klassik iqtisodiy maktabga muqobil g‘oyalar.docx

DOCX 24 pages 40.6 KB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 40.6 KB

File type DOCX

Pages 24

Updated Jun 2026

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

oâzbekiston respublikasi oliy taâlim fan va innovatsiya vazirligi toshkent davlar iqtisodiyot universiteti toârtkoâl fakulteti mustaqil ish mavzu: klassik iqtisodiy maktabga muqobil gâoyalar bank ishi 241-guruh talabasi quramboyeva oygulning âiqtisodiy taâlimotlar tarixi fanidan tayyorlagan 2024-2025-o'quv yili reja: 1. iqtisodiy institutsionalizm 2. evolyutsion iqtisodiyot 3. xulqiy iqtisodiyot 1. iqtisodiy institutsionalizm iqtisodiy institutsionalizm - bu iqtisodiy faoliyatni tushuntirishda institutlar, yaâni iqtisodiy jarayonlar va hodisalarni tashkil qiluvchi qoidalar, meâyorlar va tashkilotlarning rolini oârganadigan yondashuvdir. ushbu yondashuv 20-asrning ikkinchi yarmida keng tarqaldi va bugungi kunda iqtisodiy nazariyalarning asosiy yoânalishlaridan biri sifatida qaraladi. institutsionalizm kelib chiqishiga koâra, iqtisodiyotdagi institutlar har qanday iqtisodiy tizimning negizini tashkil etadi. institutlar, odatda, rasmiy va norasmiy qoidalar sifatida boâlinadi. rasmiy institutlar qonunlar, qoidalarga misol boâlsa, norasmiy institutlar esa anâana va urf-odatlar koârinishida namoyon boâladi. iqtisodiy institutsionalizm iqtisodiyotda ushbu qoidalarni oârganadi va ular qanday qilib iqtisodiy rivojlanishga taâsir qilishini tahlil qiladi. bir qator muhim raqamlarga koâra, xalqaro valyuta jamgâarmasining maâlumotlariga tayanilsa, global …

2 / 24

a farq qilishi mumkin. jahon bankining maâlumotlariga qaraganda, institutsiyalar quvvati yaxshilanganda, bir davlatning yaimi har yili qoâshimcha 2% ga oâsishi mumkin. bu ortish, xususan, davlat boshqaruvi yaxshilanganda, korrupsiya darajasi pasayganda va sud tizimi samaradorligi oshganda koâproq namoyon boâladi. koâpgina tadqiqotlar shuni koârsatdiki, rivojlangan mamlakatlarda rasmiy institutlarning samarali ishlashi iqtisodiy oâsishga ijobiy taâsir koârsatadi. norasmiy institutlar esa, aksariyat hollarda, xalqning madaniy anâanalari asosida shakllanadi va ular ham iqtisodiy barqarorlikka hissa qoâshishi mumkin. iqtisodiy institutsionalizmning eng muhim namoyondalaridan biri bu nobel mukofoti sovrindori duglas nort boâlib, u iqtisodiy institutlar rivojlanishida muhim rol oâynaydi deb ta'kidlaydi. uning tadqiqotlariga koâra, iqtisodiy rivojlanishda tartibga soluvchi institutlar aniq va barqaror boâlsa, investorlar uchun muhit yengillashadi va biznes uchun xavflar kamayadi. yana bir misol tariqasida, transparency international tashkilotining korruptsiyani anglash indeksi misol qilib keltirilishi mumkin. ushbu indeksda yuqori oârinni egallagan davlatlar odatda iqtisodiy farovonlik jihatidan yuqori koârsatkichlarga ega va bu davlatlar odatda kuchli hukukiy institutlarga ega boâladi. …

