ta’lim muassasasi oʻquv-tarbiya jarayonini innovatsion texnologiyalar asosida tashkil etish

DOCX 1 page 12.6 MB Free download

1 page

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 12.6 MB

File type DOCX

Pages 1

Updated Dec 2025

Page preview (10 pages)

Scroll down 👇

1 / 1

2-modul 1-mavzu mavzu: ta’lim muassasasi oʻquv-tarbiya jarayonini innovatsion texnologiyalar asosida tashkil etish mavzu bayoni reja: 1. innovatsion boshqaruvda o‘quv jarayonini tashkil etishda o‘qitish metodlari, shakllari va vositalari. 2. ta’lim muassasasida innovatsion jarayonlarni samarali boshqarish omillari. innovatsion ta’lim texnologiyalari mohiyati, nazariy asoslari va turlari. 3. pedagogik texnologiyaning tasnifi, qonuniyatlari, tamoyillari va mezonlari. tayanch iboralar: innovatsiya, metod, ta’lim, metodlari, ta’lim shakllari, ta’lim vositalari, dars, loyihalashtirish, ta’limning yordamchi shakllari, 1. innovatsion boshqaruvda o‘quv jarayonini tashkil etishda o‘qitish metodlari, shakllari va vositalari. dars ta’lim jarayonining yaxlitligi nuqtai nazaridan ta’limning asosiy tashkiliy usuli hisoblanadi. unda sinf-dars tizimining xususiyatlari aks etadi, unda o‘quvchilarni ommaviy qamrab olish, tashkiliy tartib va o‘quv ishlarining muntazamligi ta’minlanadi. loyihalashtirish (rejalashtirish) o‘quvchilarning o‘quv faoliyatini boshqarish dasturini yaratish bo‘lib, u darsga tayyorlanishning yakuniy bosqichi hisoblanadi. ta’limning yordamchi shakllari. ta’limning yordamchi shakllari: to‘garak, praktikum, seminar, konferentsiya, maslahat (konsultatsiya), fakultativ mashg‘ulot, o‘quv ekskursiyalari, o‘quvchilarning mustaqil uy ishlari va boshqalar sanaladi. ta’lim metodlari: tushuncha, funktsiya, tasnif. …

2 / 1

gog ongida muayyan yo‘nalishdagi faoliyatning umumlashma loyihasi tarzida namoyon bo‘ladi. mazkur loyiha amaliyotga o‘qituvchi va o‘quvchilar faoliyatining o‘zaro tutashuvi, o‘qitish va o‘qishga qaratilgan aniq harakatlar, amallar yoki usullar majmuasi sifatida joriy etiladi. metod boshqa shakllarda namoyon bo‘lmaydi, buning boisi ta’lim metodi o‘zida umumiy holda faoliyatning didaktik modelini ifoda etadi». 1. qayd etilayotgan tushuncha mohiyatini to‘laqonli yorituvchi ta’rifni aniqlashga bo‘lgan urinish bugun ham davom etyapti, yangi-yangi ta’riflar ilgari surilmoqda. biroq, «ta’lim metodi» tushunchasi mohiyatini yoritishga nisbatan turlicha qarashlarning mavjudligiga qaramay, ularni o‘zaro yaqinlashtiruvchi umumiylik mavjud. aksariyat mualliflar «ta’lim metodlari o‘quvchilarning o‘quv-bilish faoliyatini tashkil etish usullari» degan qarashga yon bosadilar. demak, ta’lim metodlari ta’lim jarayonida qo‘llanilib, uning samarasini ta’minlovchi usullar majmuidir. ta’lim metodlari ta’lim maqsadini yoritishga xizmat qiladi, u yordamida ta’lim mazmunini o‘zlashtirish yo‘llari ifoda etiladi, o‘qituvchi va o‘quvchilarning o‘zaro harakati, xususiyati aks ettiriladi. metod, bir tomondan, ta’lim maqsadiga erishish vositasi sifatida namoyon bo‘lsa, boshqa tomondan, boshqariluvchan o‘qish faoliyatini amalga oshirish sharti …

