issiqlik o‘tkazuvchanlik

DOCX 1 page 276.6 KB Free download

1 page

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 276.6 KB

File type DOCX

Pages 1

Updated Dec 2025

Page preview (8 pages)

Scroll down 👇

1 / 1

tekis devor va silindrik devorning issiqlik o'tkazuvchanligi reja: 1. asosiy tushunchalar 2. issiqlik o‘tkazuvchanlikning differentsial tenglamasi. chegara shartlari 3. chegara shartlarining birinchi turida statsionar issiqlik o‘tkazuvchanlik. yassi bir qatlamli devorning issiqlik o‘tkazuvchanligi 4. issiqlik uzatishni jadallashtirish 1. asosiy tushunchalar issiqlik o‘tkazuvchanlik – bu temperaturalar farqi borligi tufayli tutash muhitda issiqlikning molekulyar uzatilishidir. issiqlik almashinuvining bunday usuli, asosan qattiq jismning ichida ham, shuningdek bir-biriga tegib turgan ikkita qattiq jism orasida ham sodir bo‘ladi. issiqlik o‘tkazuvchanlik suyuqlik yoki gaz qatlami orqali ham amalga oshishi mumkin, lekin umuman olganda suyuqlik va gazlar (suyuqlangan metallar bundan mustasno) issiqlikni juda yomon o‘tkazuvchan hisoblanadi. bir jinsli izotrop jismni isishini ko‘raylik. barcha yo‘nalishlar bo‘yicha bir xil fizik xossalarga ega bo‘lgan jismlarga izotrop jismlar deb aytiladi. bunday jismni isitish vaqtida uning turli nuqtalaridagi temperatura vaqt bo‘yicha o‘zgaradi va issiqlik yuqori temperatura sohasidan past temperatura sohasiga tarqaydi. vaqtning ayni paytida ko‘rib chiqilayotgan fazoning barcha nuqtalaridagi temperatura qiymatlarining yig‘indisi temperatura …

2 / 1

haqidagi tushunchaga doir fazoning ayni nuqtasining o‘zida bir vaqtda ikki xil temperatura bo‘lishi mumkin emasligi uchun, turli izotermik sirtlar xech vaqt bir-biri bilan kesishmaydi. ularning barchasi jism sirtida tugaydi yoki butunlay uning ichida joylashadi. jismning temperaturasi izotermik sirtlarni kesib o‘tadigan yo‘nalishlar-dagina o‘zgaradi (1-rasm). bunda uzunlik birligida temperaturaning eng katta o‘zgarishi izotermik sirtga normal n yo‘nalishida bo‘ladi. temperatura o‘zgarishi t ning izotermadagi normal bo‘yicha masofa n ga nisbati temperatura gradienti deyiladi: (4) temperatura gradienti – izotermik sirtga tushirilgan normal bo‘yicha yo‘nalgan vektordir. uning temperaturaning ortishi tomoniga yo‘nalishi musbat yo‘nalish hisoblanadi. issiqlik almashinuvining boshqa turlari kabi, issiqlik o‘tkazuvchanlik jarayoni ham jismning turli nuqtalarida temperatura bir xil bo‘lmagandagina amalga oshadi, ya’ni grad t0. ixtiyoriy sirtdan vaqt birligi ichida o‘tadigan issiqlik miqdori q issiqlik oqimi deyiladi. issiqlik oqimining vektori doimo temperaturaning pasayish tomoniga yo‘nalgan bo‘ladi. frantsuz olimi fure qattiq jismlardagi issiqlik o‘tkazuvchanlik jarayonlarini o‘rganib, yuza birligi df dan vaqt birligi d ichida o‘tayotgan dq …

3 / 1

quyidagicha aniqlanadi: . (7) yuqorida o‘rganilgan kattaliklarni birliklari quyidagicha: temperatura gradienti – grad/m; issiqlik oqimi – vt; issiqlik oqimining zichligi – vt/m2 issiqlik o‘tkazuvchanlik koeffitsientining birligi (7) ifodadan aniqlanadi: (8) demak, issiqlik o‘tkazuvchanlik koeffitsientining qiymati, son jihatdan, temperaturalar farqi 10s bo‘lganda devorning birlik qatlamidan o‘tadigan solishtirma issiqlik oqimiga teng. turli xil moddalar uchun ma’lum bir qiymatga ega bo‘lib, u moddaning tuzilishiga, zichligiga, bosimiga va temperaturasiga bog‘liq. issiqlik o‘tkazuvchanlik koeffitsienti ning qiymati har qaysi jism uchun tajribadan topiladi. ko‘pchilik materiallar uchun ning temperaturaga bog‘liqligini quyidagicha ifodalash mumkin: =0[1+b(t-t0)], bu yerda 0-t0s temperaturadagi issiqlik o‘tkazuvchanlik koeffitsienti; t – temperatura, s; b – tajriba orqali aniqlanadigan temperatura koeffitsienti. metallar issiqlikni eng yaxshi o‘tkazadilar, ularda 3dan 458 vt/(mgrad) gacha o‘zgaradi. toza metallarning issiqlik o‘tkazuvchanlik koeffitsienti (alyuminiydan tashqari) temperatura ortishi bilan pasayadi. yengil g‘ovak materiallar issiqlikni yomon o‘tkazadi, chunki ularning g‘ovaklari havo bilan to‘lgan bo‘ladi. agar t2 holda saqlab turiladi; temperatura faqat devor sirtiga perpendikulyar …

