v.shekspir va ingliz adabiyoti

PPTX 30 стр. 1,6 МБ Бесплатная загрузка

30 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,6 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 30

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (8 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 30

v. shekspir va ingliz adabiyoti mavzu: v. shekspir va ingliz adabiyoti angliya uyg’onishining dastlabki vakillari. vilyam shekspir hayoti va ijodiy faoliyati shekspir masalasi vilyam shekspirning adabiy merosi «romeo va juletta» tragediyasi. «hamlet» tragediyasi haqida. asardagi bosh qahramon masalasi. xvi asrning oxirlaridan xvii asrning boshlari xvii asr boshlaridan shu asrning 40- yillarigacha xv asrning oxirlari va xvi asrning 60—70- yillar . ingliz gumanistik adabiyoti uch bosqichga ajratiladi: ingliz uyg’onish adabiyoti ingliz gumanistik adabiyotining namoyandalari : shekspir tomas mor robert grinlar kristofer marlo vilyam shekspir hayoti va ijodiy faoliyati vilyam shekspir 1564 yilning 23 aprelida markaziy angliyaning stretford shaharchasida tug’iladi. u oiladagi 8 farzandning uchinchisi edi. shekspirning ajdodlari yemenlar — ya'ni, erkin dehqonlar bo'lganlar. ular orasida jasur jangchilar, nayzadorlar, yoyandozlar bo’lganligi taxmin qilinadi. «shekspir» so'zi — «nayza o'ynatuvchi» ma'nosini anglatadi. otasi jon shekspir charm qo’lqop tayyorlovchi hunarmand bo’lib, savdo bilan ham shug’ullanadi, katta obro’ orttirib shahar kengashiga saylanadi va shahar boshlig’i vazifasida …

2 / 30

an savalash, badaniga qizdirilgan temirni bosish, hatto qatl qilishgacha borilar edi. shekspir stratforddan qochadi va londonda panoh topadi. oradan besh yil o'tgach, uning yurtdoshi, hunarmand berbej tomonidan qurilgan london teatrida aktyor va dramaturg sifatida paydo bo'ladi. shekspir teatrdagi ishni badavlat tomoshabinlarning otlariga qo'riqchilik qilishdan boshlaydi. keyinchalik aktyorlik qiladi. so'ngra unga eski pyesalarni qayta ishlash vazifasini topshiradilar. tajriba to'plagach, mustaqil ijod bilan shug'ullana boshlaydi. 1599- yilda londondagi eng yaxshi teatr — «globus» ochiladi va shekspir uning boshqaruvchilaridan biri qilib tayinlanadi. shekspirning do'stlari ko'p edi, lekin dushmanlari ham yo'q emas edi. ko'pchilik universitet ta'limini olgan dramaturglar ichida uni ko'ra olmaydiganlar ham uchrardi. masalan, 1592- yili r. grin shekspirga pamflet yozadi va uni «mahmadona, o'zgalar patini yopishtirib olgan qarg'a», deb ataydi. shekspirning kiborlar orasida ham do'stlari bor edi. graf sautgempton uning do'sti va homiyi edi, u shekspirni kibor bilimdon yoshlar to'garagiga olib kirgan edi. bu to'garakda dramaturg robert esseks bilan tanishadi. esseks taqdiri …

3 / 30

z bo'lsa ham, har qalay «globus» teatriga homiylik qilgan yelizaveta vafot etdi. uning o'rniga qirol iakov i styuart o'tirdi. tarixdan bilamizki, u yelizaveta tomonidan qatl qilingan mariya styuartning o'g'li edi. «globus» «qirol malaylari» nomini oldi. shekspir saroy teatri «blekfrayes»ga pyesalar yoza boshladi. bu teatrdagi yosh dramaturglar bomont va fletcher qanday qilib bo'lmasin uni chetlatishga urinardilar. bu yillar shekspir uchun og'ir bo'ldi. uning so'nggi pyesasi «bo'ron» da shunday epizod bor: sehrgar prospero qizining nikoh to'yiga atab sehrli spektakl yozadi, ruhlarni so'nggi marta o'ziga chorlaydi, so'ng sehrli tayoqchasini sindiradi va duolar kitobini dengizga uloqtiradi. shekspir sehrgar qilmishida o'z qismatini bashorat qildi. buyuk fojianavis sahnani va ijodni tark etdi. 1612- yilda dramaturg qadrdon stratfordga qaytdi. oradan to'rt yil o'tgach, 1616- yilning 23- aprelida 52 yoshida vafot etdi. uni stratford cherkoviga, mehrob ostiga ko'madilar. o'limi oldidan qabriga shunday so'zlami yozib qo'yishlarini vasiyat qildi: «aziz do'stim, iso haqqi bu yerga ko'milgan xokni bezovta qilma. ushbu …

