб бўлмайди. ўлчовни енгиллаштириш мақсадида тартиб шкаласида айрим нуқталарни таянч сифатида қўлланилади. масалан: билим қуйидагича баҳоланади: қониқарсиз, қониқарли, яхши ва аъло. шкала қандай интервалларга бўлинганлигига қараб бир хил катталик турлича ифодаланиши мумкин. масалан: 1 метр= 0,001 км = 100 см =1000 мм. буларни ўлчанадиган катталикнинг қиймати дейиш мумкин. унда кўрсатилган сон эса сонли қиймат деб айтилади. масалан: ернинг қуёш атрофида айланиш вақти бир хил интервалда ўтади. ўз навбатида бу интерваллар кичикроқ интервалга бўлинган, ернинг ўз ўқи атрофида айланиши. бундай шкалаларни интерваллар шкаласи деб айтилади. интерваллар шкаласи орқали ҳарорат ҳам ўлчанади. масалан: цельсий шкаласи бўйича 1 градус муз эришидан то сув қайнагангача бўлган интервалнинг юздан бир кисмини ташкил қилади. ўлчанадиган маҳсулотларнинг сонли қиймати қанақа ўлчов бирлигида ҳисобга олинганига боғлиқ. ўлчов бирликлари маълум тартибда белгиланади ва қонуний йўл билан қабул қилинади. барча ўлчов бирликлари ўлчов системасини ҳосил қилади. биринчи бўлиб ўлчов системасини тузишни 1832 …

гини ифодаловчи хоссаларга эга бўлади. ўлчаш воситаларининг асосий турларига ўлчовлар, ўлчаш асбоблари, ўлчаш ўзгарткичлари ва ўлчаш қурилмалари киради. ўлчов – берилган ўлчамдаги физик катталикни қайта ўчун мўлжалланган ўлчаш воситаси. масалан: қадоқ тош – масса ўлчови; ўлчов резистори - электр қаршилиги ўлчови; ёритиш лампаси – ёруғлик ўлчови ва ҳоказо. бир хил ўлчамли физик катталикни қайта ўлчайдиган бир қийматли ҳамда турли ўлчамдаги қатор бир номли катталикларни қайта ўлчайдиган кўп қийматли ўлчовлар бор. кўп қийматли ўлчовларга бўлинмали чизғичлар, индуктивлик вариометри мисол бўла олади. маҳсус танланган фақат алоҳидагина эмас, балки турли бирикмаларда турли ўлчамли қатор бир номли катталикларни ўлчаш мақсадида қўлланиладиган ўлчовлар комплекти ўлчовлар тўпламини ташкил этади. масалан: қадоқ тошлар тўплами, учликли узунлик ўлчовлари тўплами, ўлчов конденсаторлари тўплами ва ҳоказо. ўлчовлар магазини саноқ қурилмалари билан боғланган маҳсус қайта улагичларга эга бўлган битта конструктив бутун қилиб бирлаштирилган ўлчовлар тўпламидир. ўлчовлар магазини электротехникада кенг қўлланилади: қаршилик магазини, сиғимлар магазини, индуктивликлар магазини. ўлчовларга стандарт намуналар ва намуна …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ўлчашлар хакида умумий маълумот ўлчаш воситалари,уларнинг элементлари ва параметрлари"

1452179198_63225.doc ўлчашлар хакида умумий маълумот ўлчаш воситалари,уларнинг элементлари ва параметрлари режа: 1. ўлчашлар. 2. ўлчаш турлари. 3. абсолют ва нисбий ўлчаш. 4. ўлчаш воситалари. 5. ўлчовлар. 6. ўлчов асбоблари. 7. ўлчаш элементлари. ўлчаш - физик катталикларнинг қийматларини маҳсус техник воситалар ёрдамида тажриба усули билан топишдир. кўп ҳолларда ўлчаш жараёнида ўлчанаётган катталикни шундай физик катталик билан таққосланадики, унга бирга тенг бўлган қиймат берилади ва физик катталик бирлиги ёки ўлчов бирлиги дейилади. ўлчаш натижаси катталикни уни ўлчаш усули билан, масалан катталикни ўлчов бирлиги билан таққослаш усули ёрдамида топилган қийматидан иборат. ўлчаш натижасини қуйидаги тенглама кўринишида ёзиш мумкин. q u қ= ---------- ёки q қ =uq, g бунда q –ўлчанаётган физ...

DOC format, 82.5 KB. To download "ўлчашлар хакида умумий маълумот ўлчаш воситалари,уларнинг элементлари ва параметрлари", click the Telegram button on the left.

Tags: ўлчашлар хакида умумий маълумот… DOC Free download Telegram