3 / 1

nsurlarni qanday ishga solish mumkinligini ifodalashga xizmat qiladi.ta’lim metodlari quyidagi asosiy funktsiyalarni bajaradi: bu funktsiyalar ta’lim metodini qo‘llash jarayonida bir-biridan ajratilgan holda yoki ketma-ket joriy etilmaydi, aksincha bir-biriga o‘zaro singib ketadi. misol uchun, tashhisli funktsiya o‘qituvchining bir qator metodlardan yaxlit foydalanishi evaziga bajariladi. «ta’lim metodi» atamasi bilan birga ko‘p hollarda «metodik usul» (sinonimlari – pedagogik usul, didaktik usul) tushunchasi ham qo‘llaniladi. u ta’lim metodining tarkibiy qismi, uning muhim unsuri, metodni joriy qilishdagi alohida qadam sifatida ta’riflanadi. har bir ta’lim metodi muayyan ta’lim usullarini chog‘ishtirish orqali joriy etiladi. metodik usullarni xilma-xilligi ularni tasniflashga imkon bermaydi, biroq o‘qituvchi faoliyatida tez-tez qo‘llaniladigan usullarni ajratib ko‘rsatish mumkin: har bir metod ma’lum ta’limiy vazifani muvaffaqiyatli hal etish, qolganlari esa birmuncha samarasiz bo‘lishi mumkin. universal ta’lim metodlari mavjud emas, shu bois darsda turli ta’lim metodlaridan yoki ularning majmuasidan foydalanish mumkin. ta’lim metodlarini tanlash quyidagi mezonlari asosida aniqlanadi: · didaktik maqsad asosida; · ta’lim mazmuni asosida; · …

4 / 1

ovchi tizimdir. hozirgi vaqtda o‘nlab ta’lim metodlari ma’lum», - ekanligini ta’kidlagan holda i.p.podlaso‘y fikrini quyidagicha davom ettiradi, - «biroq bugungi kunda yetakchi sanaluvchi didaktik g‘oya yagona va o‘zgarmas metodlar majmuini yaratishga intilish samarasiz ekanligini tushunishga yordam beradi. o‘qitish – favqulodda harakatchan, dialektik jarayon. metodlar tizimi ham bu harakatlanishni aks ettiradigan darajada jo‘shqin bo‘lishi, metodlarni qo‘llash amaliyotidagi doimiy o‘zgarishlarni hisobga olishi kerak». ta’lim metodlarining tasnifi asosiy didaktik maqsadlar bo‘yicha tizimlashtiriladi. mualliflar tavsiya etilayotgan metodlarni quyidagi chizma bo‘yicha qo‘llash maqsadga muvofiqligini ta’kidlaydilar: 1. materialni og‘zaki bayon qilish (hikoya, tushuntirish, maktab ma’ruzasi). o‘quvchilar tomonidan bilimlarni o‘zlashtirish o‘qituvchining tushuntirishini faol qabul qilish va puxta o‘ylash evaziga amalga oshiriladi. bilimlarni uzatish vositasi sifatida o‘qituvchi nutqi muhim ahamiyatga ega. bu o‘rinda o‘qituvchining o‘quvchilar faoliyatiga rahbarligi mavzuni qo‘yish, rejani e’lon qilish, o‘quvchilar faoliyatini boshqarishdan iborat bo‘ladi. 2. suhbat. o‘quvchilar tomonidan bilimlarni o‘zlashtirish jarayoni: ular e’tiboriga havola etilayotgan savolning mohiyatini anglash, mavjud bilimlar va tajribani safarbar qilish, savolga …

