parrandalarda siydik ajralishi.docx

DOCX 14 pages 33.0 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 33.0 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Jun 2026

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

oâzbekiston respublikasi oliy taâlim fan va innovatsiya vazirligi andijon qishloq xoâjaligi va agratexnalogiyalar instituti mustaqil ish mavzu: parrandalarda siydik ajralishi o'quvchi: baratov ikrom 2024-2025-o'quv yili reja: 1. siydik ajralishi jarayoni 2. buyraklarning funktsiyalari 3. siydik miqdorini boshqarish 1. siydik ajralishi jarayoni siydik ajralishi jarayoni â bu organizmning suyuqlik, elektrolitlar va boshqa zarur komponentlarni muvozanatda saqlash hamda organizmdagi toksinlarni chiqarib tashlash uchun muhim biologik jarayondir. bu jarayon asosan buyraklar tomonidan amalga oshiriladi. quyida bu jarayon haqida batafsil ma'lumot beriladi: 1. **buyraklar**: buyraklar inson organizmidagi siydikni hosil qiluvchi asosiy organlar hisoblanadi. odam tanasida ikkita buyrak mavjud bo'lib, ularning har birining o'lchami taxminan bir mushtdek va vazni taxminan 150 grammdir. buyraklar kun davomida 180 litrgacha qon filtrlaydi va bu jarayon natijasida 1,5-2 litr siydik hosil bo'ladi. 2. **nefronlar**: buyraklarning funksional birligi bu nefronlardir. har bir buyrakda taxminan 1-1,5 million nefron mavjud. nefronlar glomerulyar filtratsiyadan boshlanadigan, keyin esa tubulyar qayta so'rilishi va sekretsiya orqali …

2 / 14

qali organizmdan chiqarilishi kerak bo'lgan ortiqcha moddalar, shu jumladan ortiqcha vodorod ionlari, kaliy va toksik moddalar, dastlabki filtratga qaytariladi va natijada siydik hosil bo'ladi. 6. **siydik asta-sekin zichlashishi**: distal tubula va yig'uvchi kanallarda o'zgarishlar tufayli siydik o'zining yakuniy shaklini oladi. gormonal nazorat ostida (masalan, antidiuretik gormon va aldosteron) bu jarayon amalga oshadi va suvni tutib turuvchi hamda chiqib ketishi kerak bo'lgan elektrolitlar nazorat ostida bo'ladi. 7. **siydikning saqlanishi va chiqarilishi**: yakuniy siydik buyraklardan siydik yo'liga (ureter) o'tkazilib, u yerlarda siydik qopi (masancha) da to'planadi. masanchada siydik sig'imi taxminan 400-600 ml ni tashkil qiladi. siydik chiqarilish jarayoni markaziy nerv tizimi tomonidan nazorat qilinadi va bu jarayon yashash, organizmning gigienik va ijtimoiy faoliyatiga moslashgan holda boshqariladi. umuman, siydik ajralishi jarayoni muhim fiziologik jarayon bo'lib, u orqali ortiqcha suyuqlik, ionlar, metabolik chiqindilar organizmdan chiqariladi. bu jarayon orqali organizmdagi gidratatsiya darajasi, kislotali-ishqoriy muvozanat va elektrolitlar balansi saqlanadi, shuningdek, qon bosimi va erythropoietin singari gormonlar …

3 / 14

mikro tuzilmalar mavjud boâlib, ular oâz navbatida qonni filtrlaydi va chiqindilarni yigâib, organizmdan chiqaradi. 2. **ekstraksiya va chiqarish**: nefronlarda ishlab chiqarilgan filtrat moddalari, masalan, keraksiz metabolitlar, ortiqcha tuzlar, va suv buyrak tubulalari orqali harakatlanadi va peshob shaklida tanadan chiqariladi. shu jarayon yordamida ortiqcha va zararli moddalar tanadan chiqariladi. 3. **vazidintartibga solish**: buyraklar organizmda suyuqlikning kerakli darajada ushlab turilishida muhim oârin egallaydi. ular suv balansini saqlash orqali qon bosimini tartibga solishda hizmat qiladi. bu jarayon natijasida ortiqcha suv peshob shaklida chiqib ketadi va kerakli miqdorda suv organizmda saqlanib qoladi. 4. **elektrolitlar balansini tartibga solish**: buyraklar natriy, kaliy, kaltsiy va fosfat kabi elektrolitlar miqdorini muvozanatda ushlab turadi. bu elektrolitlar organizmning turli fiziologik jarayonlarida ishtirok etadi, masalan, nerv va muskul toâqimalarining faoliyati uchun juda muhimdir. 5. **kislotali-ishqoriy muvozanatni saqlash**: buyraklar qonni kerakli ph muvozanatda ushlab turishda ham muhim rol oâynaydi. ular qonda ortiqcha kislotalarni siydik orqali chiqarib yoki zarur miqdorda bikarbonatni chiqarib haroratni …

