biologiya 10-sinf. 2017.

PDF 121 стр. 6,6 МБ Бесплатная загрузка

121 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 6,6 МБ

Тип файла PDF

Страницы 121

Обновлено Май 2026

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 121

biologiyabiologiya o‘rta ta’lim muassasalarining 10-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining o‘quvchilari uchun darslik 1-nashr o‘zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi tasdiqlagan «sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi bosh tahririyati toshkent – 2017 3 so‘zboshi mazkur darslik o‘zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasining 2017-yil 6-apreldagi «umumiy o‘rta va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limining davlat ta’lim standartlarini tasdiqlash to‘g‘risida»gi 187-sonli qaroriga muvofi q, biologiya fanidan kompetensiyaviy yondashuvga yo‘naltirilgan davlat ta’lim standarti asosida tayyorlandi. aziz o‘quvchi! 5–9-sinfl arda biologiyaning bo‘limlari hisoblangan botanika, zoologiya, odam va uning salomatligi, sitologiya va genetika asoslari kabi bo‘limlarini o‘rganishda hayot shakllarining xilma-xilligi, ularning xususiyatlari, asosiy biologik tushunchalar, nazariya va qonuniyatlar bilan tanishdingiz. 10-sinfda avval o‘zlashtirgan bilimlaringizni amalda qo‘llab, hayotning (tiriklikning) quyi tuzilish darajasidan yuqori tuzilish darajasiga qadar tabiatga yaxlit tizim sifatida qarashni, biologik tushunchalar, nazariyalar va qonuniyatlarni umumlashtirgan holda bir tizimga keltirishni o‘rganasiz. mavzu mazmunini diqqat bilan o‘qib chiqib, unda foydalanilgan shartli belgilar asosida berilgan topshiriqlarni bekam-u ko‘st bajarishingiz kelgusida shaxs sifatida shakllanish, …

2 / 121

«sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi bosh tahririyati, 2017. biologiya. umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 10-sinfi uchun darslik: 1-nashr / muallifl ar: a. g‘afurov, a. abdukarimov, j. tolipova, o. ishankulov, m. umaraliyeva, i. abduraxmo nova. – t.: «sharq», 2017. – 240 b. isbn 978-9943-26-708-4 uo‘k 373.5:371.381(075.3) kbk 28.02ya722+20.1ya722 uo‘k 373.5:371.381(075.3) kbk 28.02ya722+20.1ya722 b 60 b 60 isbn 978-9943-26-708-4 respublika maqsadli kitob jamg‘armasi mablag‘lari hisobidan chop etildi. ta q r i z c h i l a r: m. ergasheva – a. avloniy nomidagi xtxqtmomi dotsenti, biologiya fanlari nomzodi; g. tog‘ayeva – toshkent shahar xtxqtmoi katta o‘qituvchisi; b. raximova – toshkent shahar yunusobod tumanidagi 105-sonli umumta’lim maktabi biologiya fani o‘qituvchisi. m u a l l i f l a r : 1–11-§. j. tolipova, m. umaraliyeva, i. abdurahmonova. 12–25-§. j. tolipova, m. umaraliyeva, i. abdurahmonova. 26–34-§. a. abdukarimov, j. tolipova. 35–55-§. a. g‘ofurov. 56–58-§. o. eshonqulov, j. tolipova. 4 5 i bob. biologik tizimlar …

3 / 121

tni sifatli oziq-ovqat mahsulotlari bilan ta’minlash kabi muhim muammo larni hal etish biologiyaning rivojiga bog‘liq. biologiya fanining tarmoqlari. biologiya fundamental va kompleks fan hisoblanadi. fundamental fan deyilishiga sabab, biologiya tibbiyot, psixologiya, agronomiya, oziq-ovqat sanoati, farmokologiya uchun nazariy asos bo‘lsa, kompleks fan sifatida esa ko‘plab tarmoq fanlarni o‘z ichiga oladi. tekshirish obyektiga ko‘ra biologiya fani bir qancha sohalarga bo‘linadi. botanika – o‘simliklar, zoologiya – hayvonlar, mikrobiologiya – mikroorganizmlar, mikologiya – zamburug‘lar, gidrobiologiya – suv muhitidagi organizmlar, paleontologiya – qazilma holdagi organizmlar, ekologiya esa organizm va muhit orasidagi munosabat to‘g‘risidagi fan hisoblanadi. biologiya tirik organizmlarning ayrim jihatlarini tekshirish bo‘yicha ham turli fanlarga ajraladi. anatomiya – organizmlar organlari tuzilishini, fi ziologiya esa funksiyasini, embriologiya – murtak (embrion) rivojlanishini, sistematika – organizmlarning sistematik guruhlarini, o‘zaro qarindoshlik munosabatlarini, etologiya – hayvonot olamining xulq-atvorini tadqiq etadi. biologiyaning ba’zi sohalari boshqa tabiiy fanlar hamkorligida paydo bo‘lgan. biologik sistemalarda ro‘y beradigan fi zik jarayonlarni biofi zika, organizmlarning kimyoviy …

