iqtisodiy psixologiya va iqtisodiy xulq-atvor modellari

DOC 112,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1363006143_41994.doc iqtisodiy psixologiya va www.arxiv.uz reja: 1. iqtisodiy psixologiyaning vujudga kelishi va rivojlanishi 2. iqtisodiy psixologiyaga muqobil yondashuvlar 3. iqtisodiy psixologiyaga madaniy yondashuvlar 4. iqtisodiy psixologiyaning boshqa fanlar bilan aloqasi 5. iqtisodiy psixologiyaning qo`llanishi iqtisodiy psixologiya yoki iqtisodiyotning psixologik jihatlarini tadqiq etish istiqbolli ilmiy izlanishlar maydonidir. iqtisodiy psixologlar iqtisodiyotning hayotiy talqini; iqtisodiy qarorlar asosida yotuvchi omillar; shaxsiy, aynan, bir xillik va ommaviy iste`mol o`rtasidagi munosabatlar kabi mavzular bilan qiziqadilar. tadqiqotlarni ijtimoiy psixologlar, kognitiv psixologlar (qaror qabul qilishga asosiy e`tiborni qaratgan holda), rivojlanish psixologlari (bolalarning iqtisodiy jarayonlar haqidagi tasavvuri rivojlanishiga e`tiborni qaratgan holda) o`tkazadilar. garchi iqtisodiiy psixologiya dinamik sur`atda rivojlanayotgan bo`lsa-da, u fanlarning markazida turadi, deb da`vo qilish o`rinli emas. zamonaviy akademik psixologiyada kognitiv, hisob-kitob va neyrologik yondashuvlar ustunlik qiladi. tadqiqotlar, professorlik lavozimlari, jurnallarni tahrir qilish va institusional hukumatning boshqa indikatorlarida jamg`armalarni taqsimlashda ijtimoiy psixologiya bir chetda qolib ketadi. biroq uning ichida ham iqtisodiy psixologiya endi vujudga kelayotgan soha hisoblanadi. shu …

nchisi, sezilarli darajada iste`molning madaniy jihatlaridan uzoqlashib, asosan iqtisodiyot va psixologiya o`rtasidagi o`zaro munosabatlarni ko`rib chiqadi. ikkinchi yondashuv esa, madaniy yondashuvlar o`rtasidagi aloqaga yo`naltirilib, ommaviy iste`mol ijtimoiy psixologiyasini nisbatan kengroq fanlararo soha doirasida tadqiq etadi. ikkala yondashuv yonma-yon bo`lishi sababli, ushbu bobda biz ularning har ikkalasini ham tahlilini ko`rib chiqamiz. 1. iqtisodiy psixologiyaning vujudga kelishi va rivojlanishi dastlab iqtisodiy psixologiya muammolari psixologiya va iqtisodiyot o`rtasida mujassamlangan. j.katona aytadiki: “biz iqtisodiy jarayonlarni insonning xulq-atvori namoyon bo`lishi sifatida ko`rib chiqamiz va uni zamonaviy psixologiya fani nuqtai nazaridan tahlil qilamiz”. j.katona iqtisodiy xulq-atvorning psixologik jihatlarini empirik tadqiq etishning birinchi loyihasini taklif etdi. ushbu loyihaning qismlaridan biri iqtisodiyot va insonlar psixologiyasi o`rtasidagi munosabatlarni tushunish bo`ldi. bunda j.katona allaqanday “barcha zamonaviy psixolog olimlar o`rtasida fundamental kelishuv”ga ishora qilgan holda turli psixologik yondashuvlar o`rtasidagi jiddiy farqlardan asbstraktlanish tendensiyasini ko`zda tutgan. bu o`sha paytlar psixologiyada keng tarqalgan lingvistik bixeviorizmning bir qismi bo`lib, unda nazorat qilinayotgan xulq-atvor kuzatuvi …

dan aytib bera olmaydi. insonlar esa, o`z jamg`armalarini saqlash yoki sarflash masalasini hal etishlari lozim bo`ladi. bunday sharoitlarda jamoatchilik fikri iqtisodiyot ravnaqi uchun katta ahamiyatga ega omil hisoblanadi. agar insonlarning kichik bir guruhi mablag`larni sarflash yoki saqlab turish muammosini hal qilish vaqtida o`z xulq-atvorlarini o`zgartirishadigan bo`lishsa, ularning bu qarori “investisiyalar uchun ochiq pul hajmi” kabi makroiqtisodiy omilga bevosita ta`sirini ko`rsatadi. mutaxassislarning e`tirof etishlaricha, psixologik omil biznes jarayonining borishini o`zgartirib yuboradi. j.katona tomonidan fanga kiritilgan shu va shunga o`xshash boshqa mulohazalarida qayd etilgan iqtisodiy psixologiya dasturi hozirgi kunda ham o`z ahamiyatini yo`qotmagan. u har qanday nazariy va metodologik nuqtai nazardan tahlil etilganda, obyektiv va subyektiv qarashlar o`rtasida aniq iqtisodiy va ijtimoiy-psixologik chegaralarni nazarda tutadi. j.katonadan so`ng ko`plab izlanishlar iqtisodiyotga oid ijtimoiy qabul qilish tadqiqotlariga o`z e`tiborini qaratgan. j.katonaning fikriga ko`ra, ijtimoiy-psixologik jarayonlar omma yoki guruhlar darajasida emas, balki har bir shaxs darajasida amal qiladi. iqtisodiy xulq-atvor har bir shaxsning xulq-atvori va …

