tuproq qoplamining ishlab chiqarish va biosferadagi ahamiyati

DOC 1 page 689.0 KB Free download

1 page

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 689.0 KB

File type DOC

Pages 1

Updated Dec 2025

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 1

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi urganch davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti tuproqshunoslik kafedrasi 181-guruh tuproqshunoslik yo’nalishi talabasi saparbayeva zilola jasurbek qizining tuproqshunoslik fanidan "tuproq qoplamining ishlab chiqarish va biosferadagi ahamiyati” mavzusida yozgan kurs ishi topshirdi: saparbayeva zilola qabul qildi: _____________________ urganch 2020 tuproq qoplamining ishlab chiqarish va biosferadagi ahamiyati reja: kirish asosiy qism 1-bob. tuproq hosil bo’lish jarayonlari vatuproq qoplamining bioqatlamdagi asosiy vazifalari. 2-bob.tuproq qoplamining ishlab chiqarishdagi ahamiyati va ishlab chiqarish jarayonida insonlarning ro’li. 3-bob. tuproqning biosferadagi o’rni va boshqa tabiiy jismlardan farqi. xulosa foydalanilgan adabiyotlar ro’yhati ilovalar kirish mavzuning dolzarbligi: qishloq xo‘jalik ishlab chiqarishining asosiy vositasi bo‘lmish yer – tuproq qoplami bioqatlamning barqarorligi va uning ekologik holatini saqlab turishda katta rol o‘ynaydi tuproq insoniyat jamiyatiga nisbatan ikki xil ahamiyatga ega: birinchi tomondan, bu fizik muhit, insonla rning yashashi uchun, hayot uchun makon, ikkinchi tomondan - bu iqtisodiy asos, …

2 / 1

oqatlamdagi vazifalarini o’rganish; · tuproq qoplamining ishlab chiqarish jarayonidagi ahamiyatini o’rganish; · ishlab chiqarish jarayonida insonlarning faoliyatini o’rganish; · tuproq qoplamining biosferadagi ahamiyatini o’rganish. o‘zbekiston respublikasida yer va uning tuproq resurslari mavjud hamma sohalarning tayanchi, asosiy ishlab chiqarish vositasidir. demak, mamlakatimiz iqtisodiyotining agrar sektorining rivojlanishi shunga boqliqdir. qishloq xo‘jalik ishlab chiqarishining asosiy vositasi bo‘lmish yer – tuproq qoplami bioqatlamning barqarorligi va uning ekologik holatini saqlab turishda ham katta rol o‘ynaydi. bo‘lajak agronom, tuproqshunos, agrokimyo mutaxassisi va fermer xo‘jaligi boshqaruvchilari o‘zi faoliyat ko‘rsatayotgan xo‘jalik yoki alohida hudud tuproqlarini batafsil o‘rganishi, shu bilan birga tuproq unumdorligini oshirish tadbirlarini qo‘llashning sir-asrorlarini juda yaxshi bilishi lozim. yer quruqlik qismining nihoyatda yupqa qatlami hisoblangan tuproq qoplami orqali yer po‘sti, atmosfera, gidrosfera va tuproqda yashovchi ko‘p sonli organizmlar orasidagi murakkab modda va energiya almashinish jarayoni boradi. hozirgi zamon taniqli ekolog olimlaridan biri j.dorst (1968) ta‘kidlaganidek, «tuproq – bizning eng qimmatli kapitalimiz (boyligimiz). hayot va yer yuzisidagi …

3 / 1

iqarishni yanada rivojlanishi yer resurslaridan samarali foydalanish, yangi yerlarni o‘zlashtirish borasida ko‘plab yangi vazifalarni qo‘ymoqda. tuproq qoplami biosferada yana bir eng muhim vazifani bajaradi. u jaxon okeani singari, - planetamizni tozalovchi (purifikator) muhitdir. ko‘pchilik organik va organik – mineral birikmalar parchalanishi tuproqda tugallanadi. tuproq xo‘jalik va yashash faoliyatining turli xildagi chiqindilarini qabul qiluvchidir. tuproqlarda hayot kechiruvchi organizmlarning juda zichligi tufayli barcha tirik organizmlar chiqindilarining parchalanishi sodir bo‘ladi. tuproqning tozalovchi qobiliyati ba‘zi shaharlarda kanalizasiyalar va sanoatlardan chiqqan suvlarni tozalashda foydalaniladi. sug‘oriladigan maxs us dalalar barpo etilib, ularga oqova suvlar to‘planadi va tuproqda biologik tozalanish samarali o‘tadi. qishloq xo‘jaligida asosiy ishlab chiqarish vositasi hisoblangan tuproq, qayta tiklanmaydigan tabiiy resurs hisoblanadi. tuproq insoniyat jamiyatig a nisbatan ikki xil ahamiyatga ega: birinchi tomondan, bu fizik muhit, insonla rning yashashi uchun, hayot uchun makon, ikkinchi tomondan - bu iqtisodiy asos, ishlab chiqarish vositasi. shuning uchun uni asrab-avaylab, har doim unumdorligini oshirishga g‘amxo‘rlik qilish kerak. asosiy …