5 / 1

rga darslik bilan ishlashning yangi usullarini o‘rgatish, o‘zlashtirilgan bilimlarning tushunilish va mustahkamlik darajasini tekshirish kabi ko‘rinishlarda aks etadi. 4. o‘qituvchilarning kuzatuvi (sinfda va sinfdan tashqari (shu jumladan, sayohat va ekskursiyalar) jarayonlarda). o‘quvchilarning o‘quv predmetlari bo‘yicha o‘zlashtirish holati va hodisalarni kuzata borib, turli fan o‘qituvchilarining ko‘rsatmalari bo‘yicha ularni qismlarga taqsimlab har bir o‘quvchining o‘ziga xos, o‘xshash va muhim jihatlarini aniqlashga yo‘naltiriladi. bilimlarni o‘zlashtirish manbai bo‘lib muayyan predmet (yoki jarayon), tajriba, model, xaritalar xizmat qiladi. o‘qituvchining rahbarligi kuzatish vazifasini belgilash, uni ma’lum shaxs zimmasiga yuklash, ob’ektni belgilash, umumiy rahbarlikni olib borish, qismlarga ajratish, asosiylarini aniqlash va umumlashtirishdan iboratdir. 5. laboratoriya ishlari. mazkur jarayonda aniq vazifa, ya’ni, ma’lum sharoitda muayyan hodisalarni kuzatish yuklanadi. o‘quvchilar hodisalarni kechish jarayonini kuzatadilar va tahlil qiladilar. bilimlar manbai kuzatilayotgan hodisalar va ularning kechish jarayonidir. o‘qituvchi vazifa mohiyatini ifodalaydi, o‘quvchilarni nazariy bilimlar bilan qurollantiradi, umumiy jarayon va bosqichlarni kuzatish yo‘llari hamda yakuniy xulosa chiqarishni o‘rgatadi. 6. mashq (aqliy va …

6 / 1

arni saralash va o‘qituvchi tomonidan berilgan topshiriqni ijodiy bajarish jarayonida bilimlarni qo‘llash va kengaytirish kabi holatlar bilan tavsiflanadi. bilimlar manbai va materiali sifatida avval egallangan ijodiy ishlar tajribasi, mavjud bilimlar, kuzatuvlar, shaxsiy tajriba, o‘qilgan hikoya, ijtimoiy-foydali ishlarni boshqarish kabilar qayd etiladi. 2. ta’lim muassasasida innovatsion jarayonlarni samarali boshqarish omillari. innovatsion ta’lim texnologiyalari mohiyati, nazariy asoslari va turlari. ta’lim muassasasida innovatsion jarayonlarni samarali boshqarishda maktab rahbari va o‘qituvchilarning o‘rni va roli muhim ahamiyat kasb etadi. o‘qituvchining rahbarligi: nazariy materiallarni o‘zlashtirilishini ta’minlash, mavzuni ifodalash, ijodiy ishlar xarakterini belgilash, ularning bajarilishini nazorat va tahlil qilish, sintezlash, xatoni ko‘rsatish hamda to‘g‘rilashdan kabi holatlarda namoyon bo‘ladi. keltirilgan tasnif «bilimlar manbai» bo‘yicha tizimlashtirilgan metodlar – og‘zaki, ko‘rgazmali va amaliy metodlarni u yoki bu darajada o‘zida mujassamlashtiradi. biroq, m.a.danilov va b.p.esipovlar asosiy e’tiborni «ta’lim metodini to‘g‘ri tanlash»ga qaratishadi. gap shundaki, sobiq sho‘ro umumta’lim maktablarining o‘quv jarayonida metodlarning cheksiz ko‘pligi, xatto ularni bir necha tasnif bilan ham qamrab …