4 / 1

lamaga x= qiymatni qo‘ysak t=t2 bo‘ladi, bundan (17) yassi devorda issiqlik oqimining zichligi issiqlik o‘tkazuvchanlik koeffitsenti ga, temperaturalar farqi (t1–t2) ga to‘g‘ri proportsional va devor qalinligi ga teskari proportsional bo‘ladi. shuni nazarda tutish kerakki, issiqlik oqimi temperaturaning absolyut qiymati bilan emas, balki ularning farqi –issiqlik bosimi t1–t2=t bilan aniqlanadi. / nisbat devorning issiqlik o‘tkazuvchanligi deyiladi; uning o‘lchamligi [vt/(m2grad)]. (17) tenglikni boshqacha ko‘rinishda yozish mumkin: (18) devor qalinligining issiqlik o‘tkazuvchanlik koeffitsientiga nisbati / devorning termik qarshiligi deyiladi. (17) formuladan devorning yassi sirti f orqali vaqt ichida uzatilgan umumiy issiqlik miqdori q ning qiymatini topish mumkin. (19) agar (16) formulaga (17) formuladan q ning qiymatini keltirib qo‘ysak, temperatura egri chizig‘ining tenglamasini olish mumkin. (20) bu tenglama to‘g‘ri chiziq tenglamasi deyiladi. shunday qilib ning qiymati o‘zgarmas bo‘lganda temperatura bir jinsli devor qalinligi bo‘ylab chiziqli o‘zgaradi. agar temperaturaga bog‘liq bo‘lsa, hisoblash formulalari birmuncha murakab bo‘ladi. 3.1. yassi ko‘p qatlamli devorning issiqlik o‘tkazuvchanligi amalda issiqlik …

5 / 1

tsionar holni ko‘rib chiqayotganligimiz tufayli issiqlik oqimining zichligi q kattaligi jihatdan o‘zgarmas va barcha qatlamlar uchun bir xil bo‘ladi. shu sababli har qaysi devor qatlami uchun (17) formula asosida quyidagicha yozish mumkin: bu tenglamadan har qaysi qatlamda temperaturaning o‘zgarishini aniqlasa bo‘ladi: (21) bundan bu nisbatdan ko‘p qatlamli devor orqali o‘tadigan solishtirma issiqlik oqimi q ning kattaligini aniqlash mumkin: . (22) n qatlamli devor uchun (22) formula quyidagi ko‘rinishda yoziladi. (22) tenglamadan ko‘p qatlamli yassi devorning umumiy termik qarshiligi har qaysi qatlam termik qarshiliklarining yig‘indisiga teng, degan xulosa kelib chiqadi: r=1/ 1+2/ 2+3/3+….+n/n. (21) va (22) formulalar asosida noma’lum temperaturalar t2 va t3 ning qiymatlarini topish mumkin: t2=t1-q t3=t2 -q= yoki t3=t4+ q. =const bo‘lganda devorning har qaysi qatlamida temperaturaning taqsimlanishi to‘g‘ri chiziq qonuniga bo‘ysunadi, ko‘p qatlamli devor uchun esa siniq chiziq ko‘rinishida bo‘ladi. 3.2. bir qatlamli silindrik devorning issiqlik o‘tkazuvchanligi 5-rasm. bir qatlamli silindrik devor. issiqlik mashinalari va issiqlik almashinuv …

6 / 1

indrik devorning issiqlik o‘tkazuvchanligini hisoblash formulasi bo‘lib, u t1 2 bo‘lganda fo‘rt=(f2-f1)/2,3 lgf2/f1 (36) sharsimon davr uchun (37) yuqorida keltirilgan barcha formulalar taxminiy hisoblar uchun qo‘llaniladi. murakkab shaklga ega bo‘lgan jismlarni issiqlik o‘tkazuvchanligini hisoblashda, odatda, alohida elementlar bo‘yicha hisoblash olib boriladi. lekin, bunday usul ham taxminiy xarakterga ega. shuning uchun, murakkab ob’ektlarning issiqlik o‘tkazuvchanligi haqidagi aniq ma’lumotlar tajriba yo‘li bilan olinadi. agar devor temperaturasi har xil joylarda turlicha bo‘lsa, u holda devorning hisoblangan o‘rtacha temperaturasini aniqlash lozim: (38) bu yerda f1, f2 … fn – temperaturasi o‘zgarmas bo‘lgan devor qismlari; t1, t2,…tn – alohida qismlar temperaturasi. 4. chegara shartlarining uchinchi turida statsionar issiqlik o‘tkazuvchanlik. issiqlik uzatish koeffitsienti. 4.1. yassi bir qatlamli va ko‘p qatlamli devor orqali issiqlik uzatish 7-rasm. isituvchi muhitdan isitiladigan muhitga yassi devor orqali issiqlikning uzatilishi issiqlikni issiq muhitdan sovuq muhitga ular orasidagi ajratuvchi qattiq devor orqali uzatishga issiqlik uzatish deyiladi. sanoatning istalgan sohasida qo‘llaniladigan turli issiqlik almashinuv …

