maktabgacha yoshdagi bolalarda ekologik tarbiyani shakllantirishda xalq pedagogikasining o'rni

DOCX 56 pages 66.1 KB Free download

56 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 66.1 KB

File type DOCX

Pages 56

Updated Dec 2025

Page preview (10 pages)

Scroll down 👇

1 / 56

kurs ishi mavzu : maktabgacha yoshdagi bolalarda ekologik tarbiyani shakllantirishda xalq pedagogikasining o'rni toshkent 2025 mundarija kirish _______________________________________________3-5 i bob. maktabgacha ta’limda ekologik ta’lim-tarbiya uzviyligini takomillashtirishning nazariy asoslari_____________________________________6-25 1.1. maktabgacha ta‟limda ekologik ta‟lim-tarbiya uzviyligini takomillashtirish – pedagogik muammo sifatida. _________________________________6-17 1.2. maktabgacha ta‟limda uzviy ekologik ta‟limni shakllantirishning asosiy bosqichlari. __________________________________________________18-25 ii. bob. maktabgacha ta’limda ekologik ta’lim-tarbiya uzviyligini takomillashtirishning shakl va vositalari._______________________________26-49 2.1. maktabgacha ta‟limda ekologik ta‟lim-tarbiya uzviyligini takomillashtirish shakllari. ____________________________________________________26-32 2.2. maktabgacha ta‟limda ekologik ta‟lim-tarbiya uzviyligini takomillashtirish vositalari. ______________________________________________33-42 2.3. tadbir va sayrlar orqali bolalarda ekologik madaniyatni shakillantirish.___________________________________43-49 xulosa ___________________________________________________50-51 foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati ____________________________52-53 kirish mavzuning dolzarbligi. hozirgi sharoitda ekologiya to‟g‟risida ilmiy umumlashmalar chiqarish uning nazariy asoslarini ishlab chiqish va chuqur o‟rganish dolzarb masala hisoblanadi. binobarin, har qanday muammoni yechish nazariy asoslarini o‟rganishdan boshlanadi. muammoning nazariy asoslarini o‟rganish deganda, avvalo shu sohadagi mavjud tushunchalar va qonuniyatlarni chuqur bilib olish nazarda tutiladi. demak, muayyan ilm obyektiv birlikni o‟rganishni, uning asosiy maqsadi …

2 / 56

revolyusiyasining ta‟siri oqibatida ekologiya tushunchasining mazmuni juda o‟zgarib ketdi. ekologiya nafaqat jonli tabiat resurslarini, balki har qanday narsalarni: butun yer sayyorasi, uning ayrim bo‟laklari, shu jumladan insonni ham, ularni o‟rab turgan tashqi muhitni, shu narsalarning tarixiy rivojiga ko‟rsatgan ijobiy va salbiy ta‟sirini o‟rganmoqda. ekologiya amaliyotining asosiy vazifasi yer yuzidagi geografik unsurlarning evolyusion rivojini o‟z qonuniyatlaridan kelib chiqib, ekologiya fani belgilab bergan yo‟nalish va tizimda saqlab turishidir. hozirgi kunda, maktabgacha ta‟lim muassasalarida tarbiyalanuvchilarga berilayotgan ekologik ta‟lim-tarbiya o‟z oldiga qo‟ygan vazifalar quyidagilardir: ekologik ta‟lim-tarbiya, bilimlarni to‟plab, ularni saralaydi, sinaydi va natijalarini ilmiy tahlil qilib, amaliyotchi ekologlarga qonun-qoida va tavsiyanomalar ishlab chiqadi. so‟ngra ular ekologlarga, keng ommaga yetkazadi, hammani ekologik yangiliklardan xabardor qilib boriladi. inson va tabiat o‟rtasidagi aloqadorlik qonuniyatlarni aniqlash va ulardan kelib chiqqan holda tabiat muhitining inson hayotiga ta‟sir chegarasini tahlil qilish ekolog olimlar zimmasiga katta vazifa yuklaydi. ular bu yo‟nalishda amaliyotda zarur bo‟lgan ko‟pgina ilmiy ishlar qilib, inson tomonidan tabiatning …

