ўлчаш усуллари ва воситалари

DOC 374.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1404390971_53152.doc n k х 2 k х 1 k х ўлчаш усуллари ва воситалари. режа. 1. ўлчашларнинг усуллари ва турлари. 2. ўлчаш воситалари ва уларнинг турлари. ўлчашларнинг усуллари ва турлари катталикнинг сонли қийматини одатда ўлчаш амали билангина топиш мумкин, яъни бунда ушбу катталик миқдори бирга тенг деб қабул қилинган шу турдаги катталикдан неча марта катта ёки кичик эканлиги аниқланади. ўлчаш деб, шундай солиштириш, англаш, аниқлаш жараёнига айтиладики, унда ўлчанадиган катталик физик эксперимент ёрдамида, худди шу турдаги, бирлик сифатида қабул қилинган миқдори билан ўзаро солиштирилади. бу таърифдан шундай хулосага келиш мумкинки: биринчидан, ўлчаш бу ҳар хил катталиклар тўғрисида информация ҳосил қилишдир; иккинчидан, бу физик экспериментдир; учинчидан - ўлчаш жараёнида ўлчанадиган катталикнинг ўлчов бирлигининг ишлатилишидир. демак, ўлчашдан мақсад, ўлчанадиган катталик билан унинг ўлчов бирлиги сифатида қабул қилинган миқдори орасидаги (тафовутни) нисбатни топишдир. яъни, ўлчаш жараёнида ўлчашдан кўзда тутиладиган мақсад, яъни изланувчи катталик (бу шундай асосий катталикки уни аниқлаш бутун изланишни, текширишни вазифаси, …

ан кўзланган мақсадни (изланаётган катталикни) аниқлашдан бошланади, кейин эса шу катталикнинг характерини анализ қилиш асосида бевосита ўлчаш объекти (ўлчанадиган катталик) аниқланади. ўлчаш жараени ёрдамида эса шу ўлчаш объекти тўғрисида информация ҳосил қилинади ва ниҳоят баъзи математик қайта ишлаш йўли билан ўлчаш мақсади ҳақида ёки изланаётган катталик ҳақида информация (ўлчаш натижаси) олинади. ўлчаш натижаси - ўлчанаётган катталикнинг сон қийматини ўлчаш бирлигига кўпайтмаси тариқасида ифодаланади. х=n[x], бу ерда х - ўлчанадиган катталик; n - ўлчанаётган катталикнинг қабул қилинган ўлчов бирлигидаги сон қиймати; [x] - ўлчаш бирлиги ўлчаш жараёнини автоматлаштириш муносабати билан ўлчаш натижалари ўзгармасдан тўғридан-тўғри электрон ҳисоблаш машиналарига ёки автоматик бошқариш тизимларига берилиши мумкин. шунинг учун, кейинги пайтларда, айниқса, кибернетика соҳасидаги мутахассисларда ўлчаш ҳақидаги тушунча қуйидагича таърифланади. ўлчаш – бу изланаётган катталик ҳақида информация қабул қилиш ва ўзгартириш жараёнидир. бундан кўзда тутилган мақсад шу ўлчанаётган катталикнинг ишлатиш, ўзгартириш, узатиш ёки қайта ишлашлар учун қулай формадаги ифодасини ишлаб чиқишдир. ўлчаш фан ва техниканинг …

асини бир вақтта бевосита ўлчашдан келиб чиққан тенгламалар тизимини ечиб, изланаётган қийматларни топиш. масалан, ҳар хил тарози тошларининг массасини солиштириб, бир тошнинг маълум массасидан бошқасининг массасини топиш учун ўтказиладиган ўлчашлар, ҳароратни қаршилик термометри орқали ўлчаш. биргаликдаги ўлчаш - турли номли икки ва ундан ортиқ катталиклар орасидаги муносабатни топиш учун бир вақтда ўтказиладиган ўлчашлар. мисол, резисторнинг 20 0с даги электр қаршилиги қийматини турли температураларда ўлчаб топиш. мутлақ ўлчаш - бир ёки бир неча асосий катталикларни бевосита ўлчанишини ва (ёки) физикавий доимийликнинг қийматларини қўллаш асосида ўтказиладиган ўлчаш. нисбий ўлчаш - катталик билан бирлик ўрнида олинган номдош катталикнинг нисбатини ёки асос қилиб олинган катталикка нисбатан номдош катталикнинг ўзгаришини ўлчаш. ўлчаш усули – деганда ўлчаш қонун-қоидалари ва ўлчаш воситаларидан фойдаланиб, катталикни унинг бирлиги билан солиштириш усулларини тушунамиз. ўлчашнинг қуйидаги усуллари мавжуд: бевосита баҳолаш усули - бевосита ўлчаш асбобининг санаш қурилмаси ёрдамида тўғридан тўғри ўлчанаётган катталикнинг қийматини топиш. масалан, пружинали манометр билан босимни ўлчаш ёки …