7 / 1

bilish faoliyati xarakteriga mos ta’lim tasnifi yaratildi. ushbu metodlar, mualliflarning ta’kidlashlaricha, bir-biridan o‘quvchilarning ta’lim mazmuni turlarini o‘zlashtirishda amalga oshadigan bilish faoliyatlari xarakteri va o‘quvchilarning xilma-xil faoliyatlarini tashkil etuvchi o‘qituvchi holati ... bo‘yicha farqlanadi. izohli-tasvirli ta’lim metodlari (boshqa nomlanishi axborotli-reptseptsiya)ning mohiyati: odatda nazariy bilimlar tayyor holda uzatiladi, o‘quvchilar esa ularni qabul qiladilar (reptseptsiya). bu yo‘lda turli ta’lim vositalari (shu jumladan, ko‘rgazmali vositalar)dan foydalaniladi. o‘qituvchi faoliyati bunda nafaqat axborotlarni uzatish, balki ularning o‘quvchilar tomonidan qabul qilinishini ham tashkil etishdan iborat bo‘ladi. izohli-tasvirli metoddan ta’lim jarayorida foydalanishda quyidagi holatlar yuzaga keladi: o‘qituvchi faoliyatining tuzilmasi o‘quvchi faoliyatining tuzilmasi · tushuntirish; · harakatni ko‘rsatish; · dalillardan xabardor qilish; · o‘quvchining materialni anglab yetishini rag‘batlantirishga yo‘naltiruvchi usullar; · turli didaktik materiallardan foydalanish · axborotlarni qabul qilish; · o‘quv materialini tushunib olishga intilish va dastlabki ma’lumotlarni yodda saqlash; · o‘quv materialini tushunish reproduktiv ta’lim metodlari yuqorida keltirilgan metodlardan quyidagi unsurlarning mavjudligi bilan farqlanadi: o‘qituvchining bilimlarni tushuntirishi, ularni …

8 / 1

avzu, paragraf yoki bob bo‘yicha so‘rov; · o‘quvchilar uchun turli mashqlarni saralash va taklif qilish; · masalalarni yechishdagi o‘quv harakatlarining namunasi va algoritmini namoyish qilish; -o‘quv harakatlari ko‘nikmasi va malakasini shakllantirish · turli konteksda bilimlarni qayta ishlash; · namuna bo‘yicha topshiriqlarni bajarish; · mashqlarni bajarish; · namunaviy masalalarni yechish usullarini egallash; · namunaviy masalalarni yechish algortmini egallash evristik ta’lim metodini qo‘llashda o‘qituvchi tomonidan turli vositalar yordamida yangi bilimlarni izlab topish talab etiladi. o‘qituvchi bilimlarning bir qismini o‘quvchilarga ma’lum qiladi, qolganini esa o‘quvchilar bilish topshiriqlarini yechish jarayonida savollarga javoblar topish asosida o‘zlashtiradi, o‘zlari bilimlarni mustaqil egallashadi. o‘qituvchi tomonidan qo‘yilgan masalani bir necha qarashlarga ajratilishi, ularni bajarishda o‘quvchilarning ketma-ketlikka rioya etishlari muhim metodik jihat sanaladi. shu bois mazkur metod qisman izlanuvchan metod ham deb ataladi. evristik metodni qo‘llashda o‘qituvchi va o‘quvchilar tomonidan quyidagi harakatlar amalga oshiriladi: o‘qituvchi faoliyatining tuzilmasi o‘quvchi faoliyatining tuzilmasi · o‘quvchilarni masalaning mohiyatini o‘rganishga jalb etish; · yechim rejasini …

9 / 1

r o‘quvchida qiyinchiliklarni yo‘qotish yo‘llarini izlab topish uchun boshlang‘ich ma’lumotlar bo‘lmasa, shubhasiz, muammoli vaziyat yechimini u qabul qilmaydi, ya’ni, muammoning yyechimi uning ongida aks etmaydi. fikrlash muamo mohiyatini tushunib yetilishi, ifodalanishi, mavjud bilim va ko‘nikmalar majmuasi va izlanish tajribasi asosida muammoli vaziyatni qabul qilish bilanoq boshlanadi. bu holda muammoli vaziyat muammoga aylanadi. har bir muammo muammoli vaziyatni o‘zida namoyon etadi, biroq, barcha muammoli vaziyat muammoga aylanavermaydi. mazkur metoddan foydalanish jarayonida muammo yyechimini topishga yordam beruvchi yo‘nalishlar ko‘rsatilmaydi va chegaralanmaydi. bu xususiyat muammoli masalaga xosdir. muammoda yechimning qandaydir parametrlari ko‘rsatilsa, u muammoli masala hisoblanadi. har qanday muammoli topshiriq ma’lum muammoni, demak, muammoli vaziyatni ham qamrab oladi. biroq, yuqorida ta’kidlanganidek, barcha muammoli vaziyat muammo bo‘la olmaydi. inson har doim muammoli masalalarni hal yetadi. agar uning oldida muammo paydo bo‘lsa, uni muammoli masalaga aylantiradi, ya’ni, uning yyechimi uchun o‘zidagi bilimlar tizimiga tayanadi va ma’lum ko‘rsatishlarni belgilab oladi. muvaffaqiyatsizlikka uchragan taqdirda u boshqa ko‘rsatkichlarni …

