xususiy yarim o’tkazgichlar

DOCX 8 pages 163.6 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 163.6 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

yarim o'tkazgichlarning xususiy elektr o'tkazuvchanligi yarim o'tkazgichlarning xususiy elektr o'tkazuvchanligi reja: · xususiy yarim o’tkazgichlar · xususiy yarimo’tkazgichlarda zaryad tashuvchilar konsentrasiyasi · fermi sathi va uning holati 1 xususiy yarim o’tkazgichlar ximiyaviy jihatdan toza yarim o’tkazgichlar xususiy yarim o’tkazgichlar deb ataladi. ularga bir qator toza elementar (ge – germaniy, si – kremniy, se – selen, te – tellur) va ximiyaviy birikmalar (ga as – galliy arsenidi, in as – indiy arsenidi va hokozolar) kiradi. bu yarim o’tkazgichlardan si - kremniy hozirgi zamon mikroelektronikasining eng asosiy xomash’yosi hisoblanadi. shu sababli, quyidagi jadvalda, sanoatda qo’llaniladigan, yuqori darajada tozalangan kremniy tarkibida kirishmalarning atom ulushida bo’lish chegarasi keltirilgan. kirishmalar mumkin bo’lgan miqdori , % al 1∙10-7 b 1∙10-7 h 1∙10-3 fe 1∙10-7 o 1∙10-7 mg 1∙10-7 mn 1∙10-7 cu 1∙10-8 pb 1∙10-7 ag 1∙10-7 p 1∙10-8 zn 1∙10-8 1– rasmda xususiy yarim o’tkazgichning energetik sohalar strukturasining chizmasi keltirilgan. absolyut nol (t = 0 k) …

2 / 8

ay kristallga tashqi elektr maydoni qo’yilganda, o’tkazuvchanlik sohasida elektronlarning maydon yo’nalishiga teskari bo’lgan tartibli harakati paydo bo’ladi. valent sohada esa, o’tkazuvchanlik sohasiga o’tgan elektronlarning musbat zaryadlangan holatlarining maydon yo’nalishidagi tartibli harakati paydo bo’ladi . natijada, kristall o’tkazuvchanlikka ega bo’ladi. taqiqlangan soha kengligi kichrayishi va kristall temperaturasi ortishi bilan, o’tkazuvchanlik sohasiga elektronlar ko’proq o’ta boshlaydi va kristall o’tkazuvchanligi orta boshlaydi. taqiqlangan sohasi kengligi eg = 0,66 ev ga teng bo’lgan germaniyda, uy temperaturasida (t = 250c) o’tkazuvchanlik sohasidagi elektron gaz konsentrasiyasi ni 1019 sm-3 tengdir va kristallning solishtirma qarshiligi 0,48 om.m ga teng bo’ladi. xuddi shu sharoitda taqiqlangan sohasining kengligi eg = 5,2 ev ga teng bo’lgan olmosning o’tkazuvchanlik sohasida elektronlar konsentrasiyasi ni 109 sm-3 ga, kristallning solishtirma qarshiligi i 108 om.m. ga teng bo’ladi. ammo, temperatura 600 k ga teng bo’lishi bilan elektron gazning konsentrasiyasi olmosda bir necha tartibga ortadi, solishtirma qarshiligi esa 0,5 om.m. ga yaqinlashadi. yuqoridagilardan quyidagi ikkita …