4 / 30

lgan, degan mulohazani o'rtaga tashlaganlar. shu tariqa shekspir pyesalari goh ingliz faylasufi frensis bekon, goh graflar retlend, derbi, osfordlar ijodi, deb taxmin qilingan. amerikalik deliya bekon 1857- yilda «shekspir falsafasiga izoh» asarida shekspir va faylasuf bekon qarashlaridagi yaqinlikni isbotlagan. biroq xulosa munozarali edi, olima fikricha, go'yo shekspir asarlarini faylasuf bekon, u boshchiligidagi to'garak yozgan. xx asr o'rtalariga kelib amerikada shekspirning muallifligi masalasi yana ko'tariladi. endi shekspir asarlari uning zamondoshi, 1593- yilda fojiali halok bo'lgan kristofer marloniki deya isbotlashga urinildi. bu qarash tarafdorlarining fikricha, marlo qotillardan yashirinish maqsadida shekspir imzosi bilan asarlar yozgan. bu nazariyaning ham asosi puchligi tezda ma'lum bo'lib qoldi. marlo bilan shekspir bir davrda ijod qilgan bo'lib, ularning asarlarini farqlash qiyin emas. so'ngra marloning o'limi ham aniq qayd etilgan. shekspir asarlari marlo tomonidan yozilganligi xususidagi taxminda hech qanday mantiq yo'qligi aniqlangan. adabiy faoliyati shekspir ijodini she'riyatdan boshlagan. uning ikki dostoni «venera va adonis» hamda «lukretsiya» o'z davrida mashhur …

5 / 30

barq urib turgan davri. ko'plab komediyalari mana shu davrda yaratilgan. qadimgi rim komediyasining qayta ishlangan shakli «xatolar komediyasi”, angliya hayotidan olingan «vindzorlik masxaraboz ayollar», italiyaliklar hayotidan olingan «veronalik ikki yigit» (1594), «o'n ikkinchi kecha» (1600), fantastik ertak-pyesa «yoz tunidagi kecha» (1596), va boshqalar ham shular sirasiga kiradi. hammasida muhabbat mavzusi ko'tariladi. bulardan tashqari «qiyiq qizning quyilishi», «adashishlar komediyasi», «sevgining bexuda kuchayishi», «yoz kechasidagi tush», «yo’q narsadan bir talay g’avg’o», «bu sizga yoqadimi?», «o’n ikkinchi kecha»; angliyaning o’tmishidan olingan tarixiy dramalari: «genrix vi», «richard iii», «qirol ioan», «richard ii», «genrix iv», «genrix v»; nihoyat «romeo va juletta» hamda «yuliy sezar» tragediyalari ham aynan ana shu davrda yozilgan. 1601—1608- yillar bu bosqichda, asosan, uning tragediyalari yaratilgan. shekspir oilasida ro'y bergan fojialar hamda ingliz xalqining qashshoqlashuvi dramaturg ijodida iz qoldirmay ketmagan. «gamlet», «otello», «qirol lir», «makbet», «antoniy va kleopatra», «koriolan», «afinalik timon», tragediyalari uning qalbidagi ruhiy jarayonlar silsilasi mahsulidir. hatto shu davrda yozilgan …

6 / 30

ekspirning xronika-pyesalariga r. xoldinshenning xvi asr o'rtalarida yozilgan tarixiy angliya, shotlandiya va irlandiya xronikalari asos bo'lib xizmat qilgan. shekspir xronikalarida angliya taxti uchun bo'lgan kurashlar aks etgan. dramaturg qirol uchun ikki jihat — shafqatsizlik va zaiflik jiddiy nuqson deb hisoblaydi. richard iii, qirol jon shafqatsizligi bilan, richard i, genrix vi zaifligi bilan fojialarga sabab bo'ladilar. shekspir idealidagi qirol genrix v obrazida mujassamlashgan. shekspir ijodining cho'qqisi uning besh tragediyasi: www.arxiv.uz «romeo va juletta» «gamlet» «otello» «qirol lir» «makbet» “romeo va juletta” shekspirning ilk tragediyasi «romeo va juletta» dir. asar 1595-yilda yozilgan. asar muhabbat mavzusida. biroq bu asarda sevgi fojia bilan yakun topadi. tragediyadagi fojianing asosiy sababchisi ikki oila o'rtasidagi eski adovatdir. bunday mavzu qadimdan mavjud bo'lib, uni barcha xalqlarda kuzatish mumkin. romeo va juletta muhabbati kutilmaganda bir ko'rishdayoq tug'iladi va alanga oladi. bu sharqda mashhur qays va layli ishqining uyg'onishini yodga soladi. biroq har ikki asarda bo'lganidek, bu muhabbat yo'lida darhol …