4 / 1

k.d.glinka, g.iyenni, f.dyushofur va boshqa mashhur olimlar ilmiy faoliyati tufayli shakllangan. tuproq paydo bo‘lish jarayoni haqidagi ta‘limotning hozir gi zamon da rivojlanishida i.p.gerasimov, v.a.kovda, b.p.polinov, i.v.tyurin, a.a.rode, s.p.yarkov va boshqa tadqiqotchilarning xizmatlari nihoyatda katta rol o‘ynaydi. tuproq paydo bo‘lishi nihoyatda murakkab biofizik-kimyoviy jarayondir. a.a.rodening ko‘rsatishicha, tuproq paydo bo‘lish jarayoni deb moddalar va energiyaning tuproq qatlamida o‘zgarishi va harakati singari hodisalar yig‘indisiga aytiladi. tuproq paydo bo‘lishi yaxlit qoya tog‘ jinslarida yoki ularning suv, muz, shamol, gravitasion (bir-birini tortish xususiyati) ta‘sirida nurashi va qayta yotqizilishidan hosil bo‘lgan mahsulotlari ustida tirik organizmlarning paydo bo‘lishi paytidan boshlanadi.birlamchi tuproq paydo bo‘lish jarayoni jarayonning birinchi davrlarida qoya tog‘ jinslari, magmatik yoki cho‘kindi tog‘ jinslarida, aslini olganda nurash jarayoni bilan birgalikda sodir bo‘ladi va zich qoya jinsda shakllanayotgan tuproq moddiy jihatdan nurash po‘sti bilan birgalikda vujudga keladi. keyinchalik yer yuzasi rivojlanishining ko‘proq yetilgan bosqichlarida nurash va tuproq paydo bo‘lish jarayonlari makon va vaqt ichida bir-biridan ajraladi, tuproq …

5 / 1

namik sharoitlarida sodir bo‘lishi, ularning mos ravishda global differensiasiyalanishi birbiriga o‘xshasa ham, ammo jarayonlarning o‘zi va oxirgi natijasi bo‘lgan ushbu jarayonlar maxsulotlari turli xildir. tog‘ jinslarining nurash po‘sti – bu tog‘ jinslarining parchalanishi, mineral komponentlarining transformasiyasi (o‘zgarishi), harakat etish yo‘lida massasining katta kichikligiga ko‘ra, saralanishi va qayta yotqizilishi – gravigradasiyali sedimentasiyasi (cho‘kishi) ning mahsulotlaridir. tuproq – bu gumusning mavjudligi, o‘ziga xos morfologiyasi, iyerarxik strukturasi, global funksiyaslari bilan nurash po‘stlog‘idan farq qiladigan yangi yaralgan spesifik biokos tabiiy jismdir.tog‘ jinslari nurashi, bir joydan ikkinchi joyga ko‘chirilishi va qayta yotqizilishi jarayonlarida, dastlabki zich jinslar uchun xarakterli bo‘lmagan va tuproq paydo bo‘lishi uchun muhim ahamiyatga ega bo‘lgan, qator yangi xossalarga ega bo‘ladi: 1) zich, yaxlit holatdan g‘ovak, bo‘laklarga bo‘lingan holatga o‘tadi; 2) kovaklikka ega bo‘ladi, shu tufayli havo sig‘imi va havo o‘tkazuvchanlik, nam sig‘imi va suv o‘tkazuvchanlik qobiliyatiga ega bo‘ladi; 3) birlamchi jins hosil qiluvchi minerallar bilan bir qatorda nurash po‘stlog‘ining tog‘ jinslari ikkilamchi …

6 / 1

eyin sodir bo‘ladigan, tuproq paydo bo‘lish jarayonida, ushbu xossalar yanada rivojlanadi va tuproq xossalariga aylanadi. hosil bo‘lgandan keyin o‘z joyida qolgan (jinslarning elyuviysi), yoki suv yoki shamol yoki gravitasiya kuchlari ta‘sirid a bir joydan ikkinchi joyga ko‘chirilib yotqizilgan nurash ruxlyagi (tog‘ jinslarining turli katta kichiklikka, tarkib va xossalarga ega bo‘lgan nurash mahsuloti), tuban va oliy o‘simliklar va ular bilan bog‘liq bo‘lgan fauna (hayvonot dunyosi) larning paydo bo‘lishi shunga mos ravishda tuproq paydo bo‘lishining jadal rivojlanishi uchun qulay substrat tarzida xizmat qiladi.tuproq paydo bo‘lishi asosan nuragan va nurayotgan dastlabki jins qalinligi chegarasida o‘ziga xos tuzilishi (iyerarxik tuproq tuzilishi)ning shakllanishiga, yangi hosil bo‘lgan tuproqning maxsus xossalar va funksiyalarga ega bo‘lishi va yer yuzasidagi geosfera jarayonlarining umumiy dinamikasida, ushbu struktura (tuzilish), xossa va funksiyalarning muntazam dinamik qayta yaratilishiga olib keladi. tuproq yer sharining barcha qobiqlari hayotida katta rol o‘ynaydi va qator vazifalarni bajaradi. ayniqsa tuproq qoplamining qatlamning ajralmas qismi sifatidagi xilma-xil ko‘plab vazifalari …

Want to read more?

Download all 1 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tuproq qoplamining ishlab chiqarish va biosferadagi ahamiyati"

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi urganch davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti tuproqshunoslik kafedrasi 181-guruh tuproqshunoslik yo’nalishi talabasi saparbayeva zilola jasurbek qizining tuproqshunoslik fanidan "tuproq qoplamining ishlab chiqarish va biosferadagi ahamiyati” mavzusida yozgan kurs ishi topshirdi: saparbayeva zilola qabul qildi: _____________________ urganch 2020 tuproq qoplamining ishlab chiqarish va biosferadagi ahamiyati reja: kirish asosiy qism 1-bob. tuproq hosil bo’lish jarayonlari vatuproq qoplamining bioqatlamdagi asosiy vazifalari. 2-bob.tuproq qoplamining ishlab chiqarishdagi ahamiyati va ishlab chiqarish jarayonida insonlarning ro’li. 3-bob. tuproqning biosferadagi o...

This file contains 1 page in DOC format (689.0 KB). To download "tuproq qoplamining ishlab chiqarish va biosferadagi ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: tuproq qoplamining ishlab chiqa… DOC 1 page Free download Telegram