3 / 8

qi elektr maydoni qo’yilganda,valent sohadagi elektron hosil bo’lgan bo’sh energetik o’rinni (kovakni) egallaydi va o’zi tashlab ketgan joyda yana kovak hosil qiladi. yangi hosil bo’lgan bo’sh kovakni valent sohadagi boshqa elektron egallaydi va x.k. 2 xususiy yarim o’tkazgichlarda zaryad tashuvchilar konsentrasiyasi yarimo’tkazgichlarda erkin zaryad tashuvchi gazning xususiyatlarini belgilovchi asosiy parametrlardan biri –ximiyaviy potensialdir. elektron va kovakli gazlar uchun, ximiyaviy potensial oddiygina qilib fermi sathi deb ataladi. ma’lumki, metallarda fermi sathi o’tkazuvchanlik sohasidagi elektronlar bilan to’lgan oxirgi energetik sathni belgilaydi. t = 0 k da fermi sathidan pastdagi barcha energetik sathlar elektronlar bilan to’lgan, undan yuqoridagi energetik sathlarning barchasi bo’shdir. metallarda elektron gazning konsentrasiyasi o’tkazuvchanlik sohasidagi holatlar soni bilan bir xil bo’ladi, shuning uchun bu gaz aynigan gaz hisoblanadi va elektronlarning holatlar bo’yicha taqsimoti fermi–dirak statistikasi bilan ifodalanadi. bunday gazdagi elektronlar konsentrasiyasi temperaturaga deyarli bog’liq emas. xususiy va kam aralashmali yarimo’tkazgichlarda elektron yoki kovak gazlari aynimagan gazlardir va ularning holatlar bo’yicha …

4 / 8

xususiy yarim o’tkazgich keltirilgani va elektron gaz aynimagan bo’lganligi sababli, de energiya oralig’idagi dn elektronlar konsentrasiyasini maksvell – bolsman taqsimotiga asoslanib hisoblashga urinib ko’ramiz: , ( 1) , ( 2) , ( 3) , ( 4) , (5) 3 fermi sathi va uning holati aynimagan yarimo’tkazgichlarda – manfiy qiymatga ega bo’ladi va fermi sathi o’tkazuvchanlik sohasining tubidan pastda joylashadi. o’tkazuvchanlik sohasidan fermi sathigacha bo’lgan energetik masofani va valent sohasi shipidan bu sathgacha bo’lgan energetik masofani deb belgilaymiz va ular taqiqlangan soha kengligi bilan quyidagicha bog’lanadi: , (1) bu yerda eg – taqiqlangan sohaning kengligi. t temperaturada o’tkazuvchanlik sohasidagi elektronlarning konsentrasiyasini 0 dan eγ gacha energiya oralig’ida integrallash bilan topamiz. , ( 2) e ortishi bilan funksiyasi juda tez kamayib borishini e’tiborga olsak, integrallash chegarasini 0 dan gacha deb olish mumkin , ( 3) bu funksiyaning yechimi xususiy yarimo’tkazgichning o’tkazuvchanlik sohasidagi elektronlarning konsentrasiyasi ifodasini beradi: , ( 4) xuddi shu amallarni …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xususiy yarim o’tkazgichlar"

yarim o'tkazgichlarning xususiy elektr o'tkazuvchanligi yarim o'tkazgichlarning xususiy elektr o'tkazuvchanligi reja: · xususiy yarim o’tkazgichlar · xususiy yarimo’tkazgichlarda zaryad tashuvchilar konsentrasiyasi · fermi sathi va uning holati 1 xususiy yarim o’tkazgichlar ximiyaviy jihatdan toza yarim o’tkazgichlar xususiy yarim o’tkazgichlar deb ataladi. ularga bir qator toza elementar (ge – germaniy, si – kremniy, se – selen, te – tellur) va ximiyaviy birikmalar (ga as – galliy arsenidi, in as – indiy arsenidi va hokozolar) kiradi. bu yarim o’tkazgichlardan si - kremniy hozirgi zamon mikroelektronikasining eng asosiy xomash’yosi hisoblanadi. shu sababli, quyidagi jadvalda, sanoatda qo’llaniladigan, yuqori darajada tozalangan kremniy tarkibida kirishmalarning atom ulushida bo’lish chega...

This file contains 8 pages in DOCX format (163.6 KB). To download "xususiy yarim o’tkazgichlar", click the Telegram button on the left.

Tags: xususiy yarim o’tkazgichlar DOCX 8 pages Free download Telegram