maktabgacha yosh sensor jarayonlarni rivojlantirish davri

DOCX 41 pages 559.3 KB Free download

41 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 559.3 KB

File type DOCX

Pages 41

Updated Dec 2025

Page preview (10 pages)

Scroll down 👇

1 / 41

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi urganch davlat pedagogika instituti pedagogika fakulteti maktabgacha ta’lim va tabiiy fanlar kafedrasi “maktabgacha ta’lim” yo‘nalishi 239-guruh talabasi raximova shahnozaning maktabgacha ta’lim tarbiyani tashkil etish fanidan tayyorlagan kurs ishi mavzu: maktabgacha yosh sensor jarayonlarni rivojlantirish davri bajardi: raximova shahnoza qabul qildi: ___________ bahosi: _______________ urganch-2025 tuzilishi mavzuning dolzarbligi:maktabgacha yoshdagi bolalarda sensor jarayonlarini rivojlantirish muhim, chunki bu yoshda bolalar dunyoni o'rganishni boshlaydilar va ularning sezgi organlari rivojlanishi hamda ma'lumotni qabul qilish qobiliyati o'sadi. bu jarayon bolalarning keyingi rivojlanishi, o'qishga tayyorgarligi va umumiy intellektual qobiliyatlariga ta'sir qiladi. kurs ishining obyekti: maktabgacha yoshdagi bolalar (3-7 yosh) sensor jarayonlarini rivojlantirish. kurs ishining predmeti: bolalarda sezgi organlari (ko'rish, eshitish, hidlash, tatib ko'rish, teginish) va ularning rivojlanishi hamda ishlashi jarayonlari. kurs ishining maqsadi: maktabgacha yoshdagi bolalarda sensor jarayonlarini rivojlantirishning nazariy va amaliy jihatlarini o'rganish va ularni rivojlantirish bo'yicha uslubiy tavsiyalar ishlab chiqish. kurs ishining vazifalari: · sensor jarayonlar nazariyasini …

2 / 41

rayonlarni rivojlantirish dasturlari bolalarning intellektual va hissiy rivojlanishini sezilarli darajada oshirishi mumkin. kurs ishining nazariy va amaliy ahamiyati: kurs ishi natijalari maktabgacha ta'lim muassasalarida sensor jarayonlarni rivojlantirish bo'yicha uslubiy tavsiyalar ishlab chiqish va amaliyotga joriy etish uchun muhim. kurs ishining metodlari: adabiyotlar tahlili, kuzatish, tajriba o'tkazish, anketalar yordamida ma'lumot to'plash, statistik tahlil. kurs ishining tuzilishi: kurs ishi kirish, adabiyotlar sharhi, tadqiqot metodlari, natijalar va tahlil, xulosa va tavsiyalardan iborat. mundarija kirish………………….…………………………………………………………5 i bob. maktabgacha yosh davrida sensor jarayonlarni rivojlantirishning nazariy asoslari…………………………….7 1.1.maktabgacha yoshdagi bolalarda sensor jarayonlarning rivojlanish xususiyatlari……………………………………………………….………………7 1.2.sensor jarayonlarni rivojlantirishning zamonaviy metodlari…...………..11 ii bob.kichik va o‘rta guruhlarda sensor tarbiya berishning o‘ziga xos xususiyatlari…………………………….16 2.1.katta va maktabga tayyorlov guruhlarda sensor tarbiya berishning ahamiyati…………………………………………………………………………16 2.2.mashg’ulotlar jarayonida sensor tarbiya usullaridan foydalanish………31 xulosa va tavsiyalar…………………………………………………..37 foydalanilgan adabiyotlar………………………………………..39 kirish yangi talablarga javob beruvchi zamonaviy, islohlashgan maktabgacha ta’lim muassasasi tarbiyachisining yuksak bilim va kasbiy mahoratga ega bo‘lishi talab etiladi. nag bir ota-ona o‘z farzandini eng …

