klassik iqtisodiy maktabga muqobil ta`limotlar bozor iqtisodiyotiga muxolif sotsialistik yo`nalishning mohiyati va tarixiy taqdiri

DOC 96,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1476966229_65779.doc klassik iqtisodiy maktabga muqobil ta`limotlar bozor iqtisodiyotiga muxolif sotsialistik yo`nalishning mohiyati va tarixiy taqdiri reja: 1. muqobil iqtisodiy g`oyalarning tarixiy paydo bo`lishining shart sharoitlari. 2.t.maltusning «nufus nazariyasi». 3.19- asr boshlarida hayoliy sotsializm vujudga kelishining shart sharoitlari va uning xarakteristikasi. 4. marksizm vujudga kelishining shart-sharoitlari mulk tadqiqoti muqobil iqtisodiy g‟oyalarning tarixiy paydo bo‟lishining shart sharoitlari. 18-chi asrning ikkinchi yarmida klassik iqtisodiy maktab britaniyalik olimlar a.smit va d.rikardo asarlarida eng yuksak cho‗qqiga ko‗tarildi. bu hol tasodifiy emas edi, chunki bu olimlar yashab ijod etgan davrda angliyada chuqur iqtisodiy, sotsial va siyosiy o‗zgarishlar ro‗y berayotgan edi. mamlakatda yuksak rivojlangan qishloq xo‗jaligi va tez o‗sayotgan sanoat mavjud edi, faol tashqi savdo olib borilardi. yangi jamiyatga xos sinfiy ajralish yaqqol bo‗lib, ishchilar, sohibkorlar, yer egalari – lendlordlar va fermerlar bor edi. kapitalning dastlabki jamg‗arilishi natijasida hosil bo‗lgan pul kapitali (manbalari: past ish haqi, mustamlaka siyosati, noekvivalent savdo, qul savdosi, yerlarning dehqonlardan tortib olinishi va …

ning eng muhim kitoblaridanbiri shotlandiyalik buyuk iqtisodchi adam smitning «odamlar boyligining tabiati va sabablari to‗g‗risida tadqiqot» asari nashr etildi. bu asar zamonaviy iqtisodiy fanning boshlanishi hisoblanadi. shu kitob uning muallifi adam smitni «iqtisodiyot otasi» unvoniga sazovar etdi. smitning nuqtai nazaridan millatning boyligi faqat qishloq xo‗jaligi jarayonida emas, umuman ishlab chiqarish jarayonida vujudga keltiriladi. ishlab chiqarilgan ne‘matlar miqdori inson mehnatining boshqa ishlab chiqarish omillari bilan birlashuvidan tashkil topadi. a.smit o‗z davridagi iqtisodiy bilim va konsepsiyalarni umumlashtirdi va sistemaga tushurdi. buning natijasida xo‗jalik hayotining asosiy sohalarini tavsiflab beruvchi bir butun nazariya yaratdi. a.smitning bu asari 5 kitobdan iborat bo‗lib, 1-da – qiymat va qo‗shimcha daromad muammolari tadqiq etildi; 2-da – kapital jamg‗arilishi va uning shakllari; 3-da –kapitalizm taraqqiyotining tarixiy shart-sharoitlari; 4-da – merkantilizm va fiziokratlarning ta‘limotiga munosabati; 5-da – davlat moliya tizimi tadqiq etilgan. a.smitni tadqiqotining predmetini – jamiyatni iqtisodiy rivojlanishi va uning moddiy turmush darajasini oshirish muammolari tashkil etadi. boylikni ko‗paytirish …

r o‗rtasidagi hamkorlik shaklidir. shu borada olim qo‗yidagi fikrlarni ilgari surdi: ixtisoslashuv tufayli kishilarning chaqqonligi ortadi; ular vaqtni tejaydilar, chunki bir ish turidan boshqasiga o‗tishga hojat bo‗lmaydi; ishchilar o‗z faoliyatlarini takomillashtiradilar; ixtiro qilish uchun katta imkoniyatlarga ega bo‗ladilar. demak, a.smit fikriga ko‗ra jamiyatdagi boylikning asosiy manbai barcha mehnat jarayonida qatnashganlarning faoliyati natijasida vujudga keladi va mehnat taqsimoti orqali ortib boradi. ammo u faqat moddiy narsalarni yaratish va o‗zgartirish bilan bog‗liq bo‗lgan mehnatni unumli mehnatga kiritgan. bunga o‗qituvchilarning, yuristlarning, harbiylarning, ma‘muriyatning, yozuvchilarning va shu kabilarning ko‗rsatayotgan xizmatlarini unumsiz deb topgan. ikkinchidan, a.smit iqtisodiyotda qishloq xo‗jaligi sohasining ustunligi g‗oyasidan qutula olmagan. u hunarmandlar va savdogarlar mehnatini yer egalari mehnatiga nisbatan kam unumli bo‗ladi, deb tasdiqlaydi. negaki yer egalariga tabiat «yordam» beradi va «dehqonchilikka qo‗yilgan kapital haqiqiy boylikka va daromadga ancha ko‗p qiymat qo‗shadi». bunda a.smitning ta‘kidlashicha, iqtisodiyotning rivojlanib borishi bilan sanoat tovarlari bahosi pasayib borish tendensiyasiga, qishloq xo‗jaligi mahsulotlari bahosi esa o‗sish …