4 / 14

oshiradi, bu esa organizmni kislorod bilan ta'minlash imkonini beradi. 9. **d vitamin sintezida ishtirok etish**: buyraklar d vitaminini faollashtiradi, bu esa kaltsiy va fosfatlarning organizmda soârilishini yaxshilaydi. bu yondashuv suyak sogâlomligini ta'minlash uchun oâta muhimdir. bu funktsiyalar orqali buyraklar inson organizmini muvozanatda saqlashda gâoyat muhim rol oâynaydi. shu sababli, buynganak kasalliklari va ularning normal ishlashidagi buzilishlar inson salomatligi uchun jiddiy xavf tugâdirishi mumkin, va ularni profilaktik koârikdan oâtkazish muhim hisoblanadi. 3. siydik miqdorini boshqarish siydik miqdorini boshqarish haqida ma'lumot berishda urinib ko'raman. siydik miqdorini boshqarishga turli omillar ta'sir ko'rsatadi. inson organizmi kun davomida o'rtacha 1,5-2 litr siydik chiqaradi. bu miqdor insonning yoshiga, jinsiga, hayoti tarziga va suyuqlik iste'moli darajasiga qarab o'zgarishi mumkin. sanoa'atchilar tomonidan belgilangan suyuqlik iste'mol qilish miqdori kuniga kamida 2-3 litrni tashkil qiladi. bunda faqat suv emas, balki turli ichimliklar va oziq-ovqat mahsulotlari tarkibidagi suyuqlik ham hisobga olinadi. namunalar ko'rsatishicha, odamning 70% suyuqligini suvdan, qolgan 30% esa oziq-ovqat …

5 / 14

ishlanmagan buyraklar aksayishi, quyi siydik yo'llarining tutilishi yoki kuchli suvsizlik sabab bo'lishi mumkin. siydik chiqarish jarayonida ishtirok etuvchi a'zolar - buyraklar, peshob pufagi, siydik yo'llari va siydik kanalidir. siydikni boshqarishning asosiy mexanizmi bu - buyraklar tomonidan amalga oshiriladigan filtratsiya jarayonidir. buyraklar kuniga taxminan 180 litr qon filtrelaydi, lekin faqat 1-2 litri siydik sifatida chiqariladi. qolgan qismi qayta so'rib olinib, organizmga qaytariladi. siydik densitometriyasi yordamida siydikning zichligi o'lchanadi, bu esa buyraklarning filtratsiya qobiliyatini baholash uchun muhimdir. siydik zichligining normativlari 1.005 dan 1.030 g/ml gacha bo'lishi mumkin. kundalik hayotda siydikni boshqarish odatda ovqatlanish rejimiga bog'liq. misol uchun, xun ratsioniga kiritilgan tuz miqdori siydik miqdoriga katta ta'sir qiladi. tuz suyuqlikni organizmda ushlab turishga moyil qiladi, bu esa siydik miqdorini kamaytirishi mumkin. siydikni boshqarishning tibbiy jihati tarkibida siydik yo'llari infeksiyalari bilan kurashish ham kiradi, bu infeksiyalar bakteriologik tahlil orqali aniqlanadi va antibiotiklar bilan davolanadi. bu raqamlar va faktlar siydik miqdorini boshqarishga oid asosiy ma'lumotlardir. …

6 / 14

ning ishlash mexanizmi**: nefron uchta asosiy qismini o'z ichiga oladi: - **glomerulus**: bu to'plam kapillyarlar to'ridan tashkil topgan bo'lib, unda qon filtrlanadi. har kuni taxminan 150-180 litr birlamchi siydik filtrlanadi. - **proksimal convoluted tubule (pct)**: bu burchakli nayda filtrlangan moddalar, suv va elektrolitlarning muhim qismi qayta so'riladi. taxminan 65% natriy va suv pctda qayta so'riladi. - **henle o'rami**: bu bo'lgan yerda suv va natriy xlorid yana qayta so'riladi. henle o'ramining pastki qismi suv uchun o'tkazuvchan, lekin yuqori qismi esa natriy va xlorid uchun o'tkazuvchandir. - **distal convoluted tubule (dct) va to'plangan nay**: bu qismda gormonlar, masalan, aldosteron va vazopressin, natijada suyuqlikning yakuniy konsentratsiyasi boshqariladi. 3. **gormonlarning ta'siri**: - **aldosteron**: qon bosimi va elektrolit muvozanatini saqlagan holda natriyni qaytarib olishni rag'batlantiradi. - **antidiuretik gormon (adh)**: suv qayta so'rilish darajasini oshirib, siydikning konsentratsiyasini oshiradi va uning hajmini kamaytiradi. - **atrial natriyuretik peptid (anp)**: yetarli bosimni saqlash maqsadida natriy va suv chiqindisini oshiradi. …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "parrandalarda siydik ajralishi.docx"

oâzbekiston respublikasi oliy taâlim fan va innovatsiya vazirligi andijon qishloq xoâjaligi va agratexnalogiyalar instituti mustaqil ish mavzu: parrandalarda siydik ajralishi o'quvchi: baratov ikrom 2024-2025-o'quv yili reja: 1. siydik ajralishi jarayoni 2. buyraklarning funktsiyalari 3. siydik miqdorini boshqarish 1. siydik ajralishi jarayoni siydik ajralishi jarayoni â bu organizmning suyuqlik, elektrolitlar va boshqa zarur komponentlarni muvozanatda saqlash hamda organizmdagi toksinlarni chiqarib tashlash uchun muhim biologik jarayondir. bu jarayon asosan buyraklar tomonidan amalga oshiriladi. quyida bu jarayon haqida batafsil ma'lumot beriladi: 1. **buyraklar**: buyraklar inson organizmidagi siydikni hosil qiluvchi asosiy organlar hisoblanadi. odam tanasida ikkita buyrak mavjud...

This file contains 14 pages in DOCX format (33.0 KB). To download "parrandalarda siydik ajralishi.docx", click the Telegram button on the left.

Tags: parrandalarda siydik ajralishi.… DOCX 14 pages Free download Telegram