4 / 121

turgan atrof-muhitda ro‘y beradigan hodisalarni kuzatish, tasvirlash va tahlil qilish imkonini beradi. bu metod qadim zamonlardan boshlab olimlar tomonidan daliliy materiallar yig‘ish va uni tavsifl ash uchun keng qo‘llanilgan. xviii asrda bu metod yordamida biolog olimlar hayvonlar va o‘simliklarni ta’rifl ash, tasvirlash va to‘plangan materiallarni tartibga solish bilan shug‘ullangan. taqqoslash metodi. turli biologik tizimlarning tuzilishi, funksiyasi, tarkibiy qismlardagi o‘xshashlik va farqlar taqqoslash metodi yordamida o‘rganiladi. mazkur metoddan sistematika, morfologiya, anatomiya, paleontologiya, embriologiya fanlarida foydalaniladi. taqqoslash metodi yordamida hujayra nazariyasi, biogenetik qonun, irsiy o‘zgaruvchanlikning gomologik qatorlar qonuni kashf etilgan. xviii asrdan boshlab keng qo‘llanila boshlangan bu metod biologik obyektlar, hodisa va jarayonlar o‘rtasidagi o‘xshashlik hamda farqlarni aniqlash orqali ularning mohiyatini ochishga imkon yaratdi. tarixiy metod. mazkur metod turli sistematik guruhlarning evolutsion jarayonda paydo bo‘lishi, takomillashishini dalillar yordamida tushunish va ularni avvaldan mavjud bo‘lgan dalillar bilan qiyoslash, organizmlarning paydo bo‘lishi va rivojlanishi, ularning tuzilishi va funksiyalarining murakkablashib borish qonuniyatlarini bilib olishga imkon …

5 / 121

ir. bio logik tadqiqotlar uchun zamonaviy asbob-uskunalarning paydo bo‘lishi bu usuldan keng foydalanish imkonini berdi. modellashtirish metodi. biologik tadqiqotlarda tobora keng qo‘l la- nilayotgan modellashtirish metodining mohiyati tirik tabiatdagi hodisalar va ularning jihatlarini matematik belgilarga aylantirib, model tarzida qayta tiklab o‘rganishdan iborat. biologik jarayonlarni, evolutsiyaning turli yo‘nalishlarini, ekosistemalar hamda biosferaning rivojlanishini kompyuterda modellashtirish orqali ro‘y berishi mumkin bo‘lgan voqea-hodisalarni oldindan bilish imkoni yaratildi. biologiya fanining muammolari. biologiya fanida hali o‘z yechimini topmagan bir qancha muammolar mavjud. hayotning, odamning paydo bo‘lishi, bosh miya faoliyati mexanizmlarini o‘rganish orqali tafakkur va xotira qonuniyatlarini anglash, embrional taraqqiyotda genetik axborot asosida to‘qima, organlar va organizm rivojlanishini o‘rganish shular jumlasidan. dunyo aholisining soni yildan yilga ortib bormoqda. binobarin, biologiya fani oldida turgan muhim vazifalardan biri insonlarning oziq-ovqatga bo‘lgan ehtiyojini qondirishga qaratilgan nazariy va amaliy muammolarni hal etishdan iborat. bu sohada seleksiyada ko‘p yillardan beri qo‘llanib kelinayotgan duragaylash, tanlash metodlaridan tashqari, gen muhandisligi – genlarni sintez qilish, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 121 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "biologiya 10-sinf. 2017."

biologiyabiologiya o‘rta ta’lim muassasalarining 10-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining o‘quvchilari uchun darslik 1-nashr o‘zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi tasdiqlagan «sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi bosh tahririyati toshkent – 2017 3 so‘zboshi mazkur darslik o‘zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasining 2017-yil 6-apreldagi «umumiy o‘rta va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limining davlat ta’lim standartlarini tasdiqlash to‘g‘risida»gi 187-sonli qaroriga muvofi q, biologiya fanidan kompetensiyaviy yondashuvga yo‘naltirilgan davlat ta’lim standarti asosida tayyorlandi. aziz o‘quvchi! 5–9-sinfl arda biologiyaning bo‘limlari hisoblangan botanika, zoologiya, odam va uning salomatligi, sitologiya va genetika asoslari kabi bo‘limlarini o‘rgan...

Этот файл содержит 121 стр. в формате PDF (6,6 МБ). Чтобы скачать "biologiya 10-sinf. 2017.", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: biologiya 10-sinf. 2017. PDF 121 стр. Бесплатная загрузка Telegram