3-ma’ruza: psixologiyadagi dastlabki mashhur psixologlar

PPTX 35 pages 1.9 MB Free download

35 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.9 MB

File type PPTX

Pages 35

Updated Dec 2025

Page preview (8 pages)

Scroll down 👇

1 / 35

prezentatsiya powerpoint o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi samarqand davlat universiteti «mutaxassislikka kirish» fanidan 3-ma’ruza: psixologiyadagi dastlabki mashhur psixologlar psixologiya nazariyasi va amaliyoti kafedrasi katta o’qituvchisi ahrorov voris yunusovich samarqand – 2021 yil 1 reja: vilgelm vundt zigmund freyd 2 vilgelm vundt va zigmund freyd – mashhur psixologlardan birinchilar bo’lib hisoblanadi. ular psixologiyaning ilmiy va amaliy sohalari boshlanishini ifodalaydi. v.vundt – birinchi taniqli ilmiy psixolog bo’lsa, z.freyd – birinchi taniqli amaliy psixolog hisoblanadi. biz bugungi mavzuni ularga bag’ishlaymiz. 3 o’qish yillari vilgelm vundt 1832-yil 16-avgustda manngeym yaqinidagi nekkarau shahrida tug’ilgan. oilada to’rt nafar farzand bo’lgan, lekin ikkitasi juda erta yoshda vafot etgan. faqat vilgelm va uning o’zidan 8 yosh katta bo’lgan akasi lyudvig qolgan. lyudvig geydelbergda yashagan, uning tarbiyasi bilan xolasi shug’ullangan. shunday qilib, vilgelm oilada yolg’iz bola bo’lib qoldi. vundtning otasi pastor bo’lgan va oila do’stona deb hisoblansa-da, vundtning otasi haqidagi bolalik xotiralari unchalik yoqimli bo’lmagan. vilgelm …

2 / 35

ng, gimnaziya vundt uchun «azob-uqubatlar maktabi»ga aylandi. vilgelmning baholari juda yomon edi, u sinfdoshlaridan ortda qolardi, ustozlar uning ustidan kulishardi. 6 bir yil o’tgach, ota-onasi uni gaydelbergdagi gimnaziyaga o’tkazdilar. bu yerda u do’stlar orttirdi, o’qish hamda qadimgi tillarni – lotin, yunon, ibroniy (yahudiy) o’rganish bilan muntazam shug’ullana boshladi, umuman, u bilim yo’liga kirdi. asta-sekin, vundt xayolotga berilishini nazorat va boshqarishni o’rgandi va hatto maktabda mashhur bo’lib ketdi. u o’zining intellektual qiziqish va qobiliyatlarini rivojlantirdi va 19 yoshida maktabni tugatib, universitetga kirishga tayyor edi. 7 shu maqsadda u 1851 yilda tyubingenga keldi, u yerda amakisi anatom fridrix arnold universitetda ishlardi. ammo vilgelm bu yerda atigi bir yil o’qidi. tyubingenda u fiziolog bo’lishga qaror qildi, bir yil o’tgach, vundt gaydelbergga ko’chib o’tdi. u gaydelberg universitetida uch yarim yil o’qidi. vundt gaydelbergda o’qishning birinchi yilini anatomiya, fiziologiya, fizika, kimyo va amaliy tibbiyotga bag’ishladi. 1853 yilda kimyogar bunzenning qiziqarli ma’ruzalari hamda tajribalari namoyishi ta’siri …

3 / 35

ytdi. bu yerda u tibbiyotdan nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi, doktorlik unvonini oldi va 1857 yildan 1864 yilgacha ma’ruza o’qidi. shu bilan birga, u bonn universitetidan gaydelbergga ko’chib o’tgan german von gelmgolts laboratoriyasida laborant bo’lib ishlagan. ehtimol temperamentdagi farq tufayli ularning orasidagi do’stona munosabatlar samara bermadi. biroq, 1871 yilda gelmgolts berlinga ko’chib o’tguncha, ularning hamkorligi 13 yil davom etdi. 1856-1857-yillarda vundt (faqat fiziologik mazmundagi) uchta maqola va 1858 yilda o’zining birinchi kitobi «mushaklar harakatini o’rganish bo’yicha ocherklar» ni nashr etdi. bu vaqtda uning qiziqishlari garchi psixologik g’oyalar tobora ko’proq ishg’ol qilib borsa-da, hali ham fiziologiya muammolariga qaratilgandi. 10 hatto 1858 yilda vundt “hissiy idrok nazariyasi bo'yicha ocherk”larning birinchi qismini nashr etdi. «ocherklar» to’rt yil davomida qism-qism qilib nashr etildi. va 1862 yilda «hissiy idrok nazariyasi tomon» kitobi to’liq nashr etildi. bu yerda, mohiyatan, vundt psixologiyani uchta asosiy sohaga: eksperimental psixologiya, etnik psixologiya va ilmiy metafizikaga ajratgan dastur tasvirlangan. 1863 yilda juda …