3 / 24

abab boâladi. 2. evolyutsion iqtisodiyot evolyutsion iqtisodiyot â bu iqtisodiyotning rivojlanishi va o'zgarish jarayonlarini evolyutsion biologiya nuqtai nazaridan tahlil qilishga yo'naltirilgan iqtisodiy ta'limot. ushbu yondashuvda iqtisodiy tizimlar tashqi va ichki omillar ta'sirida doimiy o'zgarishda ekanligi, ularning rivojlanishi esa istiqbolli tendensiyalar bilan aniqlanishi qayd etiladi. evolyutsion iqtisodiyot, asosan, iqtisodiy jarayonlarning dinamikasi va moslashuvchan yo'nalishi bilan shug'ullanadi. bu iqtisodiyotning og'irlik markazini asos sifatida ma'lum bir davr va joydagi bozor sharoitlari o'rniga, iqtisodiy tizimlarning uzoq muddatda qanday rivojlanayotganiga qaratadi. evolyutsion iqtisodiyot tafakkuri xix asr oxirida bo'lib, karl marks, adam smit va alfred marshall kabi iqtisodchilar tomonidan asos solingan. markaziy nuqta yangi g'oyalar, texnologiyalar va institutlarning tarmoqlanishi va moslashuvchan rivojlanishi hisoblanadi. shu sababli bu yondashuv raqamlar va statistik ma'lumotlar yordamida tahlil qilinadi. bir qarashda, evolyutsion iqtisodiyot statistikasiga murojaat qilsak, iqtisodiy o'zgarishlar va inqirozlar bo'yicha tarixiy ma'lumotlar, innovatsiyalarni qabul qilish darajasi, texnologik taraqqiyot ko'rsatkichlari va ishlab chiqarish samaradorligini aniqlash uchun foydalidir. 2023-yil holatiga ko'ra dunyo …

4 / 24

k rivojlanishning ta'siridan dalolat beradi. evolyutsion iqtisodiyotda bozorda turli xil firmalar va korxonalarning raqobatbardoshligi va omon qolish darajasi ham ko'p tahlil qilinadi. oecd ma'lumotlariga ko'ra, yangi tashkil etilgan korxonalar uchun to'rt yil ichida omon qolish darajasi taxminan 50% ni tashkil qiladi. innovatsiyalarni tez qabul qilgan va raqobatbardoshlik borasida moslashuvchan bo'lgan korxonalar esa yuqori omon qolish imkoniyatlariga ega. korxonalar tomonidan yillik innovatsiyalar uchun investitsiyalar hajmi oxirgi o'n yillikda sezilarli darajada oshib, har yili global miqyosda taxminan 2 trillion aqsh dollarini tashkil etdi. bunday o'zgarishlar global iqtisodiy muhitning dinamik o'zgarishi va evolyutsion jarayonlar tasavvurini yanada kengaytiradi. xulosa qilib aytganda, evolyutsion iqtisodiyotning asosiy maqsadi iqtisodiy tizimlarning uzoq muddatli rivojlanishini, ularning doimiy o'zgarishi va moslashuvchanligini tahlil qilishdir. bu borada isbotlangan va aniqlangan statistik ma'lumotlar, raqamlar orqali evolyutsion iqtisodiyotning nazariy va amaliy jihatlarini yaxshi tahlil qilish mumkin. shu orqali iqtisodiyotni yanada samarali boshqarish va moslashuvchanligini oshirish mumkin. 3. xulqiy iqtisodiyot xulqiy iqtisodiyot, shuningdek, xulq-atvoriy iqtisodiyot …

5 / 24

analiz o'rniga, sodda qoida va taxminlardan foydalangan holda qarorlar qabul qiladilar. 2. **prospekt nazariyasi (prospect theory):** ushbu nazariya qabul qilingan iqtisodiy qarorlar odamlarda kutilgan utilitiyaga nisbatan qanday turlichalik bilan o'zgarayotganligini tushuntiradi. ushbu nazariya yutuq va yo'qotishlar taâsiri ostida insonlar qanday turli qarorlar qabul qilayotganini o'rganadi. ko'plab tadqiqotlardagi tadqiqotlar natijalari shuni ko'rsatadiki, yo'qotishlar yutuqlardan ko'ra kuchliroq psixologik taâsirga ega (yaâni "loss aversion" fenomeni). 3. **altruizm va retsiprositet (altruism and reciprocity):** xulqiy iqtisodiyot odamlar o'z manfaatlarini kuzatish bilan bir qatorda boshqalarga yordam berishni yoki ularni mukofotlashni ham ko'rib chiqadilar. altruistik qarorlar qabul qilish ko'pincha jamiyatda ishonch va hamkorlikni rivojlantirishga yordam beradi. 4. **giperbolik diskontlash (hyperbolic discounting):** ushbu model odamlar hozirgi vaqtda kutilayotgan mukofotlarni kelajakdagi mukofotlardan ustun qo'yish tendensiyasini o'rganadi. bunga ko'ra, odamlar kelajakdagi foydalardan hozirgi foydalarga nisbatan ko'proq diskontlagancha qaror qiladi. 5. **talab va taklif noto'qima (framing effects):** odamlar maâlum bir qarorni qanday kontekstda hal qilganiga qarab, ularning ushbu qarorga bo'lgan munosabati …