7 / 1

‘lgan yuzasini aniqlash; · materialni ichki temperaturasi maksimal yo‘l qo‘yilgan qiymatidan ortmasligi uchun har bir qatlam sirtidagi temperaturani hisoblash. issiqlik uzatish nixoyatda murakkab jarayon bo‘lib, unda issiqlik barcha usullar; issiqlik o‘tkazuvchanlik, konvektsiya va nurlanish bilan uzatiladi. haqiqatdan ham, devor bo‘lishi munosabati bilan issiqlik uzatish uch jarayondan tashkil topadi. birinchi jarayon– issiqlikni konvektsiya usuli bilan issiq muhitdan devorga uzatilishi. konvektsiya xar doim issiqlik o‘tkazuvchanlik bilan birga, ba’zida esa nurlanish bilan birga ro‘y beradi. ikinchi jarayon - issiqlikni devordan issiqlik o‘tkazuvchanlik usuli bilan uzatilishi. uchinchi jarayon-issiqlikni konvektsiya yo‘li bilan devorning ikkinchi sirtidan sovuq muhitga uzatilishi. qaynoq issiqlik tashuvchidan (issiq muhit) devorga berilgan issiqlik miqdori nyuton-rixman formulasidan aniqlanadi: (38) bu yerda: -temperaturasi t1 bo‘lgan qaynoq issiqlik tashuvchidan devor sirtiga issiqlik berish koeffitsenti; f- yassi devorning yuzasi. issiqlik o‘tkazuvchanlik usuli bilan devor orqali uzatilgan issiqlik oqimi quyidagi tenglamadan aniqlanadi: q (39) devorning ikkinchi sirtidan sovuq muhitga uzatilgan issiqlik miqdori: (40) bu yerda: - devorning …

8 / 1

amasi deyiladi. k ni aniqlash uchun, avvalo va larni aniqlash lozim. k ning qiymati har doim eng kichik qiymatidan ham kichikroq bo‘ladi. issiqlik uzatish koeffitsentiga teskari kattalik issiqlik uzatilishining termik qarshiligi deyiladi: (45) agar issiqlik ko‘p qatlamli devor orqali uzatilgan bo‘lsa, u holda (42) formulaning maxrajiga barcha qiymatlarning termik qarshiliklarining yig‘indisini qo‘yish lozim: (46) ko‘p qatlamli davrning issiqlik uzatish koeffitsienti: (47) va umumiy termik qarshiligi: (48) yassi devor sirtlaridagi temperaturalarni aniqlaymiz: agarda va k ma’lum va bo‘lsa, tdev, va t dev2 larni quyidagi formulalardan aniqlash mumkin: 1(t1 - tdev1) =k(t1-t2), (49) 2(tdev2- t2) =k(t1-t2), tdev1= t1- k(t1-t2), tdev2= t2 +(t1-t2). 4.2. bir qatlamli va ko‘p qatlamli silindrik devor orqali issiqlik uzatish 8-rasm. bir jinsli silindrik devor orqali temperaturasi t1 va issiqlik berish koeffitsienti 1 bo‘lgan qaynoq issiqlik tashuvchidan, temperaturasi t2 va issiqlik berish koeffitsienti 2 bo‘lgan sovuq issiqlik tashuvchiga issiqlik uzatilayotgan bo‘lsin (8-rasm). u holda issiqlik oqimi uchun quyidagi uchta …

Want to read more?

Download all 1 pages for free via Telegram.

Download full file

About "issiqlik o‘tkazuvchanlik"

tekis devor va silindrik devorning issiqlik o'tkazuvchanligi reja: 1. asosiy tushunchalar 2. issiqlik o‘tkazuvchanlikning differentsial tenglamasi. chegara shartlari 3. chegara shartlarining birinchi turida statsionar issiqlik o‘tkazuvchanlik. yassi bir qatlamli devorning issiqlik o‘tkazuvchanligi 4. issiqlik uzatishni jadallashtirish 1. asosiy tushunchalar issiqlik o‘tkazuvchanlik – bu temperaturalar farqi borligi tufayli tutash muhitda issiqlikning molekulyar uzatilishidir. issiqlik almashinuvining bunday usuli, asosan qattiq jismning ichida ham, shuningdek bir-biriga tegib turgan ikkita qattiq jism orasida ham sodir bo‘ladi. issiqlik o‘tkazuvchanlik suyuqlik yoki gaz qatlami orqali ham amalga oshishi mumkin, lekin umuman olganda suyuqlik va gazlar (suyuqlangan metallar bundan mustasno) ...

This file contains 1 page in DOCX format (276.6 KB). To download "issiqlik o‘tkazuvchanlik", click the Telegram button on the left.

Tags: issiqlik o‘tkazuvchanlik DOCX 1 page Free download Telegram