turkiston xalqlarining chorizm mustamlakasiga qarshi milliy ozodlik harakatlari

DOC 24 pages 157.5 KB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 157.5 KB

File type DOC

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

mavzu: turkiston xalqlarining chorizm mustamlakasiga qarshi milliy ozodlik harakatlari mavzu: turkiston xalqlarining chorizm mustamlakasiga qarshi milliy ozodlik harakatlari. reja: 1. chor rossiyasining o`rta osiyoni bosib olishi va mustamlakachilik tartiblari. 2. chorizmning turkistonda iktisodiy xukmronlikni o`rnatish tartiblari. 3. turkiston xalklarining chorizmning mustamlakachilik zulmiga karshi milliy ozodlik harakati. 4. turkistonda jadidlar harakati. moskva va g`arb podsholarining o`rta osiyo, anikrog`i, xiva va buxoro bilan muntazam alokalari shayboniylar davridan boshlanadi. bu alokalarni ingliz savdogari jenkinsonning 1558-1559 yillardagi sayohati boshlab berdi. 1565 yildan boshlab 1619 yilgacha rus davlati shaharlarida erkin savdo olib borishga erishish maksadida xiva va buxorodan moskvaga bir kancha elchilar yuborilgan. 1619 yilda rus podshosi mixail fyodorovich buxoro xoni imom kulixon (1611-1642) ning moskvaga kelgan birinchi rasmiy elchilarini kabul kildi. bunga javoban dvoryan ivan danilovich xoxlov boshchiligida rus elchilari jo`natildi, ular 1621 yilda xiva, buxoro va samarkandda bo`lib kaytdilar. butun xvii asr davomida elchilar ayirboshlab turilgan bo`lsa-da, rasmiy ravishda alokalar o`rnatib bo`lmagan. rossiya …

2 / 24

orkali xivaga yuborilgan. bu yurishdan asosiy maksad bekovich-cherkasskiy xivaga tinchlik elchisi nikobi ostida, kurollangan otryadning ko`mondoni bo`lib, xiva xonligi mustakilligiga tajovuz kiluvchi rakib, dushman sifatida yo`lga chikkan edi. xiva xonligini rossiyaning vassaliga aylantirishga mo`ljallangan yo`l-yo`rik olgan edi. xiva yakinida otryad ko`shinlari bilan bo`lgan jangda xivaliklar ularni kirib tashlaydilar, tirik kolganlari asir olinadi, bir necha kishigina vataniga kochib kolishga ulguradi. 1717 yil yozida uch ming kishilik boshka otryad turli kasallikka uchrab xalok bo`ladilar va 700 kishi koladi, ulardan 200 tasi sog`lom edi holos. shundan boshlab rossiyaning o`rta osiyo xonliklariga nisbatan dushmanlik kayfiyati orta bordi. rossiya o`z imperiyasi chegaralarini asosan uch yo`nalishda muttasil kengaytirib bordi. bu yo`nalishlar orkali sibir, zakavkazye va o`rta osiyoga karab siljiy boshladi. rus ko`shinlari birinchi marta 1847 yilda o`rta osiyoda paydo bo`ladi va sirdaryoning kuyi okimida raim (arolsk)da mustahkam manzilgoh kurdilar. kozog`istonning shimoli-sharkida pyotr i zamonidayok bir necha kal`alar kurilgan bo`lib, om daryosi bo`yida 1717 yilda omsk, 1718 …

3 / 24

ngliz burjuaziyasi ham o`rta osiyoni yirik savdo bozori hisoblab, uni turli yo`llar bilan ko`lga kiritish choralarini ko`rmokda edi. buning ustiga o`rta osiyo xonliklari o`rtasidagi o`zaro kelishmovchiliklar ruslar uchun ham, inglizlar uchun ham kulay vaziyat vujudga keltirib turgan edi. rus ko`shinlari 1853 yilda ko`kon xonligining kal`asi - okmaschitni bosib olishi bilan o`rta osiyoni istilo kilishi boshlandi. okmachitni olish uchun bir oy vakt ketadi. rus ko`ninlari uchun okmachitni olinishi katta ahamiyatga ega edi. shuning uchun bu urushda ishtirok etganlarga unvonlar, orden va medallar hamda pul mukofatlari berilgan. okmachit o`rniga kurilgan rus kal`asiga general perovskiy nomi berilgan. perovskiy nomi keyinchalik kizil o`rda shahriga aylantirilgan. okmaschitning bosib olinishi rossiyaga 1-ko`rg`on - hozirgi kazalinsk, karmokchi botkog`idagi 2-ko`rg`on, kuvon daryosidagi 3-ko`rg`on va perovskiy ko`rg`onidan iborat o`rta osiyoga hujum kilishning yangi sirdaryo harbiy istehkomlar chizig`ini vujudga keltirish imkonini berdi. ayni vaktda o`rta osiyoning sharkiy tomonlaridan boskinchilik harakatlarini boshlab yubordi. 1860 yilda to`kmok va pishpak (hozirgi bishkek), 1861 …