3 / 56

ekologik ta‟lim-tarbiya jarayonida yosh avlodni ayniqsa, maktabgacha ta‟lim-tarbiyada ekologik ongni shakllantirish bo‟yicha ma‟lumot berish, yosh bolalarda ona tabiatga nisbatan mas‟uliyatlilik, javobgarlik hissini tarkib toptirish lozim. tabiat va jamiyat rivojida ekologik tarbiya, ekologik ong, ekologik odob katta o‟rin tutadi. o‟z navbatida, inson tabiatni muhofaza qilishning zarurligini anglaydi, lekin kundalik faoliyatda bunga amal qilmasligining, loqaydligining sababi ekologik bilimlarning e‟tiqotiga, axloqiy qoidaga aylanmaganligiga borib taqaladi. shuning uchun faqatgina pand-nasihat bilan yosh avlodni tabiat muhofazasi kurashchilari, hozirgi zamon ekologik ziddiyat talablariga javob beradigan shaxs qilib tarbiyalash bugungi kunning dolzarb masalasi hisoblanadi. maktabgacha yoshdagi bolalar ta‟limida ekologik ta‟lim tarbiyaning uzviyligini shakllantirishga oid qator ishlar amalga oshirilgan bo‟lsada, ammo bu jarayonlar bugungi kun talablari asosida takomillashtirilmog‟i lozim. shu jihatdan bitiruv malakaviy ishimiz mavzusini “bog’cha yoshidagi bolalar ta’limida ekologik ta’lim tarbiyaning uzviyligini takomillashtirish” deb nomlashimizga asos bo‟ldi. tadqiqotning maqsadi: bog‟cha yoshidagi bolalar ta‟limida ekologik ta‟lim tarbiyaning uzviyligini takomillashtirish. tadqiqotning vazifalari: · maktabgacha ta‟limda ekologik ta‟lim-tarbiya uzviyligini takomillashtirishni …

4 / 56

‟limida ekologik ta‟lim – tarbiyaning uzviyligini shakllantirishning mazmuni, shakl, metod va vositalari. tadqiqot metodlari: mavzuga oid adabiyotlarni nazariy-qiyosiy tahlil qilish, pedagogik kuzatish, ko‟rgazmali, amaly (o‟yin, mehnat, oddiy tajribalar), og‟zaki (tarbiyachining hikoyasi, badiiy asarlarni o‟qish, suhbat) metodlari. kurs ishning mazmuni. kurs ishimiz: kirish, ikki bob, besh paragraf, xulosa va foydalanilgan adabiyotlar ro’yxatidan iborat. i bob. maktabgacha ta’limda ekologik ta’lim-tarbiya uzviyligini takomillashtirishning nazariy asoslari. 1.1. maktabgacha ta’limda ekologik ta’lim-tarbiya uzviyligini takomillashtirish – pedagogik muammo sifatida. yosh boladagi fikrlash oiladagina emas, bog‟chada tarbiyachilar faoliyatiga ham bog‟liqdir. shuning uchun ularga go‟zal tarzda ekologik ta‟lim-tarbiya bermoq, yaxshi xulqlarni o‟rgatmoq va ko‟rkam odatlarni tushuntirmoq lozimdir. tarbiya ilk yosh bolani oltin etmoqlik va aksincha tuproq-xazon qilmoqlik ham mumkin. bularning har ikkisiga dastavval, oilada ota-onalari, keyinchalik maktabgacha ta‟lim muassasalari, ya‟ni bog‟cha tarbiyachilari ekologik ta‟limtarbiya maskanlari sabab bo‟ladilar. maktabgacha tarbiyada albatta, bog‟cha bolalarida tabiatni muhofaza qilish, uni asrash, unga nisbatan yaxshi munosabatda bo‟lish uchun sog‟lom fikr, yaxshi axloq, ilm-ma‟rifatga …