6 / 24

ruvida va boshqa ko'plab sohalarda xulqiy iqtisodiyot tamoyillaridan foydalanish orqali samaradorlikni oshirishga erishilgan. xulqiy iqtisodiyotning iqtisodiy qarorlar qabul qilish jarayoniga ta'siri global miqyosda tadqiq qilinmoqda. masalan, hindiston va boshqa rivojlanayotgan mamlakatlarda iqtisodiy resurslarni taqsimlashda xulqiy iqtisodiyotdan foydalanish orqali kambag'allik darajasini pasaytirishga qaratilgan salohiyat miqdorlari o'rganilgan. shuningdek, rivojlangan mamlakatlarda iste'molchilar xatti-harakatlarini o'rganish va lozim bo'lganda davlat qaramlik dasturlarini ishga solish imkoniyatlari ko'rib chiqilmoqda. bunday tadqiqotlar va tahlillar xulqiy iqtisodiyot o'zaro munosabatlar, reklama, marketing strategiyalari, sog'liqni saqlash dasturlari, moliyaviy qarorlar va boshqa ko'plab sohalarda qanday kelajakdagi ijobiy yuqori natijalar berishi mumkinligini ko'rsatadi. 4. post-keynsiyalik iqtisodiyot post-keynsiyalik iqtisodiyot, asosan, jon meynard keynsning fikrlari va tahlillari asosida rivojlangan iqtisodiyot yoânalishidir va u keynesian iqtisodiyotining zamonaviy interpretatsiyasi sifatida qaraladi. post-keynsiyalik iqtisodiyotchilar keynsning asarlarida ta'kidlangan ba'zi asosiy g'oyalarni kengaytiradi va qayta ishlaydi, hamda zamonaviy iqtisodiy muammolarni hal qilish uchun ularni qo'llab-quvvatlaydi. 1. **asosiy tamoyillar**: post-keynsiyalik iqtisodiyot makroiqtisodiy tahlilga asoslangan boâlib, asosan, haqiqiy dunyo iqtisodiyoti, ishsizlik, yalpi …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "klassik iqtisodiy maktabga muqobil g‘oyalar.docx"

oâzbekiston respublikasi oliy taâlim fan va innovatsiya vazirligi toshkent davlar iqtisodiyot universiteti toârtkoâl fakulteti mustaqil ish mavzu: klassik iqtisodiy maktabga muqobil gâoyalar bank ishi 241-guruh talabasi quramboyeva oygulning âiqtisodiy taâlimotlar tarixi fanidan tayyorlagan 2024-2025-o'quv yili reja: 1. iqtisodiy institutsionalizm 2. evolyutsion iqtisodiyot 3. xulqiy iqtisodiyot 1. iqtisodiy institutsionalizm iqtisodiy institutsionalizm - bu iqtisodiy faoliyatni tushuntirishda institutlar, yaâni iqtisodiy jarayonlar va hodisalarni tashkil qiluvchi qoidalar, meâyorlar va tashkilotlarning rolini oârganadigan yondashuvdir. ushbu yondashuv 20-asrning ikkinchi yarmida keng tarqaldi va bugungi kunda iqtisodiy nazariyalarning asosiy yoânalishlaridan biri sif...

This file contains 24 pages in DOCX format (40.6 KB). To download "klassik iqtisodiy maktabga muqobil g‘oyalar.docx", click the Telegram button on the left.

Tags: klassik iqtisodiy maktabga muqo… DOCX 24 pages Free download Telegram