анчалик яқин бўлса, ўлчаш натижаси ҳам шунчалик аниқ бўлади. нолга келтириш усули - бу ҳам ўлчов билан таққослаш усулининг бир тури ҳисобланади. бунда катталикнинг таққослаш асбобига таъсири натижасини нолга келтириш лозим бўлади. масалан, электр қаршилигини қаршиликлар кўприги билан тўла мувозанатлаштириб ўлчаш. алмашлаш усули - ўлчов билан таққослаш усулининг тури ҳисобланиб, ўлчанаётган катталикнинг ўлчов орқали яратилган маълум қийматли катталик билан ўрин алмашишига асосланган. мисол, ўлчанадиган масса билан тарози тошини бир паллага галма-гал қўйиб ўлчаш ёки қаршиликлар магазини ёрдамида текширилаётган резисторнинг қаршилигини топиш: бунда “к” ни иккала ҳолатда (1,2) қўйганда (1=(2 шарт бажарилиши керак. i1 = u / r0 ( (1 i2 = u / rк ( (2 мос келиш усули - ўлчов билан таққослаш усулининг тури. ўлчанаётган катталик билан ўлчов орқали яратилган катталикнинг айирмасини шкаладаги белгилар ёки даврий сигналларни мос келтириш орқали ўтказиладиган ўлчаш. масалан, калибр ёрдамида вал диаметрини мослаш. ҳар бир танланган усул ўз усулиятига, яъни ўлчашни бажариш усулиятига эга …

ретланади, миšдор бœйича эса квантланади ёки бошšача šилиб айтганда ваšт бœйича узлуксиз œзгарадиган катталик ваšтнинг айрим моментларига тегишли узуš šийматларига œзгартирилади. x(t) – ваšт бœйича узлуксиз œзгарадиган катталикнинг œзгариш графиги; хк – квант миšдорлари яъни œлчанадиган х=f(t) катталигининг t1, t2, t3, ……. tn моментларига тегишли узуš šийматлари. демак, дискрет œлчаш усули бœйича œлчанадиган катталикнинг ќамма šиймати (0 ( t) эмас, балки, айрим моментларга тегишли šийматигина маълум бœлади. дискретлаш бу муайян дискрет (жуда šисšа) ваšт оралиђида šадномаларни олишдир. t1, t2, t3, ……. tn – дискретлаш моментлари дейилади ва t1( t2 гача оралиš дискретлаш моментлари дейилади. квантлаш эса, x(t) катталикнинг узлуксиз šийматларини хк дискрет šийматларининг тœплами (набори) билан алмаштиришдир. œлчанадиган катталикнинг узлуксиз šийматлари муайян тартиблар асосида квантлаш даражаларининг šийматлари билан алмаштирилади. кодлаштириш эса, муайян кетма-кетликда ифодаланган сонли šийматларни тавсия этишдан иборат. узлуксиз œзгарувчан катталикнинг дискрет усули асосида узук дискрет šийматларига, кодларга œзгартирилиши асосан 3 хил усулда амалга оширилади. (1-расм. а, б, в): …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ўлчаш усуллари ва воситалари"

1404390971_53152.doc n k х 2 k х 1 k х ўлчаш усуллари ва воситалари. режа. 1. ўлчашларнинг усуллари ва турлари. 2. ўлчаш воситалари ва уларнинг турлари. ўлчашларнинг усуллари ва турлари катталикнинг сонли қийматини одатда ўлчаш амали билангина топиш мумкин, яъни бунда ушбу катталик миқдори бирга тенг деб қабул қилинган шу турдаги катталикдан неча марта катта ёки кичик эканлиги аниқланади. ўлчаш деб, шундай солиштириш, англаш, аниқлаш жараёнига айтиладики, унда ўлчанадиган катталик физик эксперимент ёрдамида, худди шу турдаги, бирлик сифатида қабул қилинган миқдори билан ўзаро солиштирилади. бу таърифдан шундай хулосага келиш мумкинки: биринчидан, ўлчаш бу ҳар хил катталиклар тўғрисида информация ҳосил қилишдир; иккинчидан, бу физик экспериментдир; учинчидан - ўлчаш жараёнида ўлчанадиган ка...

DOC format, 374.5 KB. To download "ўлчаш усуллари ва воситалари", click the Telegram button on the left.

Tags: ўлчаш усуллари ва воситалари DOC Free download Telegram