nodira nodirabegim hayoti va ijodi (1792-1842)

DOC 54,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1662842521.doc nodira (1792-1842) nodira 1792-1842 asrlar davomida sharq adabiyotida quvonch va gazabni, visol xursandliklari va xijron alamlarini, tinch va osoyishta yashash umidlari va bu umidlar qarshisidagi fojiali xollarni o’z ijodlarida aks ettirgan, ma’suma va munis onalar qalbini, jafokash va bardoshli ayollarning boy ruxiy olamini yuksak nafasda kuylagan o’nlab shoirlar o’tganlar. bular x1 asrlik robia, ismati va oysha, xp asrlik munisa xo’jandiy, sittixonim mutriba, x1u asrlik jaxonxotun, xu asr munajjim va mexri, xu1 asrlik gulbadanbegim, gulchexrabegim, xu1-xup asrlar-nurjaxonbegim va zebiniso, xush-x1x asrlar-maxzuna, notovon va uvaysiy, x1x-xx asrlar muazzamxon va nozmixonim xamda anbar otin va boshqalar qatori shuxrat topgan moxlar oyim nodira x1x asr adabiyotida katta va salmoqli o’rinni egallaydi. mashxur o’zbek shoirasi nodiraning asli ismi moxlar oyim bo’lib, xush asrning oxirida, aniqrogi 1792 yili andijonda to’gilgan. moxlaroyimning otasi andijon xokimi raxmonquli biy edi. raxmonquli biy o’zbek qabilalaridan urugiga mansub oqsuyaklardan bo’lib, fargona xukmdori olimxonning togasi edi. olimxon ukasi umarxonga margilon xokimligini …

biyning ismotida bir qiz bor erdi, ismi moxlar oyim erdi. amir olimxon xoxladkim, ul muxaddarani amir umarxonning nikoxiga kirgizsa, ma’sumxon to’rani benixoyat xadya birla buyurdikim, umarxonni andijonga olib borib axdi nikox qilib, margilonga keturib qo’yib kelgil deb ruxsat beradi. ma’sumxon to’ra margilonga kelib, shaxzoda o’marxonni domoliqqa taklif qilib, andijonga olib, yaxshi soatda ul avji saltanatni tovxidi ruxga axd bogladilar”. bu voqea 1808 yilda edi. 1810 yilda olimxon o’ldirilib, o’rniga ukasi amir umarxon taxtga chiqdi. shunday qilib, andijon xokimining qizi, margilon xokimining xotini moxlar oyim tez fursatda mamlakat malikasi darajasiga ko’tariladi. oradan 14 yil o’tgach, umarxon vafot etadi. saroy axllari o’zaro maslaxat qilib, bir ittifoqqa kelib odiraning o’sha vaqtdagi taxminan 14 yoshlarda bo’lgan o’gli muxammad alixonni podshox qilib ko’taradilar. shunday qilib, qirgiston, qozogiston va o’zbekistonning yarmidan ko’pini o’z ichiga olgan umarxon davlati 14 yashar ma’dalixon qo’lida qoladi. bu go’lakning bunday katta davlatni idora qilolmasligi tabiiy edi. sh/u umarxon vafotidan so’ng moxlar …

uruxga qarshi siyosat tutdi. ularning ko’plarini mansabdangina emas, mamlakatdan xam quvdi. bu quvilganlar buxoroga to’plandilar”. (p tom 244-bet. o.sharaffidinov). ana shu qora guruxlar dalixonga qarshi fitna uyushtirib, kamoli zolimligidan “nasrullo qassob deb nom chiqargan buxoro amiri nasrulloga: “ma’dali o’z o’gay onalaridan biriga uylandi, bu kofirdan fargonani qutqarish” kerak deb ariza yozadilar. amir nasrullo bu arizani o’rab-surishtirmay, qo’qonga urush boshladi. qattiq va qonli janglardan so’ng ma’dalixon qo’shini maglubiyatga uchradi. oxiri amir nasrullo qo’qonga bostirib kirib, shaxarni talon-taroj qildi. ma’dalixonni, ukasi sulton maxmudxonni, o’n to’rt yashar o’gli muxammad aminxonni, onasi nodirani va bir necha ayonlarning xotinlarini fojiali ravishda o’ldiradi. mashxur o’zbek shoirasi nodira-moxlar oyimning kishining xam xavasini keltiradigan va xam daxshatga soladigan xayot yo’li mana shunday. nodiraning o’ldirilishi tafsiloti xaqida eski tarixiy manbalarda bir-biriga tamomila zid fikrlar bayon etilgan. bu kitoblardagi ma’lumotlarni bir-biriga itaqqoslab qaraganda, to’grisi qaysi-yu, uydirmasi qaysi ekanini aniqlash goyat darajada mushkildir. mana shu manbalarga tanqidiy munosabatda bo’lmay, faqat ularning …