7 / 30

a sobit emas, kimdan sovg'a olsa, o'shanga xizmat qilaveradi. julettaning romeoga xufyona turmushga chiqqanini bila turib, uni parisga tegishga undaydi. shundan so'ng juletta faqat rohib lorensogagina ishonib qoladi. lorenso o'rta asr ma'rifatparvarining yorqin obrazidir. u ezgulik, toza hissiyotlar himoyachisi. u ikki yoshning muhabbati oilalar o'rtasidagi ixtilofga ham barham beradi, deya orzu qiladi. shu sababli ham ularni yashirincha nikohlab qo'yadi. romeo tibaltni, ya'ni julettaning qarindoshi akasini o'ldirib qo'ygach, qochishga majbur bo'ladi, juletta esa parisga turmushga chiqishga rozi bo'lishi lozim edi. shunda lorenso hiyla ishlatmoqchi bo'ladi, ya'ni o'zining bilimlariga tayanib o'tlardan tayyorlagan dorisi bilan julettani uxlatib qo'ymoqchi bo'ladi. bu romeo yashirincha kelib julettani olib ketishi uchun yagona chora edi. juletta ota-onasiga sirini ocha olmas, chunki akasining o'limi, judolik alami ularning insofga kelishiga mutlaqo yo'l qo'ymasligi aniq edi. buning ustiga qizning alamzada onasi romeoni zaharlamoqchi ekanligi julettaning lorenso taklifiga ko'nishi yagona chora, degan xulosaga kelishiga sabab bo'ladi. romeoga lorenso tomonidan yuborilgan chopar shaharda …

8 / 30

a 1601- yilda shekspirning yana bir buyuk asari «gamlet» dunyoga keladi. bu tragediya asosida xii asr solnomachisi sakson grammatik tomonidan yozib qoldirilgan afsona yotadi. unda shahzoda gamlet otasining o'limi uchun amakisidan qasos oladi. bu niyatini yashirish maqsadida u o'zini aqldan ozgan qilib ko'rsatadi. asar nihoyasida gamlet g'alaba qozonadi va taxtni egallaydi. ushbu qissa fransuz yozuvchisi belforening «g'aroyib voqealar» kitobiga ham kiritilgan. bundan tashqari t.kid tomonidan yozilib, bizgacha yetib kelmagan asarda ham «gamlet» haqida ma'lumotlar bor. adib mavzuni sakson grammatikning xronikasidan olgan bo’lsa ham, lekin u haqiqiy ingliz milliy tragediyasini yaratib, ulug’ gumanistik fikrlarni chuqur falsafiy va badiiy umulashmalarda ifodalab beradi. ijtimoiy turmushni dinamik ravishda tasvirlashga asos solib, tragediya janrini yangi bosqichga ko’targan shekspirning estetik qarashlari ochiq-oydindir. gamlet obrazida yozuvchining inson, uning idroki, yaratuvchilik kuchi haqidagi qarashlari mujassamlangan. gamlet inson aqlining eskilik ustidan tantanasini aks ettirgan uyg’onish davrining haqiqiy timsolidir. gamlet obrazi xususida ba’zi mulohazalar shekspirning gamleti afsona qahramonlaridan ancha farq …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 30 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "v.shekspir va ingliz adabiyoti"

v. shekspir va ingliz adabiyoti mavzu: v. shekspir va ingliz adabiyoti angliya uyg’onishining dastlabki vakillari. vilyam shekspir hayoti va ijodiy faoliyati shekspir masalasi vilyam shekspirning adabiy merosi «romeo va juletta» tragediyasi. «hamlet» tragediyasi haqida. asardagi bosh qahramon masalasi. xvi asrning oxirlaridan xvii asrning boshlari xvii asr boshlaridan shu asrning 40- yillarigacha xv asrning oxirlari va xvi asrning 60—70- yillar . ingliz gumanistik adabiyoti uch bosqichga ajratiladi: ingliz uyg’onish adabiyoti ingliz gumanistik adabiyotining namoyandalari : shekspir tomas mor robert grinlar kristofer marlo vilyam shekspir hayoti va ijodiy faoliyati vilyam shekspir 1564 yilning 23 aprelida markaziy angliyaning stretford shaharchasida tug’iladi. u oiladagi 8 farzandning uchin...

Этот файл содержит 30 стр. в формате PPTX (1,6 МБ). Чтобы скачать "v.shekspir va ingliz adabiyoti", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: v.shekspir va ingliz adabiyoti PPTX 30 стр. Бесплатная загрузка Telegram