5 / 56

lar ko‟pincha xo‟jalik va moddiy ishlab chikarish ehtiyojlarining o‟sishi emas, balki kishilarning ekologik qonunlarni yaxshi bilmasliklari, ekologik jihatdan savodsizligi, ekologik madaniyatlari nihoyatda pastligi sabab bo‟lmoqda. shuning uchun ham ekologik vaziyat keskinlashgan hozirgi paytda keng xalq ommasi orasida tabiatni qo‟riqlash, uning boyliklaridan tejab-tergab, oqilona foydalanishga yo‟naltirilgan ekologik ta‟lim-tarbiya ishlariga katta e‟tibor berilmoqda. maktabgacha ta‟lim muassasasi mujassam ekologik bilimlar va amaliy ko‟nikmalarni shakllantirishning asosiy bosqichi hisoblanadi. insonning tabiat bilan munosabati uning boyliklaridan foydalanish, muhofaza qilish, kelajak avlodga sof holda qoldirishga doir keyingi faoliyatlarining samaradorligi aynan shu bosqichni qay darajada tashkil etilishi bilan uzviy bog‟liq. bunga sabab har bir insonning hayoti, albattaa maktab orqali o‟tadi. o‟quvchilarda ekologik ong, madaniyat, bilim, e‟tiqod, iymon, uquv-malakasini shakllantirish va rivojlantirish zaruriyati va dolzarbligi shundaki: birinchidan, umumta‟lim maktablari jamiyatning hamma bolalarini qamrab oladi va inson hayotida umumiy ijtimoiy ong shakllanadigan muhim bo‟g‟in hisoblanadi; ikkinchidan, ekologiyaning turli fanlarni tabiat muhofazasi manfaatlari doirasida mujassamlashtirish vazifasi maktab o‟quv predmetlarining o‟zaro munosabatlarini …

6 / 56

an birga ekologik ta‟lim-tarbiyaning ahamiyatini judayam mutlaqlashtirmasdan, bu yo‟nalishlarning ekologik mazmuni tarbiyaning barcha sohalari bilan bog‟lanishi, zaruriyatlari, istiqbollari ustida maxsus ilmiy tadqiqot ishlirini olib borish lozim bo‟ladi. bu holatni chuqur his etgan o‟zbekiston respublikasi xalq ta‟limi vazirligi o‟quvchi yoshlarimiz orasida ekologik ta‟limtarbiyani yaxshilashni yo‟lga qo‟yishni o‟zining asosiy vazifalaridan biri deb hisobladi va uzluksiz ekologik ta‟lim-tarbiya konsepsiyasini yaratishni bosh vazifa qilib qo‟ydi. shu munosabat bilan «uzluksiz ekologik ta‟lim konsepsiyasi» yaratildi. konsepsiyaning asosiy g‟oyasi: oila, bog‟cha, maktab, o‟rta maxsus va kasb-hunar bilim yurtlari, oliy o‟quv yurtlari talabalariga ekologik ta‟lim berishdan iborat. konsepsiya 1993 yilda o‟zr xtv, oliy va o‟rta maxsus ta‟lim vazirligi, respublika tabiatni qo‟riqlash davlat qo‟mitasining birlashgan hay‟ati yig‟ilishida bir ovozdan tasdiqlandi. konsepsiya g‟oyalarini amalga oshirish maqsadida o‟zr xtvning 1993 yil iyun oyidagi 198-sonli buyrug‟iga asosan o‟quvchilarning ekologik ilmiy-ta‟lim tadqiqot laboratoriyasi tashkil qilindi. laboratoriyaning maqsadi: o‟quvchi, o‟qituvchi, to‟garak rahbarlari uchun ekologiyadan dastur, metodik tavsiya va qo‟llanmalar yaratish, ilg‟or tajribalarni o‟rganish, umumlashtirish …