4 / 24

chernyayev ko`shinlari bosib oladi. shuning uchun, chernyayev kattik tazyik ostida, yevropa afkor ommasini chalg`itish maksadida “toshkentliklar o`z ihtiyorlari bilan rossiya imperatorligi tasarrufiga o`tganligi to`g`risida hujjat”ga majburan imzo ko`ydirib, muhr bostirib oladi. orenburg general-gubernatori m.krijanovskiy 1865 yili sentabrda toshkentni, ko`kon va buxoro xonliklarining ta`siridan holi bo`lgan mustakil deb e`lon kiladi. shu asnoda, 1865 yilning oktabrida toshkentni rossiya imperiyasi tarkibiga ko`shib olinganligini rasmiy ravishda e`lon kiladi. chor rossiyasi o`z mustamlaka yerlarini kengaytirishni davom ettirib, 1866 yil 10 fevralda samarkand sari yurish kilib, 13 mayda erjar yakinida bo`lgan jangda buxoro ko`shinlarini yengadi. o`sha yili xo`jand, o`ratepa va jizzax hujum bilan bosib olinadi. samarkanddan buxoroga boraverishda yangiko`rg`on yakinida buxoro amirining ko`shinlari yana yengiladi. 1868 yil 23 iyunda rus ko`shinlari samarkandni so`ngra kattako`rg`onni buxorodan ajratib olib, zarafshon okrugini tashkil kiladilar. buxoro amiri muzaffariddinni (1860-1885) asoratli shartnomani imzolashga majbur etdilar. shartnomaga muvofik buxoro amalda rossiyaning vassaliga aylanib koldi, harbiy chikimlar uchun 500 ming so`m tovon puli …

5 / 24

5-1875 yillarda xon sifatida taxtda o`tirgan) kochadi, uning katta o`g`li nasriddin xon (1875-1876) deb e`lon kilinadi. ruslarga karshi g`azovot e`lon kilindi. ko`zg`olon farg`onanigina emas, balki rus mulklarini ham kamrab olgan edi. 1875 yil avgustda rus ko`shinlari bilan ko`kon xonligi ko`shinlari o`rtasida jang natijasida xon ko`shinlari angren daryosi vodiysi, xo`jand, kurama uyezdidan mahram kal`asigacha chekinishga majbur bo`ladi. shiddatli janglardan keyin mahram kal`asini ham tashlab chikishga majbur bo`ldi. ko`kon armiyasi mag`lubiyatga uchradi. ko`kon xoni nasriddin taslim bo`ldi. general m.d. skobelev ko`mondonligidagi rus ko`shinlari ko`konni jiddiy karshiliksiz egalladi. 1876 yil 19 fevralda ko`kon xonligi territoriyasi rossiyaga ko`shib olinganligi va uning o`rnida farg`ona viloyati tashkil etilganligi e`lon kilindi. skobelev harbiy gubernator etib tayinlandi. kirg`izlarga karashli oloy vodiysi ham rossiya imperiyasiga ko`shib olindi. ko`kon xonligini ko`shib olinishi bilan sharkda tyanshon tog`laridan boshlab, g`arbda amudaryogacha, janubda pomir etaklarigacha cho`zilgan turkiston general-gubernatorligi tuzildi. endi chor rossiyasining turkiston mustamlakasini boshkarishi tartibiga kelsak, o`rta osiyo xalklarining iktisodiy va milliy …

6 / 24

asdikladi. yangi loyihaga binoan, turkiston viloyati o`rnida mustakil turkiston general-gubernatorligi tashkil kilindi. uning ma`muriy va harbiy bo`linmalari umumiy harbiy rahbarlikka birlashtirildi. shuningdek, o`lka general-gubernatorligiga ulkan hokimiyat vakolati berildi. unga mustakil, podsho xukumatining ijozati yoki aralashuvisiz ko`shni davlatlar bilan diplomatik munosabatlar o`rnatish, aholiga solinadigan soliklarning mikdorini belgilash, rus fukaroligini berish, davlat kirim-chikimlarini belgilash, o`limga hukm kilish yoki avf etish masalalarni o`zi hal kilish hukuki berildi. 1873 yilda general kaufman turkistonni boshkarishning “hokimiyatni ichkariga sukilib kirish g`oyasi”, yangi loyihasini takdim etdi. 1882-1883 yillarda turkiston general-gubernatorligi ma`muriy boshkarish sistemasining rossiya senatining mahfiy maslahatchisi f.k. girs (1842-1891) tomonidan taftish kilindi. taftish xulosasiga ko`ra mahsus komissiya tuzilib, 1886 yilda “turkiston o`lkasini boshkarish to`g`risida nizom” ishlab chikariladi va podsho tomonidan tasdiklanadi. nizom bo`yicha sud kurilishi, o`trok va ko`chmanchi aholi yer boshkaruvi tartibi, soliklarning ma`lum bir mikdori, umumdavlat majburiyatlari, o`lka tabiiy boyliklaridan foydalanish tartiblari belgilab ko`yildi. shunday qilib, turkistonda mustamlakachilik tartibini yangi konunlari vujudga keltirildi. rossiya guberniya …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "turkiston xalqlarining chorizm mustamlakasiga qarshi milliy ozodlik harakatlari"

mavzu: turkiston xalqlarining chorizm mustamlakasiga qarshi milliy ozodlik harakatlari mavzu: turkiston xalqlarining chorizm mustamlakasiga qarshi milliy ozodlik harakatlari. reja: 1. chor rossiyasining o`rta osiyoni bosib olishi va mustamlakachilik tartiblari. 2. chorizmning turkistonda iktisodiy xukmronlikni o`rnatish tartiblari. 3. turkiston xalklarining chorizmning mustamlakachilik zulmiga karshi milliy ozodlik harakati. 4. turkistonda jadidlar harakati. moskva va g`arb podsholarining o`rta osiyo, anikrog`i, xiva va buxoro bilan muntazam alokalari shayboniylar davridan boshlanadi. bu alokalarni ingliz savdogari jenkinsonning 1558-1559 yillardagi sayohati boshlab berdi. 1565 yildan boshlab 1619 yilgacha rus davlati shaharlarida erkin savdo olib borishga erishish maksadida xiva va buxoro...

This file contains 24 pages in DOC format (157.5 KB). To download "turkiston xalqlarining chorizm mustamlakasiga qarshi milliy ozodlik harakatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: turkiston xalqlarining chorizm … DOC 24 pages Free download Telegram