metrologiya, standartlashtirish va sertifikatlashtirishning tarixi

DOCX 5 pages 24.9 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 24.9 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

1- amaliy mashg’ulot metrologiya, standartlashtirish va sertifikatlashtirishning tarixi. reja: 1. o’lchashlar nazariyasi 2. metrologiyaning rivojlanish bosqichlari tayanch so’zlar: metrologiya, inson faoliyati, , miqdoriy baxolanish, tasavvur, o’lchashlar nazariyasi, ishlab chiqarish jarayoni, o’lchashlarning umumiy nazariyasi, kattaliklarning birliklari, o’lchash usullari va vositalari, etalonlar va namunaviy o’lchash vositalari, o’lchash texnikalari. metrologiya o’lchashlar haqidagi fandir atrofimizdagi ixtiyoriy olingan biror bir ob’ekt (predmet, jarayon yoki hodisa) to’g’risida gap borganda albatta ularni tavsiflovchi muayyan xossa (xossalar)ni ko’z oldimizga keltiramiz. bu xossalar ko’p yoki kam darajada namoyon bo’lishi, boshqacharoq aytganda, miqdoriy baxolanishi mumkin. odatda miqdoriy baholashni o’lchash amali orqali bajariladi. o’lchashlar inson faoliyatining ajralmas bir bo’lagi bo’lib, uning hayotini o’lchashlarsiz tasavvur etib bo’lmaydi. kishi erta bilan uyg’ongan zahoti, birinchi navbatda vaqtni belgilaydi, choy ichganda esa haroratni, ishga yoki o’qishga ketayotganda masofani va x.k. o’lchashlar uzluksiz, takroriy yoki davriy ravishda, ba’zan bilgan holda, ba’zan esa bilmagan holda sodir bo’lib turadi. ona tabiat insonga shunday bir ajoyib, faqat o’zigagina xos …

2 / 5

ingiz portfelda chizg’ich olib yurasiz. hammamiz ushbu chizg’ichda shkala bo’lishini bilamiz. shkalalar esa bir xil bo’laklarga bo’linganligi biz uchun tabiiy hisoblanadi. modomiki, ushbu chizg’ichlarni ishlab chiqarish, ulardagi shkala belgilarini bir xil qilib tayyorlash tagida katta mehnat yotadi. shu mehnat mobaynida ham bir qancha o’lchashlarni amalga oshirish kerak bo’ladi. hozirgi vaqtda hech bir mutaxassis yo’q ki, o’z ish faoliyati mobaynida o’lchashlarni qo’llamasa. uning oldida turgan muammo qanchalik murakkab bo’lsa, o’lchashlarning ahamiyati shunchalik salmoqli bo’ladi. yunesko ma’lumotiga ko’ra, hozirda inson faoliyatining 3000 dan ortiq sohasi aynan o’lchashlar bilan chambarchas bog’liq sanalar ekan. har bir ishda muayyan tartib - qoidalar mavjudligi kabi o’lchashlarning ham o’ziga xos bo’lgan qoidalari, usullari va bu usullarni amalga oshirish uchun ko’rsatma bo’lib xizmat qiluvchi uslublari mavjud. bularning bari muayyan me’yoriy hujjatlar asosida bir tizimga keltirilgan. mana shu yuqorida aytilgan o’lchashlar, hoh oddiy, hoh murakkab bo’lsin, hoh bir oddiygina chizg’ich vositasida, hoh juda katta o’lchamli maxsus qurilmalarda o’lchanadigan bo’lsin, …