7 / 56

ga alohida ahamiyat bermoqda. shu munosabat bilan «tabiat kecha, bugun, ertaga» nomli o‟quvchilar konferensiyasi o‟tkazilmoqda. konferensiyaning birinchi yig‟ilishi 1994 yilda nukusda, ikkinchisi 1995 yilda jizzax shahrida, uchinchisi esa 1996 yilda toshkentda bo‟lib o‟tdi. bunday yig‟ilishlarni uzluksiz ravishda, har yili 26-30 iyul kunlari o‟tkazishga qaror qilindi. respublikada ekologik ta‟lim-tarbiyani yanada yaxshilash maqsadida 1995 yil 28 avgustda o‟zr xtvning 178-sonli buyrug‟i bilan «respublika yoshlarining «bioekosan» o‟quv-uslubiy majmuasi» tashkil etildi. majmua viloyatlardagi ekologiya-tabiatshunoslar markazlarining ish faoliyatlarini muvofiqlashtirib, ularni dasturlar, metodik tavsiya va qo‟llanmalar bilan ta‟minlash bilan birga toshkent shahrida «bog‟cha-maktab» majmuasini tashkil etib, bolalarga uzluksiz ekologik ta‟lim berish muammosini hal etish yo‟lida faoliyat ko‟rsatadi. ekologik ta‟lim-tarbiya to‟g‟risida ilmiy tadqiqot ishlari olib borgan sh.avazov o‟zining “maktab tarbiyaviy ishlar tizimida ekologik tarbiyaning mazmuni” maqolasida quyidagi fikrlarni ilgari suradi: «inson va atrof-muhit» muammosining tarbiyaviy jihati mavjudki, bu ekologik tarbiyaning predmetidir. ekologik tarbiyaning maqsadi rivojlanayotgan shaxsda ekologik ong va madaniyatni, ya‟ni atrof-muhitga mas‟uliyatli munosabatni shakllantirishdan iborat. maktabgacha …

8 / 56

. maktabgacha ta‟lim muassasalarida bolalarga tarbiyachilar, ayniqsa, sharqona urf-odatlar, udumlar to‟g‟risida ma‟lumot berishlari lozimdir. sharq xalqlari, ayniqsa, o‟zbeklar orasida sharm-hayo, or-nomus, ota-onaga hurmat-ehtirom azaldan insonlar ongiga singib ketgan tushunchalardir. biz jamiyatni ulkan oila deb tushunamiz. tabiiyki, o‟z oilasiga sig‟magan bola dunyoga ham sig‟maydi, ya‟ni o‟z uyiga oilasiga ro‟shnolikni ravo ko‟rmagan odam, jamiyatga ham ro‟shnolik ko‟rsatmaydi. tabiiyki, bolalardagi barcha ijobiy fazilatlr o‟z-o‟zidan paydo bo‟lmagan. yosh bolalardagi ijobiy sifat va xislatlarni qaror toptirish uchun kurashish, vijdonan mehnat qilish kerak. bolalar oldida oila, ota-ona vijdoni o‟z bolalariga bergan ta‟lim-tarbiyasi, tarbiyachi vijdoni esa, uning tarbiyalanuvchiga bergan bilimi bilan o‟lchanadi. shunga ko‟ra, har bir oila, tarbiyachi o‟zining aniq vazifasini bilishi lozim. har bir oila tabiatning tarbiyaviy ahamiyatiga har qancha ijobiy baho bersa ham ortiqcha bo‟lmaydi. tabiat bilan yaqin munosabatda bo‟lish insonga ijobiy ta‟sir qiladi, uni sofdilroq, muloyimroq qilib, ko‟nglida eng yaxshi his-tuyg‟ularni uyg‟otadi. bolalar tarbiyasida tabiatning roli ayniqsa katta. maktabgacha ta‟lim muassasalarida bolalarni tabiat bilan …