3 / 41

bgacha yosh sensor jarayonlarni rivojlantirish davri bolalarning hayotida muhim bosqich hisoblanadi. bu davrda bolalar dunyoni kashf etish va idrok etishni boshlaydilar, ularning sezgi organlari orqali ma'lumotni qabul qilish qobiliyati rivojlanadi. sensor jarayonlar deganda, sezgi organlari (ko'rish, eshitish, hidlash, tatib ko'rish, teginish) orqali keladigan ma'lumotlarni qabul qilish va qayta ishlash jarayoni tushuniladi. maktabgacha yosh bolalarda sensor jarayonlarni rivojlantirishning ahamiyati quyidagilarda namoyon bo'ladi: 1. intellektual rivojlanish: sensor jarayonlar bolalarning intellektual rivojlanishiga asos bo'lib, atrof-muhitni tushunish va idrok etish qobiliyatlarini shakllantiradi. 2. o'qishga tayyorgarlik: bolalarning sensor jarayonlarini rivojlantirish ularning maktab ta'limiga tayyorgarligini mustahkamlaydi. bolalar yangi ma'lumotlarni tez va samarali qabul qila olishadi. 3. umumiy rivojlanish: sensor jarayonlar bolalarning hissiy va jismoniy rivojlanishiga ijobiy ta'sir ko'rsatadi. ularning atrof-muhit bilan bog'lanish va muloqot qilish qobiliyatlari oshadi. sensor jarayonlarni rivojlantirishning usullari va metodlari turli xil bo'lishi mumkin, jumladan didaktik o'yinlar, multimediali vositalar, interfaol ta'lim usullari va boshqalar. ushbu usullar bolalarning sezgi organlarini rivojlantirishga yordam beradi va …

4 / 41

amaliy jihatlarini o'rganish va ularni rivojlantirish bo'yicha uslubiy tavsiyalar ishlab chiqish. tadqiqot ishining vazifalari 1. sensor jarayonlar nazariyasini o'rganish. 2. maktabgacha yoshdagi bolalar sensor jarayonlari rivojlanishining xususiyatlarini aniqlash. 3. bolalarning sensor ko'nikmalarini rivojlantirish usullari va metodlarini aniqlash. 4. sensor jarayonlarni rivojlantirish bo'yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqish. tadqiqot ishining obyekti maktabgacha yoshdagi bolalar (3-7 yosh) sensor jarayonlarini rivojlantirish. tadqiqot ishining predmeti bolalarda sezgi organlari (ko'rish, eshitish, hidlash, tatib ko'rish, teginish) va ularning rivojlanishi hamda ishlashi jarayonlari. tadqiqot ishining tuzilishi:kurs ishi kirish qismi, boblar, xulosa, adabiyotlar ro‘yxatidan iborat. i bob. maktabgacha yosh davrida sensor jarayonlarni rivojlantirishning nazariy asoslari 1.1.maktabgacha yoshdagi bolalarda sensor jarayonlarning rivojlanish xususiyatlari maktabgacha tarbiya pedagogikasining butun rivojlanish tarixi davomida sensor tarbiya bolalarni tarbiyalashga doir muammolar qatorida asosiy o’rin olib kelgan. sensorli tarbiya bola shaxsini har tomonlama rivojlantirishning ajralmas qicmidir. voyaga yetgan odam bolaga bizning dunyomizni qanchalik yorqinroq va rang-barangroq ko’rsatsa, bolaning borliq haqiqatni anglashi shunchalik boy va ravshan bo’ladi. …

5 / 41

ratgan boy tajriba, ilmiy tadqiqotga doir nazariy va metodik manbalarga, jahon mutafakkir, m a’rifatparvar pedagog olimlarining asarlariga suyangan holda komil insonni tarbiyalashning qonun, qoida va tamoyillariga asoslanadi. maktabgacha ta’lim pedagogikasining milliy asoslari: ta’limtarbiya masalalari, har bir millatning milliy merosiga, umum- bashariy qadriyatlariga bog‘langan holda bog‘cha yoshidan boshlab o‘zligini anglash, erkin fikrlash, g‘urur tuyg‘ularini shakllantirishga qaratiladi. maktabgacha ta’lim pedagogikasi o‘quv qo‘llanmasini qayta to'ldirilgan nashrida 0 ‘zbekistonda barkamol avlod ma’naviyalini shakllantirish borasidagi islohotlar, maktab faoliyatini modernizatsiyalash, ya’ni ta’lim-tarbiya ishlari samaradorligini oshirishga doir mtm konsepsiyasi, «davlat talablari», mtm nizomlari hamda «bolajon» tayanch dasturi yaratilib, amaliyotda qomlanilayotganligi masalalariga e’tibor qaratildi. mazkur o‘quv qo‘llanma pedagogik kasb-hunar kolleji o‘quvchilariga mo‘ljallangan. o‘quv qo‘llanma 16 bobdan iborat bo‘lib, maktabgacha ta’limning mazmuni, ta’lim-tarbiyani tashkil qilish metodlari va boshqarish masalalariga bag‘ishlangan. har bir bobdan so‘ng nazorat savollari berilgan. ilk va maktabgacha yoshdagi bolalarda sensor rivojlanishining ahamiyatini inobatga olish juda o’rinlidir. aynan shu yosh atrofidagi dunyo haqidagi g’oyalarni to’plash, sezgi organlari …