3 / 5

ashadigan va stanoklarga biriktirilgan o’lchash vositalarining yaratilishini talab qiluvchi texnologik bosqich (manufaktura va mashina ishlab chiqarishning yuzaga kelishi); - ishlab chiqarish jarayonlari rivojlantirish sharoitida foydalanilayotgan o’lchash vositalarining aniqligi, ishonchliligi va unumdorligini keskin oshirishni talab qiluvchi energetik bosqich (bug’ energiyasini ishlab chiqarish va ishlatish); - zamonaviy fan yutuqlarining barchasini o’lchash vositalarining tarkibiga kiritishni talab qilgan ilmiy-texnikaviy inqilob (fanni ishlab chiqarish bilan bog’lash va uni bevosita ishlab chiqaruvchi kuchga aylantirish) bosqichi. bu bosqichning alohida xususiyatlaridan biri ob’ektlar va jarayonlar holatini muayyan parametrlar yordamida umumiy baxolovchi o’lchash tizimlarini yaratish bo’lib, olingan natijalarni bevosita avtomatik boshqarish uchun foydalanishdan iboratdir. amaliyot juda keng ko’lamdagi kattaliklar qiymatini, ko’pincha juda tez (sekundning milliarddan bir ulushlari), yuqori aniqlikda (xatolik o’lchanayotgan qiymatning 10 % idan kichik) va nafaqat inson sezgi organlari to’g’ri ilg’ay olmaydigan, balki hayot uchun sharoit bo’lmagan holatlarda ham 8 aniqlashni talab qiladi. shu kunlarda fanda yuzdan ortiq har xil kattaliklar ma’lum bo’lib, ularning 70 dan ortig’ini …

4 / 5

agi fan hisoblanadi. metrologiya fani asosan quyidagi masalalar bilan shug’ullanadi: - o’lchashlarning umumiy nazariyasi; - kattaliklarning birliklari va ularning tizimlari; - o’lchash usullari va vositalari; - o’lchashlarning aniqligini topish usullari; - o’lchashlar birligi va o’lchash vositalarining bir xilligini ta’minlash asoslari; - etalonlar va namunaviy o’lchash vositalari; -etalon yoki namunaviy o’lchash vositalaridan ishchi vositalarga birliklarning o’lchamlarini uzatish usullari. shunday qilib metrologiya o’lchash, ya’ni miqdoriy ma’lumotni olish xususidagi fan bo’lib, gnoseologiyaning muhim tarkibiy bo’laklaridan hisoblanadi. mashhur rus olimi d.i.mendeleev shunday degan edi: «har bir fan, eng avvalo o’lchash bilan boshlanadi». o’lchash texnikalari, ayniqsa zamonaviy hisoblash vositalariga asoslangan o’lchash vositalari ilm va fanni rivojlantiruvchi katalizatorlaridir. hamma uchun, yer va havoning harorati va namligiga qarab ekin ekuvchi dehqandan tortib, ulkan kashfiyotlar qilayotgan tadqiqotchi uchun ham o’lchash ma’lumoti zarur. keyingi vaqtlarda kvant metrologiyasi, qurilish metrologiyasi, tibbiy metrologiya va sport metrologiyasi kabi so’zlarni tez-tez eshitishimiz mumkin. umuman olganda metrologiya o’lchashlar borasidagi mavjud usullar, vositalar, uslublar va …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "metrologiya, standartlashtirish va sertifikatlashtirishning tarixi"

1- amaliy mashg’ulot metrologiya, standartlashtirish va sertifikatlashtirishning tarixi. reja: 1. o’lchashlar nazariyasi 2. metrologiyaning rivojlanish bosqichlari tayanch so’zlar: metrologiya, inson faoliyati, , miqdoriy baxolanish, tasavvur, o’lchashlar nazariyasi, ishlab chiqarish jarayoni, o’lchashlarning umumiy nazariyasi, kattaliklarning birliklari, o’lchash usullari va vositalari, etalonlar va namunaviy o’lchash vositalari, o’lchash texnikalari. metrologiya o’lchashlar haqidagi fandir atrofimizdagi ixtiyoriy olingan biror bir ob’ekt (predmet, jarayon yoki hodisa) to’g’risida gap borganda albatta ularni tavsiflovchi muayyan xossa (xossalar)ni ko’z oldimizga keltiramiz. bu xossalar ko’p yoki kam darajada namoyon bo’lishi, boshqacharoq aytganda, miqdoriy baxolanishi mumkin. odatda miqd...

This file contains 5 pages in DOCX format (24.9 KB). To download "metrologiya, standartlashtirish va sertifikatlashtirishning tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: metrologiya, standartlashtirish… DOCX 5 pages Free download Telegram