chovlarining qo’llarini kesadi, so’ng oyoqlarini qirqadi va oxiri uovlarining barobar kallalarini qirqadi”.(“uch shoira”,10-11 betlar). taniqli adabiyotshunos olim to’xtasin jalolov yuqoridagi fikrga qo’shilmay “o’zbek shoiralari” kitobining 82-83 betlarida shunday yozadi: “o’tkir rashid bu tafsilotni qaysi manbaga asoslanib yozganini ko’rsatmagan. fikrimizcha, u “tarixi turkiston” nomli kitobga murojaat qilgan ko’rinadi. “tarixi turkistonda” esa: ey zabardast ze ri dost ozor! senga xam kelur bu qiziq bozor. bayti nodiraning so’nggi so’zi sifatida emas, tarixchining lirik chekinishi o’rnida ishlatilgan. aslida esa bu she’r fors-tojik shoiri sa’diy sheroziyning “bo’ston” nomli asaridan olingan bo’lib, asli quyidagichadir: ey zabardasti zeridast ozor! garm to kay bimonad in bozor? bachikor oyadat jaxondori?! murdanot bex, ki mardum ozori! demak, bu baytni nodiraga nisbat berilishi va uning o’limi oldidagi so’nggi so’zi deyish xato”. tojik adabiyotshunosi toji usmon vengeriya olimi german vamberining “buxoro yoxud movorounnaxr tarixi”, mulla niyoz muxammad ibni ashur muxammadning “tarixi shoxrux” asariga asoslanib, nodiraning o’ldirilishi tafsiloti xaqida so’z yuritadi va odira …

uyrugi bilan jallodlar o’dirani xam qatl etadilar”,-deb yozadi. o’zbek she’riyati antologiyasi sh tomida mazkur fojia tafsilotini shunday yozadilar: 1842 yilda buxoro amiri nasrullo qo’qon shaxrini bosib olgach, qo’qon xoni muxammad alixonni va uning bolalarini dorga osib o’ldiradi. shu paytda nodira dorga osilayotgan nabirasini xikoya qilib, bu go’dakda nima gunox, nega uni o’ldirasan, zolim, deb nasrulloga xitob va uning zulmiga la’nat o’qiydi. shunda amir nasrulloning xukmi bilan jallodlar nodirani xam uning o’gli va nabiralari bilan bir qatorda dorga tortadilar”. “o’zbek adabiyoti tarixi” darsligi avtori akademik v.abdullaev ...amir nasrullo... muxammad alini xam, shoiraning 12 yoshli nabirasi muxammad aminni xam so’ydiradi. nodira begunox nabirasining jasadi ustida dod-faryod ko’tarib, amir nasrulloga la’natlar yogdiradi. shundan keyin amir nasrullo nodirani xam uning eng yaqin maxramlari (xushxolbibi, norbibi kabilar) bilan birgalikla o’ldirtiradi”,-deb yozadi. ko’rinib turibdiki bu da’volar bir-birini rad etadi. adabiyotshunoslarning bir masala ustida, bir xolat tasvirida bir-biriga qarama-qarshi fikrlar bayon qilishi bu fikrlarning to’griligiga shubxa tugdiradi. …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"nodira nodirabegim hayoti va ijodi (1792-1842)" haqida

1662842521.doc nodira (1792-1842) nodira 1792-1842 asrlar davomida sharq adabiyotida quvonch va gazabni, visol xursandliklari va xijron alamlarini, tinch va osoyishta yashash umidlari va bu umidlar qarshisidagi fojiali xollarni o’z ijodlarida aks ettirgan, ma’suma va munis onalar qalbini, jafokash va bardoshli ayollarning boy ruxiy olamini yuksak nafasda kuylagan o’nlab shoirlar o’tganlar. bular x1 asrlik robia, ismati va oysha, xp asrlik munisa xo’jandiy, sittixonim mutriba, x1u asrlik jaxonxotun, xu asr munajjim va mexri, xu1 asrlik gulbadanbegim, gulchexrabegim, xu1-xup asrlar-nurjaxonbegim va zebiniso, xush-x1x asrlar-maxzuna, notovon va uvaysiy, x1x-xx asrlar muazzamxon va nozmixonim xamda anbar otin va boshqalar qatori shuxrat topgan moxlar oyim nodira x1x asr adabiyotida katta va sa...

DOC format, 54,0 KB. "nodira nodirabegim hayoti va ijodi (1792-1842)"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: nodira nodirabegim hayoti va ij… DOC Bepul yuklash Telegram