4 / 35

ziologiyada o’qish jarayonida psixologiya haqida mustaqil eksperimental fan sifatida fikr yuritadi. 1874 yilda vundt tsyurixdagi induktiv falsafa kafedrasiga taklifnoma oldi. gelmgolts unga falsafa tabiatshunoslikka asoslangan bo’lishi kerakligini ta’kidlab, tavsiyanoma berdi. biroq, vund tsyurixda uzoq vaqt ishlamadi, atigi bir yil. 12 leypsigdagi yillar 1875 yilda vundt leypsig universitetining falsafa professori bo’ldi; shu daqiqadan boshlab uning hayratlanarli ilmiy karyerasining eng uzun va eng muhim davri boshlanadi. bundan buyon leypsig bir necha yillar davomida jahon psixologiyasining beshigi va poytaxti bo’lishi kerak edi. vundt bu shahar universitetida 45 yil ishlagan. 1879 yilda kichik laboratoriya ochildi, uning asbob-uskunalari eksperimental ish uchun oddiy asboblardan iborat edi. shunga qaramay, 1879 yil ilmiy psixologiyaning ramziy sanasiga aylandi, o’shandan beri leypsigda professor vilgelm vundt dunyodagi birinchi eksperimental psixologiya laboratoriyasini ochdi. vundt ongli ichki tajribani tahlil qilishda tabiiy-ilmiy usulni qo’llashga harakat qildi, uning eng oddiy tuzilmalarini aniqlashga va tasvirlashga harakat qildi. shunday qilib, xuddi materiya atomlarga bo’lingani kabi ong ham …

5 / 35

iya psixologik institutga aylandi. shunday qilib, leypsig laboratoriyasi zamonaviy psixologiyaning rivojlanishiga katta ta’sir ko’rsatdi - bu yangi tajriba markazlarini yaratish uchun namuna bo’lib xizmat qildi. 14 vundtning sobiq talabalari italiya, rossiya va yaponiyada ham laboratoriyalar tashlik qildilar. vundtning aksariyat asarlari rus tiliga tarjima qilingan. vundt ishlaridan ilxomlanib, rus psixologlari 1912 yilda moskvada xuddi vundtning laboratoriyasi nusxasini tashkil qilishdi. yana shunday laboratoriya yaponiyalik olimlar tomonidan vundt vafot etgan 1920 yilda tokio universitetida qurilgan, lekin 60-yillarda bu laboratoriya talabalar tartibsizligi paytida yonib ketgan. leypsigga kelgan talabalarni birlashtirgan narsa umumiy qarashlar va maqsadlar edi. vundt kamtarin, tartibli hayot kechirdi. vundtning leypsigdagi ma’ruzalari juda mashhur edi. har bir ma’ruzada olti yuzdan ortiq talaba yig’ilar edi. biroq, u ommaviy chiqishlarni yoqtirmasdi va shunchaki biron bir kongressda qatnashishdan qochardi. 15 shaxsiy hayotda vundt xotirjam va oddiy odam edi, uning kunlari qat’iy tartibda o’tdi. ertalab vundt kitob yoki maqola ustida ishlardi, talabalar maqolalarini o’qirdi, jurnalini tahrir qilardi. …

6 / 35

di va o’z jurnaliga maqolalar yozdi. 10 yil davomida u madaniy-tarixiy yoki ijtimoiy psixologik g’oyalarni ishlab chiqdi. natijada u 1900-1920 yillarda nashr etilgan «xalqlar psixologiyasi» nomli 10 tomli asar yaratdi. vundt vafotigacha uzluksiz ishlashda davom etdi. taxminlarga ko’ra, 1853 yildan 1920 yilgacha vundt 54000 dan ortiq sahifa yozgan, ya’ni har kuni 2,2 sahifa yozgan. vilgelm vundt 1920 yil 31-avgustda leypsig yaqinidagi grosbotondagi o’z uyida vafot etdi. vundtning psixolog sifatida hayotining eng muhim natijasi – psixologiyaning mustaqil fan sifatida shakllanishi edi. hozir uning laboratoriyasida butun dunyo psixologlariga ma’lum bo’lgan muzey joylashgan. 17 zigmund freyd 1856 yilning 6 mayida avstriyaning frayberg (hozirgi chexiyaning moraviya) shaharchasida tug’ilgan. u oilada yetti farzandning eng kattasi bo’lib, freyd to’rt yoshga to’lganda uning oilasi moliyaviy qiyinchiliklar tufayli venaga ko’chib o’tgan. freyd umrining oxirigacha venada yashadi va 1938 yilda, o’limidan bir yil oldin angliyaga ko’chib o’tdi. zigmund freyd 1856-1939 2. zigmund freyd o’sha davrning barcha yoshlari singari freyd …