. mualliflarning fikricha, u yoki bu tarzda harakat qilish istagini shakllantirishda me`yoriy e`tiqod va ko`rsatma elementlarning qarama-qarshiligi kuzatiladi... inson xarajatlar foydadan oshib ketadigan yoki ahamiyatga ega bo`lgan boshqa shaxslar tomonidan norozilik bildirilishi kutiladigan hollarda o`z ko`rsatmalarini amalga oshirish borasida izchil emaslikka yo`l qo`yishi mumkin. asosli harakatlar nazariyasida biron narsani xarid qilish istagi xaridning ahamiyati va buning boshqalar tomonidan qanday baholanishi bilan belgilanadi... asosli harakatlar nazariyasi erkin tanlovli tadqiqotlarga umumiy yondashuv sifatida o`zining psixologik jihatdan yaroqli ekanligini isbotlab berdi. u iqtisodiy qaror qabul qilishga ko`plab ko`rsatmaviy, iqtisodiy va ijtimoiy holatlarning ta`sirini hisobga olishi mumkin, deb biladi. bunday yondashuvning asosiy qimmati mavjud imkoniyatlardan birini tanlashga ta`sir ko`rsatuvchi omillarni aniqlash hisoblanadi. adzen va fishbeynning ta`kidlashicha, xaridorning xohish-istagiga shunday yondashish kerakki, bu qaror qabul qilishning shakllaridan biriday bo`lsin, ya`ni: “o`z mohiyatiga ko`ra xaridorning xulq-atvorida hech qanday kutilmagan narsa yo`q. bu insonning odatiy harakatlari bo`lib, bir nechta muqobil variantlardan birini tanlashni qamrab oladi, uning asosida …

lash jarayonlarini o`rganish yetakchi hisoblanadi. katona dasturi amaliy iqtisodiyotning “ko`rsatmalar nazariyasi” bilan birgalikda iqtisodiy psixologiyadagi “qaror qabul qilish modeli”ning yetakchi bo`lishiga olib keldi. biroq, kishilar noaniqlik yoki tavakkal holatlarda ham qarorlar qabul qiladilar. ko`pincha (ehtimol, har doim) ular xarajatlar, yutuqlar, cheklovlarni baholashni tahlil qilish uchun barcha zarur ma`lumotga ega bo`lmaydilar. noaniqlik sharoitlarida qaror qabul qilinar ekan, insonlar to`laqonli maqsadga muvofiq hisoblangan tahlil kabi katta hajmda axborot talab qilmaydigan nazariy tekshirishda yangiliklar kashf etish jarayonida qo`llaniladigan mantiqiy usullar va metodik qoidalar majmui (evristika)dan foydalanadi. tverski va kanemanning (tversky and kahneman, 1981) izlanishlari shuni ko`rsatdiki, statistika axboroti bilan ishlar ekan, kishilar ko`pincha o`xshashlik va reprezentativlik kabi mantiqiy usullar va metodik qoidalar majmuiga tayanadi. oxirgi yillarda bu yondashuv iqtisodiy psixologiyada ta`sirchanlik rolini yanada oshirib oldi. psixologlar ham, iqtisodchilar ham ushbu yondashuvga asosan, kishilar o`z manfaatlari, ko`plab iqtisodiy sharhlar va tushunchalar, masalan, kelajakdagi daromadni bilish tamoyillari negizida qaror qabul qiluvchi iqtisodiy nazariyadagi oqilonalik asoslariga …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "iqtisodiy psixologiya va iqtisodiy xulq-atvor modellari"

1363006143_41994.doc iqtisodiy psixologiya va www.arxiv.uz reja: 1. iqtisodiy psixologiyaning vujudga kelishi va rivojlanishi 2. iqtisodiy psixologiyaga muqobil yondashuvlar 3. iqtisodiy psixologiyaga madaniy yondashuvlar 4. iqtisodiy psixologiyaning boshqa fanlar bilan aloqasi 5. iqtisodiy psixologiyaning qo`llanishi iqtisodiy psixologiya yoki iqtisodiyotning psixologik jihatlarini tadqiq etish istiqbolli ilmiy izlanishlar maydonidir. iqtisodiy psixologlar iqtisodiyotning hayotiy talqini; iqtisodiy qarorlar asosida yotuvchi omillar; shaxsiy, aynan, bir xillik va ommaviy iste`mol o`rtasidagi munosabatlar kabi mavzular bilan qiziqadilar. tadqiqotlarni ijtimoiy psixologlar, kognitiv psixologlar (qaror qabul qilishga asosiy e`tiborni qaratgan holda), rivojlanish psixologlari (bolalarning iqti...

Формат DOC, 112,5 КБ. Чтобы скачать "iqtisodiy psixologiya va iqtisodiy xulq-atvor modellari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: iqtisodiy psixologiya va iqtiso… DOC Бесплатная загрузка Telegram