6 / 41

ta’sir ko’rsatishdir. sensorli tarbiya - bu maqsadga muvofiq ravishda takomillashtirish, bolalarda hissiy jarayonlar (sezgi, idrok, tasavvurlar) ning rivojlanishini anglatadi. maktabgacha yoshdagi bolalarning sensor tarbiyasi vazifalari: 1) bolalarda pertseptiv (tadqiqotlilik) harakatlar tizimini shakllantirish; 2) bolalarda cencorli etalonlar tizimini shakllantirish; 3) bolalarda pertseptiv harakatlar tizimi va cencorli etalonlar tizimini mustaqil ravishda qo’llash qobiliyatini shakllantirish: amaliy faoliyatga etalonlarni bilish faoliyatiga bog’liq holda. sensorli tarbiyaning mazmuni - bu maktabgacha yoshdagi bola tomonidan o’zlashtiriladigan bir qator xususiyatlar va fazilatlar, predmet va ko’rinishlarni o’z ichiga oladi. amaliy harakatlarni muvaffaqiyatli amalga oshirish, nima qilish kerakligini oldindan anglash va tahlil qilishga bog’liq. predmetlarni idrok etish, ularni tahlil qilish, taqqoslash, umumlashtirish qobiliyati ma’lum bir faoliyat jarayonida o’zo’zidan shakllanmaydi; bunda ma’lum bir tizimda maxsus o’qitilishni talab etadi. shunday qilib, predmetlar shakli, o’lchamini, rangini, materiallarini, qismlarini va ularning fazoviy munosabatlarini, predmetning boshqalarga nisbatan harakat tezligi va yo’nalishini, predmetlarning o’lchamiga nisbati, predmetlarning uzoqligi va boshqalarni ta’kidlash muhim ahamiyatga ega. har bir yoshda …

7 / 41

savvurlarni to’plashlari kerak. hayotining 4-yilidan boshlab bolalarda sensorli etalonlar shakllanadi: ranglar, geometrik shakllar va bir nechta predmetlar o’rtasidagi o’lcham munosabatlar to’g’risida barqaror, nutqga asoslangan ranglar taavvurlarini mustahkamlashdan iborat bo’ladi. keyinchalik, bolalarni rang sayqallari, geometrik shakllar variantlari va ko’proq miqdordagi predmetlar bilan tanishtirish kerak. etalonlarni shakllantirish bilan bir vaqtning o’zida bolalarga predmetlarni tekshirish usullarini o’rgatish kerak: ularni predmetlar namunalarini rang va shakli bo’yicha guruhlash, shaklni ketma-ket tekshirish va tavsiflash va tobora murakkab ko’z harakatlarini amalga oshirish. shu natijada quyidagi xulosalarni chiqarish mumkin: - bolaning sensor rivojlanishi bolalar bog’chasida bo’lgan vaqt davomida doimiy ravishda amalga oshirilishi kerak. - bu jarayonda tarbiyachi mavqei muhim ahamiyatni kasb etadi, chunki u bolaning atrof olamni bilish jarayonining murabbiysi hisoblanadi. - sensor rivojlanishning vazifalari bolaning o’sishi bilan yanada murakkablashadi, chunki dunyoni anglash jarayoni murakkablashadi, bilish usullari va olingan ma’lumotlarni qayta ishlash usullari yanada takomillashadi va boyiydi. ilk bolalik davridan idrok qilish, sezish natijasida aqliy harakatlar, narsa va …

8 / 41

rivojlanish davri sanaladi. shuning uchun bu davrda sensor tarbiya muhim o’rin tutadi. sensor tarbiya bolalarda hissiy bilish qobilyatlarini shakllantirishga va sezgi-idrokni takomillashtirishga qaratilgan pedagogik jarayondir. sensor tarbiyani shakllantirishda yoki sensor tarbiya bilan ish olib borishda pedagoglar hamda ruxshunoslardan tinimsiz mehnat talab etiladi. bu borarada sensor tarbiyani o’rganish hamda rivojlantirishga ko’pgina hissa qo`shgan pedagoglar frebel, m.montesseri, o.dekroli va boshqalarning yaratgan ishlarini o`rganish maqsadga muvofiq keladi. zero, pedagog, psixologlar bolalarning qo’lidagi mayda muskullarini rivojlantirishga, rang va uning turlari, turli shakl hamda hajmni yuqori darajada farq qilishga erishishlarini bilishilari kerak. mariya montessorining “sensor” tarbiya borasida olib borgan izlanishlari didaktik materiallarni ko’paytirib, o’z-o’zini nazorat qilish prensipiga qaratilgan bo’lib, bolalarga pedagogning ishtirokisiz, mustaqil shug’ullanish imkonini berar edi. garchi montessori bolalar topshiriqni bajarayotganda ularga erkinlik 2 va mustaqillik berishni talab qilsada, u baribir bolalarga narsalarning xossalarini tekshirishning ayrim usullarini o’gatdi. masalan: tarbiyachi bolaning barmog’i bilan biron bir detalni sirtini aylantirib chiqadi yoki biron nima yasayotganda, chizayotganda …