omilidir: kapital qancha ko‗p bo‗lsa, ishchilarni boqish va ularni ixtisoslashtirish imkoniyati shuncha ko‗p bo‗ladi. asosiy rol tejamkorlikka qaratiladi, noo‗rin sarf-harajatlar tanqid qilinadi, kapitalni isrof qilish, ya‘ni harajatlarning daromaddan ortiqcha bo‗lishiga qarshi bo‗lgan. iqtisodiy liberalizm konsepsiyasi a.smit ta‘limotidagi asosiy g‗oya – bu iqtisodiy liberalizm g‗oyasi, davlatning iqtisodiyotga aralashuvini minimallashtirish g‗oyasi, erkin raqobat asosida tashkil topadigan baho yordamida iqtisodiyotning o‗zini o‗zi boshqarish g‗oyasidir. uning tushunchasi bo‗yicha, jamiyatda qachon shaxsiy manfaatlar ijtimoiy manfaatlardan ustun tursa, ya‘ni qachonki jamiyat manfaatlari uning a‘zolari manfaatlarining yig‗indisi deb qaralsa, shundagina bozor qonunlari iqtisodiyotga ko‗proq ta‘sir ko‗rsatadi. odamlarning o‗z moddiy ahvolini yaxshilashga bo‗lgan tabiiy intilishi – bu shunday kuchli omilki, agar uning amal qilishiga xalaqit berilmasa, deydi u, unda u o‗z-o‗zidan jamiyatni farovonlikka olib kelishga qodir. a.smit xususiy tadbirkorlikni rivojlanishining ikki shartini ko‗rsatib beradi: 1. shaxsiy manfaat; 2. raqobat. u monomorliyalarga qarshi chiqqan. raqobat qancha kuchli bo‗lsa, monopolizm ehtimoli shuncha kam bo‗ladideb hisoblaydi. davlat erkin raqobatzga aralashmasa, erkin …

fus qonuni». ingliz iqtisodchisi tomas robert maltus (1766-1834) dvoryan oilasida tug‗ilgan. uning asosiy asarlari « aholi nufusi qonuni to‗g‗risidagi tajriba» (1798), «yer rentasining tabiati va o‗sishi to‗g‗risida tadqiqot» (1815), «siyosiy iqtisod prinsiplari» (1820) hisoblanadi. tadqiqot predmeti – ishlab chiqarish sohasini rivojlantirish yo‗li bilan jamiyatning moddiy boyligini yanada ko‗paytirish masalasi qaraladi. shu bilan birga, birinchi marta iqtisodiy o‗sish muammosini aholining o‗sishi bilan bog‗lashga harakat qilingan. «aholi nufusi qonuni» muallifning xulosa qilishicha, aholi o‗sishi, agar u ongli suratda cheklanmasa, unda kambag‗allik, urushlar, kasalliklar va boshqa halokatli sabablar bilan to‗xtatib turiladi. t.maltus aholining tez o‗sish sur‘atini pasaytirish maqsadida kambag‗allarning nikohdan o‗zlarini tiyishlarini, kech turmush qurishlarini taklif qiladi. lekin uning o‗zi ham o‗z tavsiyalarining to‗g‗riligiga unchalik ishonmagan. t.maltus o‗z nazairyasini asoslab berishda tuproq unumdorligining pasayishi konsepsiyasidan foydalangan. agar bitta yer uchastkasining o‗ziga ustma-ust mehnat sarflansa, u xuddi shunday nisbatda hosildorlikning o‗sishiga olib kelmaydi, chunki hosildorlik faqat mehnatga emas, balki tuproqning tabiiy unumdorligiga ham bog‗liq …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "klassik iqtisodiy maktabga muqobil ta`limotlar bozor iqtisodiyotiga muxolif sotsialistik yo`nalishning mohiyati va tarixiy taqdiri"

1476966229_65779.doc klassik iqtisodiy maktabga muqobil ta`limotlar bozor iqtisodiyotiga muxolif sotsialistik yo`nalishning mohiyati va tarixiy taqdiri reja: 1. muqobil iqtisodiy g`oyalarning tarixiy paydo bo`lishining shart sharoitlari. 2.t.maltusning «nufus nazariyasi». 3.19- asr boshlarida hayoliy sotsializm vujudga kelishining shart sharoitlari va uning xarakteristikasi. 4. marksizm vujudga kelishining shart-sharoitlari mulk tadqiqoti muqobil iqtisodiy g‟oyalarning tarixiy paydo bo‟lishining shart sharoitlari. 18-chi asrning ikkinchi yarmida klassik iqtisodiy maktab britaniyalik olimlar a.smit va d.rikardo asarlarida eng yuksak cho‗qqiga ko‗tarildi. bu hol tasodifiy emas edi, chunki bu olimlar yashab ijod etgan davrda angliyada chuqur iqtisodiy, sotsial va siyosiy o‗zgarishlar ro‗y ber...

Формат DOC, 96,0 КБ. Чтобы скачать "klassik iqtisodiy maktabga muqobil ta`limotlar bozor iqtisodiyotiga muxolif sotsialistik yo`nalishning mohiyati va tarixiy taqdiri", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: klassik iqtisodiy maktabga muqo… DOC Бесплатная загрузка Telegram

klassik iqtisodiy maktabga muqobil ta`limotlar bozor iqtisodiyotiga muxolif sotsialistik yo`nalishning mohiyati va tarixiy taqdiri

Предварительный просмотр (5 стр.)

Хотите читать дальше?

О "klassik iqtisodiy maktabga muqobil ta`limotlar bozor iqtisodiyotiga muxolif sotsialistik yo`nalishning mohiyati va tarixiy taqdiri"

Похожие файлы