10 / 1

n masalani aniqlab oladi, o‘quvchilar esa mustaqil ravishda taklif etilgan masalani tadqiq etish jarayonida zaruriy bilimlarni o‘zlashtirib oladilar va uning yyechimi bo‘yicha boshqa vaziyatlar bilan taqqoslaydi. o‘rnatilgan masalani yechish davomida o‘quvchilar ilmiy bilish metodlarini o‘zlashtirib tadqiqotchilik faoliyatini olib borish ko‘nikmasi, tajribasini egallaydilar. ta’lim jarayonida tadqiqotchilik o‘qitish metodini qo‘llashda o‘qituvchi va o‘quvchilar tomonidan quyidagi harakatlar amalga oshiriladi: o‘qituvchi faoliyatining tuzilmasi · o‘quvchilarga o‘quv muammosini taklif etish; · o‘quvchilar bilan hamkorlikda tadqiqot masalasini o‘rnatish; o‘quvchi faoliyatining tuzilmasi · o‘quv muammolari mohiyatini anglab olish; · tadqiqot muammosini o‘qituvchi va o‘quvchilar bilan birgalikda o‘rnatishda faollik ko‘rsatish; · o‘quvchilarning ilmiy faoliyatini tashkil etish · ularni yechish usullarini topish; · tadqiqiy masalalarni yechish usullarini o‘zlashtirish evristik va tadqiqotchilik metodlari o‘quvchilardan ijodiy xususiyat kasb etuvchi yuqori darajadagi bilish faoliyatini tashkil eta olish ko‘nikma va malakalariga ega bo‘lishni taqozo etadi. buning natijasida o‘quvchilar mustaqil ravishda yangi bilimlarni o‘zlashtira oladilar. ular odatda yuqori sinf o‘quvchilarining o‘zlashtirish darajalarini hisobga olgan …

Want to read more?

Download all 1 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ta’lim muassasasi oʻquv-tarbiya jarayonini innovatsion texnologiyalar asosida tashkil etish"

2-modul 1-mavzu mavzu: ta’lim muassasasi oʻquv-tarbiya jarayonini innovatsion texnologiyalar asosida tashkil etish mavzu bayoni reja: 1. innovatsion boshqaruvda o‘quv jarayonini tashkil etishda o‘qitish metodlari, shakllari va vositalari. 2. ta’lim muassasasida innovatsion jarayonlarni samarali boshqarish omillari. innovatsion ta’lim texnologiyalari mohiyati, nazariy asoslari va turlari. 3. pedagogik texnologiyaning tasnifi, qonuniyatlari, tamoyillari va mezonlari. tayanch iboralar: innovatsiya, metod, ta’lim, metodlari, ta’lim shakllari, ta’lim vositalari, dars, loyihalashtirish, ta’limning yordamchi shakllari, 1. innovatsion boshqaruvda o‘quv jarayonini tashkil etishda o‘qitish metodlari, shakllari va vositalari. dars ta’lim jarayonining yaxlitligi nuqtai nazaridan ta’limning asosiy tash...

This file contains 1 page in DOCX format (12.6 MB). To download "ta’lim muassasasi oʻquv-tarbiya jarayonini innovatsion texnologiyalar asosida tashkil etish", click the Telegram button on the left.

Tags: ta’lim muassasasi oʻquv-tarbiya… DOCX 1 page Free download Telegram