metrologiyaning fan sifatida shakllanishida sharq va g’arb falsafasining tutgan o’rni

DOCX 3 стр. 23,9 КБ Бесплатная загрузка

3 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 23,9 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 3

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (3 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 3

2 - amaliy mashg’ulot metrologiyaning fan sifatida shakllanishida sharq va g’arb falsafasining tutgan o’rni reja: 1. markaziy osiyoda ilm - fannni gurkirab rivojlanishi 2. metrologiya va o’lchashlar nazariyasining rivojlanishi tayanch so’zlar: markaziy osiyo, muayyan o’lchov, markaziy osiyo, miqyosi nil, tib qonunlari, qutadg’u bilig, baytul xikma, qissai rabg’uziy, qobusnoma, og’irlik va o’lchovlar palatasi. ma’lumki, o’lchash - bu biror kattalikning miqdor tavsifini muayyan birliklarda ifodalangan qiymatini ko’zda tutilgan maqsadga muvofiq darajadagi aniqlikda topish va tavsiya etish demakdir. o’lkamizda ilm - fan va madaniy kurtaklar eramizdan bir necha ming yillar oldin junbush bera borgani tarixiy ma’lumotlardan ma’lum. ijtimoiy rivojlanish o’zaro iqtisodiy munosabatlarni yangi pog’onalarga kuchishi bilan mutanosib tarzda boradi. bunda mol ayirboshlash alohida o’rin tutadi. tabiiyki bir turdagi mahsulotni boshqa turdagisi bilan ayirboshlash sarf qilingan mehnatni, ushbu mahsulotlarga nisbatan bo’lgan moddiy va ma’naviy ehtiyojni baxolab, so’ngra o’zaro muvofiqlashtirilib amalga oshiriladi. buning uchun esa albatta, muayyan o’lchov, vosita hamda usul zarur bo’ladi, ya’ni har …

2 / 3

uyi) ning buyuk olimlari al xorazmiy, axmad farg’oniy, ibn sino va abu rayxon beruniylarning hissalari alohida e’tiborga loyiq. al xorazmiy va axmad fargoniylarning xandasa (geometriya) ilmidan yozgan asarlari uzoq yillar davomida g’arb davlatlarida darslik sifatida qo’llanib kelgan. axmad fargoniyning astronomik kuzatishlar uchun mo’ljallangan o’lchash asbobi - usturlob yasash va undan foydalanish bo’yicha yozgan asarlari bir necha yuz asrlar davomida ko’plab astronomlar, munajjimlar uchun asosiy qurol bo’lib xizmat qilgan. ayniqsa quyosh tutilishining oldindan bashorat qilingani o’z tasdig’ini topgandan so’ng olimning nufuzi yanada ko’tarilgan. farg’oniyning nil daryosining sathini o’lchash uchun mo’ljallangan «miqyosi nil» o’lchash qurilmasi o’zining salmog’i, puxta va aniqligi hamda mustaxkamligi bilan hozirgi kunda barchani xayratga solib kelmoqda. uzoq yillar davomida nil daryosi sathining o’zgarishini kuzatib yillik yog’in miqdorini oldindan belgilash mumkinligini aniqladi va bu borada maxsus tadbirlar ishlab chiqilgan. natijada o’lchangan daryo sathi asosida eqiladigan mahsulot turlari bo’yicha ko’rsatmalar berildi, ya’ni suv sathi maxsus belgidan yuqori bo’lganda suv talab qiladigan …

3 / 3

ariga o’zoq davrlar davomida foydalanib kelindi. bobokalon shoirimiz yusuf xos xojibning turkiy tilda 1069 yili yozilgan «qutadg’u bilig» asarida o’lchov va o’lchash birliklarigina emas balki o’lchash ishlariga tegishli bilimlarini ham mo’qammal bilishga da’vat etilgan. mamlakatimiz xududida o’lchash ishlariga, ya’ni metrologiya soxasiga katta ahamiyat berilganini nosiriddin burxoniddin ug’li rabg’uziy tomonidan 1310 yili turkiy tilda yozilgan «qissai rabg’uziy», amir temur, alisher navoiy, zahiriddin muhammad bobur va boshqa o’nlab olimu fozillarning asarlaridagi ma’lumotlardan ham bilsa bo’ladi. o’lchashlar nazariyasini rivojlantirish va takomillashtirishda ulugbekning hissasini alohida ta’kidlash lozim. mashxur olim usturlob yasashning o’zgacha usulini tavsiya etgan. uning astronomik kuzatuvlari va o’lchashlari natijasida tavsiya etgan ma’lumotlari hozirgi o’ta zamonaviy va murakkab qurilmalar asosida olingan ma’lumotlardan juda ham kam farq qilish, ba’zi hollarda esa umuman farq kilmasligi hanuzgacha olimlarni va mutaxassislarni hayratga solib kelmoqda. butun dunyoni kezib chiqqan kaykovusning pandnoma asari «qobusnoma» da ham o’lchashlar nazariyasiga alohida ahamiyat berilgan. asarning xandasa ilmiga bag’ishlangan bobida adib kichik hajmdagi …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 3 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "metrologiyaning fan sifatida shakllanishida sharq va g’arb falsafasining tutgan o’rni"

2 - amaliy mashg’ulot metrologiyaning fan sifatida shakllanishida sharq va g’arb falsafasining tutgan o’rni reja: 1. markaziy osiyoda ilm - fannni gurkirab rivojlanishi 2. metrologiya va o’lchashlar nazariyasining rivojlanishi tayanch so’zlar: markaziy osiyo, muayyan o’lchov, markaziy osiyo, miqyosi nil, tib qonunlari, qutadg’u bilig, baytul xikma, qissai rabg’uziy, qobusnoma, og’irlik va o’lchovlar palatasi. ma’lumki, o’lchash - bu biror kattalikning miqdor tavsifini muayyan birliklarda ifodalangan qiymatini ko’zda tutilgan maqsadga muvofiq darajadagi aniqlikda topish va tavsiya etish demakdir. o’lkamizda ilm - fan va madaniy kurtaklar eramizdan bir necha ming yillar oldin junbush bera borgani tarixiy ma’lumotlardan ma’lum. ijtimoiy rivojlanish o’zaro iqtisodiy munosabatlarni yangi pog’on...

Этот файл содержит 3 стр. в формате DOCX (23,9 КБ). Чтобы скачать "metrologiyaning fan sifatida shakllanishida sharq va g’arb falsafasining tutgan o’rni", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: metrologiyaning fan sifatida sh… DOCX 3 стр. Бесплатная загрузка Telegram