7 / 35

aqdirlanmasligi va antisemit kayfiyat xizmat pog’onasidan ko’tarilishga imkon bermasligi sabab bo’ldi. 1885 yil freydning taqdirida burilish yili bo’ldi. u parijga borish va o’sha davrning eng mashhur nevrologlaridan bo’lgan jan sharkoning qo’lida to’rt oy shogird-tadqiqotchi bo’lib ishlashga imkon beradigan tadqiqotchilik stipendiyasini olishga muvaffaq bo’ldi. sharko ko’plab turli-tuman somatik muammolarda namoyon bo’ladigan psixik buzilish - isteriyalarning sabablarini va davolash usullarini o’rganar edi. isteriyadan aziyat chekadigan bemorlarda barmoqlarning ishlamay qolishi, ko’rlik, karlik kabi simptomlar kuzatiladi. sharko gipnotik holatda ta’sir ko’rsatishdan foydalanib, bu simptomlarni kuchaytirishi yoki bartaraf qilishi mumkin edi. birmuncha kechroq freyd terapevtik usul sifatida gipnozni rad qilgan bo’lsa ham, sharkoning ma’ruzalari va klinik tajribalari unga juda kuchli ta’sir ko’rsatdi. parijning mashhur salpetriyer shifoxonasidagi qisqa muddatli amaliyotdan so’ng freyd nevrologdan psixopatologga aylandi. 80-yillarda freyd venaning eng taniqli vrachlaridan biri iozef breyer bilan hamkorlik qila boshladi. bu davrga kelib breyer isterik kasalliklarni bemorlarning o’z kasallik simptomlari haqidagi erkin hikoyalari usulini qo’llab davolash sohasida sezilarli …

8 / 35

teriyaning kelib chiqishida seksuallilikning roli masalasida freydning fikri bilan umuman kelisha olmagan va shu narsa ular munosabatlarining uzilishiga sabab bo’lgan. boshqa bir tadqiqotchi stilning fikricha, breyer yosh freyd uchun xuddi «ota figurasi» vazifasini bajargan va uning bartaraf qilinishi freyddagi «edip kompleksi» tufayli ham shart bo’lgan (izoh: «edip kompleksi» tufayli bolada otaning doimiy vasiyligidan xalos bo’lib, uning o’rnini egallash ongsiz mayli paydo bo’ladi). sababi noaniq bo’lsa-da, bu ikki shaxs shundan so’ng hech qachon do’st sifatida uchrashishmagan. freydning isteriya va boshqa psixik buzilishlar asosida seksuallilik bilan bog’liq muammolar yotishi haqidagi fikrlari 1896 yilda uning vena tibbiyot jamiyati a’zoligidan chiqarilishiga sabab bo’ldi. bu vaqtda freydda keyinchalik uning psixoanalitik ta’limotiga asos bo’ladigan ma’lumotlar nihoyatda kam edi. ustiga-ustak bu vaqtda unda ma’lum ma’noda tushkunlik kayfiyati ham paydo bo’lgan. jonsning kuzatishi bo’yicha, bu vaqtda freydning o’zini o’zi baholashi uning quyidagi fikrida yaqqol ifodalanadi: «mening qobiliyat va iste’dodim nihoyatda cheklangan - men na tabiiy fanlarda, na matematikada …

Want to read more?

Download all 35 pages for free via Telegram.

Download full file

About "3-ma’ruza: psixologiyadagi dastlabki mashhur psixologlar"

prezentatsiya powerpoint o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi samarqand davlat universiteti «mutaxassislikka kirish» fanidan 3-ma’ruza: psixologiyadagi dastlabki mashhur psixologlar psixologiya nazariyasi va amaliyoti kafedrasi katta o’qituvchisi ahrorov voris yunusovich samarqand – 2021 yil 1 reja: vilgelm vundt zigmund freyd 2 vilgelm vundt va zigmund freyd – mashhur psixologlardan birinchilar bo’lib hisoblanadi. ular psixologiyaning ilmiy va amaliy sohalari boshlanishini ifodalaydi. v.vundt – birinchi taniqli ilmiy psixolog bo’lsa, z.freyd – birinchi taniqli amaliy psixolog hisoblanadi. biz bugungi mavzuni ularga bag’ishlaymiz. 3 o’qish yillari vilgelm vundt 1832-yil 16-avgustda manngeym yaqinidagi nekkarau shahrida tug’ilgan. oilada to’rt nafar farzand bo’lgan...

This file contains 35 pages in PPTX format (1.9 MB). To download "3-ma’ruza: psixologiyadagi dastlabki mashhur psixologlar", click the Telegram button on the left.

Tags: 3-ma’ruza: psixologiyadagi dast… PPTX 35 pages Free download Telegram