9 / 41

liz hamda sentez qilish, umumlashtirish, yaxlitlash hodisasi yuzaga keladi. bu esa bilish qobilyatining zarur sharti hisoblanadi. sensor harakatlarning rivojlanish darajasi bolaning qobilyatlari shakllanayotganida hamda muayyan bilimlarini va ayrim amaliy ko’nikmalarni egallash jarayonida muhim rol o’ynaydi. bolada ranglarni va shakllarni ajrata olish qobilyati shakllangan bo’lsa, tevarak-atrofdagi narsalarning xossalarini ko’ra oladi va his qiladi. bu esa bola biror voqeani tasvirlab aytib berishi, rasm chizishi, loydan nimalarnidir o’xshata olishi, qog’ozdan, matodan turli narsalar qirqishi – qurish – yasash ko’nikmalarini rivojlanishiga imkon beradi. mariya montesori texnologiyasi aynan shu fikrni olg'a su- ruvchi usullar majmuyi bo'lib, ma'nan yetuk, mustaqil fikrlovchi, intiluvchan shaxsni tarbiyalashda muhim o'rin tutadi. shifokorpedagog mariya montesori yaratgan maktabgacha ta’lim metodikasi maktab yoshidagi bolalarni tarbiyalash borasidagi barcha tizimlar orasida alohida ajralib turadi. agar ota-onalar o'z farzandlariga rahmdillik, mehr-muruvvat tuyg'ularini uyg'ota olmas ekanlar, u holda bolalar nafaqat begona odam- larga, balki o'z ota-onasiga ham hissiz bo'lib qoladilar. montesori metodikasi bo'yicha maktabgacha yoshdagi bolalarni sensor …

10 / 41

lantirishda muhim ahamiyat kasb etadi. sensor tarbiyaning maqsadi maktabgacha ta'lim yoshdagi bolalarning sensor qobiliyatlarini o'stirishdan iborat. sensor tarbiya qobiliyatlarni rivojlantirish uchun bolalar buyumning faqat nimaga ishlatilishini, nomigagina bilishi yetarli bo'lib qolmay, balki ular buyumlarni chuqurroq idrok etishi, ularni ushlash, ular bilan muomalada bo'lganda xilma-xil sezgilar ishtirok etishi ham juda muhimdir, deb biladi. tarbiyachi sensor tarbiyaning ana shu tomonlariga alohida e’tibor berishi, bolalarga tegishli topshiriqlar berishi: buyumlarni bir joy dan ikkinchi joyga olib qo'yishda ularning og'irligini his qilish, buyumni qo'lga olib, uning sirtini sezishi va sifatini - issiq yoki sovuqligini ana shunga o'xshashlarini aniqlashi kerak. bolalarning yoshi ulg'ayib, hayot tajribalari ortishi, sharoit- larning o'zgarishi bilan idrok etish jarayoni va unga qo'yiladigan talab ham murakkablashadi. navbatchilar tarelkalarning kattakichikligi, chuqur yoki yuzaligini, piyola va chinni idishlar- ning og'irligini, sirtining silliqligini, ushlaganda sovuqroqligini, plastmassa buyumlarning yengilligini his qiladilar. stollarni u yoq bu yoqqa siljitish, stullarni joy-joyiga qo'yish boshqa harakat sezgilarini uyg'otadi, fazoviy munosabatlarni, kontur …

Want to read more?

Download all 41 pages for free via Telegram.

Download full file

About "maktabgacha yosh sensor jarayonlarni rivojlantirish davri"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi urganch davlat pedagogika instituti pedagogika fakulteti maktabgacha ta’lim va tabiiy fanlar kafedrasi “maktabgacha ta’lim” yo‘nalishi 239-guruh talabasi raximova shahnozaning maktabgacha ta’lim tarbiyani tashkil etish fanidan tayyorlagan kurs ishi mavzu: maktabgacha yosh sensor jarayonlarni rivojlantirish davri bajardi: raximova shahnoza qabul qildi: ___________ bahosi: _______________ urganch-2025 tuzilishi mavzuning dolzarbligi:maktabgacha yoshdagi bolalarda sensor jarayonlarini rivojlantirish muhim, chunki bu yoshda bolalar dunyoni o'rganishni boshlaydilar va ularning sezgi organlari rivojlanishi hamda ma'lumotni qabul qilish qobiliyati o'sadi. bu jarayon bolalarning keyingi rivojlanishi, o'qishga tayyorgarligi va um...

This file contains 41 pages in DOCX format (559.3 KB). To download "maktabgacha yosh sensor jarayonlarni rivojlantirish davri", click the Telegram button on the left.

Tags: maktabgacha yosh sensor jarayon… DOCX 41 pages Free download Telegram