9 / 56

chagi bolalarni tabiat bilan tanishtirishga, unga mehrmuhabbat uyg‟otishga yordam beradi. tabiat burchagida yashayotan jonzotlarni bolalar har kuni ko‟rib turishadi, bu – tarbiyachining ishini yengillashtiradi, uning rahbarligi ostida bolalar tirik mavjudotlarni muntazam kuzatib boradilar, ularni parvarish qiladilar. ularni parvarish qilib borish jarayonida bolalar yerdagi o‟simliklar va hayvonlar dunyosining nihoyatda turli-tumanligi to‟g‟risida, o‟simliklar va hayvonlar qay tariqa o‟sib, rivojlanib borishi, ularga qanday sharoitlar yaratib berish zarurligi to‟g‟risida tasavvur hosil qiladilar. tarbiyachi bolalarni qiyosiy analiz, ya‟ni tahlil qilishga hayvonlarni bir-biriga solishtirib ko‟rib, ular orasidagi o‟xshashliklar va farqlarni, o‟simliklardagi umumiylik va tafovutlarni topishga o‟rgatib boradi, hayvonlarning tashqi ko‟rinishidagi, xatti-harakatidagi qiziq xususiyatlarni payqab, olishiga, bilishga yordam beradi. xona o‟simliklarini ko‟zdan kechirish vaqtida gullari bilan barglarining chiroyligiga, guruhdagi o‟simliklar va yaxshi qarab, parvarish qilib borilayotgan akvarium xonaga qanchalik ko‟rku-yairoy berayotganiga bolalar diqqatini jalb etadi. mana shularning hammasi bolalarda go‟zallikni sezish hissini shakllantirib borishga yordam beradi. o‟simliklar va hayvonlarni muntazam ravishda parvarish qilib, ularga qarab borish jarayonida …

10 / 56

tarbiya ishlarini maqsadga yo‟naltirilgan holda tashkil etish lozim. bunda, eng avvalo, bolalarda tabiatga, atrof-muhitning turli obyektlariga nisbatan, zavodlar, fabrikalar, brigadalar, guruhlar tomonidan qabul qilingan qarorlarga, katta yoshdagi kishilar va o‟rtoqlari fe‟l-atvorini, o‟zlarining xulqini tahlil etishga ekologik yondoshuvni shakllantirish borasida aniq tadbirlar belgilash lozim. ekologik tarbiyaning muhim shakli bog‟cha bolalarning ishlab chiqarish ta‟limi tarbiyachi (guruh rahbarlari, tarbiyachi, pedagog, yotoqxona tarbiyachisi) rahbarligidagi tabiatni muhofaza etish hududlarni obodonlashtirish, ko‟chat-daraxtlar ekish va ularni nazorat qilish, qushlar va hayvonlar uchun uya va in qurish; buloq, ko‟l va ariqlarni axlat va chiqindilardan tozalash; tuman hududiga yaqin joylashgan qishloq yoki shahar atrofidagi oromgohlarga otaliq qilish va boshqalar bo‟yicha tashkil etilgan amaliy ishlaridir. maktabgacha ta‟lim muassasasi tarbiyalanuvchilari insonning tabiatdagi o‟rnini, ona shahri yoki qishlog‟i uchun tabiat muhofazasi borasidagi faoliyatning ahamiyatini yer va havo, ko‟l, daryolarni toza saqlash masalalarini hal etishda faol hayotiy nuqtai nazarning dolzarb ekanini tushunib yetadilar. aynan bolalarning tabiatni muhofaza etish borasida maqsadga yo‟naltirilgan amaliy faoliyati …

Want to read more?

Download all 56 pages for free via Telegram.

Download full file

About "maktabgacha yoshdagi bolalarda ekologik tarbiyani shakllantirishda xalq pedagogikasining o'rni"

kurs ishi mavzu : maktabgacha yoshdagi bolalarda ekologik tarbiyani shakllantirishda xalq pedagogikasining o'rni toshkent 2025 mundarija kirish _______________________________________________3-5 i bob. maktabgacha ta’limda ekologik ta’lim-tarbiya uzviyligini takomillashtirishning nazariy asoslari_____________________________________6-25 1.1. maktabgacha ta‟limda ekologik ta‟lim-tarbiya uzviyligini takomillashtirish – pedagogik muammo sifatida. _________________________________6-17 1.2. maktabgacha ta‟limda uzviy ekologik ta‟limni shakllantirishning asosiy bosqichlari. __________________________________________________18-25 ii. bob. maktabgacha ta’limda ekologik ta’lim-tarbiya uzviyligini takomillashtirishning shakl va vositalari._______________________________26-49 2.1. maktabgacha ta‟limd...

This file contains 56 pages in DOCX format (66.1 KB). To download "maktabgacha yoshdagi bolalarda ekologik tarbiyani shakllantirishda xalq pedagogikasining o'rni", click the Telegram button on the left.

Tags: maktabgacha yoshdagi bolalarda … DOCX 56 pages Free download Telegram