termik va energetik parametrlar

DOC 15 pages 148.5 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 148.5 KB

File type DOC

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

termik (mutloq bosim, solishtirma hajm, mutloq harorat) va energetik ( ichki energiya, entalpiya, entropiya) holat parametrlari. holat parametrlarining ko`rsatkichlari. reja: 1termodinamik holat parametrlari 2.holat fazosi. 3 sistemaning ichki energiyasi 4 entalpiya va entropiya 5 termodinamikaning birinchi qonuni suyuqliklar, gazlar va deformatsiyalanuvchi qattiq jismlar klassik modellari ayrim o’zgarmas ichki va tashqi sharoitlardagina o’z ta’riflari bo’yicha aniqlangan chegaralar doirasida o’rinli bo’la olishini tasavvur qilish qiyin emas. haqiqatan ham, masalan temperatura o’zgarishi bilan suyuqliklar muzlashi va hatto oddiy statik kuchlar ta’sirida ham bu muhit ichki urunma kuchlar ishlari noldan farqli bo’lishini ko’rish mumkin. huddi shuningdek, temperatura o’zgarishi izotrop elastik jismlarning siqilishi yoki cho’zilishiga, va demak, ichki kuchlanishlarning o’zgarishiga olib kelishi mumkin. birinchi misol tutash muhit bir turdagi modelidan boshqa turga o’tishi-suyuqlik o’rniga qattiq jism bilan ish ko’rish kerakligini taqozo etsa, ikkinchisi esa klassik elastik jism modelidagi kuchlanish tenzori va deformatsiya tenzorlari o’rtasidagi funksional munosabatni kengroq doirada tahlil qilishga, ya’ni temperatura o’zgarishining bu muhitni …

2 / 15

trlari kiritiladi. bu parametrlar ko’rilayotgan tutash muhitning ixtiyoriy zarrasi uchun mexanik jarayonda uni to’la aniqlab bera oladigan o’zgaruvchan va o’zgarmas miqdorlarga aytiladi. tutash muhit zarrasi tushunchasi makroskopik nuqtayi nazardan ko’riladi. makroskopik nuqtayi nazardan zarra bir tomondan chekli hajmdagi muhitga tegishli bo’lsa, ikkinchi tomondan shu hajm ichra holat parametrlari o’zgarishi e’tiborga olinmaydigan darajada kichik, deb qaralishi bilan xarakterlanadi va shuning uchun ham holat parametrlari har bir individual zarra va uning markazi sifatida qaraladigan geometrik nuqtaga tegishli deb olinishi mumkin. shuning uchun ham tutash muhitlar mexanikasida makroskopik holat parametrlari bilan ish ko’riladi va bu parametrlar ajratilgan ayrim «fizik zarraga» tegishli deb qaraladi. masalan, gazlar uchun  va p lar holat parametrlari bo’la oladi. o’zgaruvchi holat parametrlarini o’zgarmaslarini bilan belgilaylik. tutash muhit zarrasi holatini akslantirish uchun holat parametrlari soniga teng bo’lgan n o’lchovli fazoni kiritaylik va bu fazoning har bir m nuqtasi n ta koordinatalar bilan bir qiymatli aniqlanishidan foydalanaylik. bu fazoga holat …

3 / 15

aniqlangani singari aniqlanadi, ya’ni erkinlik darajasi n-m ta bo’lib, o’zaro bog’liq bo’lmagan lar orqali ifodalanadi, qolgan m ta lar differensial munosabatlar asosida aniqlanishi mumkin. bunday mexanik sistema golonom bo’lmagan termodinamik sistema deyiladi. holat fazosida larning larga o’zgartirish hisobiga oldingi holatga nisbatan yangi termodinamik holatga o’tish mumkin. bu ko’chishni turli tutash muhitlar uchun real vaqt o’zgarishi davomida sodir bo’ladi, deb qarash kerak. bu ko’chish termodinamik jarayon deyiladi. holat fazosida biror m nuqtadan ikki n nuqtaga uzluksiz ravishda o’tish turli chiziqlar bilan bajarilishi mumkin. umuman aytganda, ko’chish jarayonida ayrim holat parametrlari o’zgarmas sondan iborat bo’lgan tarzda sodir bo’lishi ham mumkin. termodinamik jarayonlarda lar uzilishga ega bo’lgan holda ham sodir bo’lishi mumkin. agar uzluksiz termodinamik jarayonda mexanik sistema o’z holatidan boshqa holatlarga lar o’zgarishi (ayrim lar o’zgarmasdan iborat bo’lib qolishi ham mumkin) tufayli uzluksiz chiziq chizib o’z holatiga qaytib kelsa, bunday yopiq chiziq sikl deyiladi. tutash muhit holat parametrlari o’zgarishi tabiiy holda o’z-o’zidan …

4 / 15

zishi» mumkin. mexanik kuchlar bilan birga, sistemaga issiqlik o’tkazuvchanlik sababli, issiqlik energiyasining kelishi va boshqa turdagi energiya oqimlarini hisobga olish zarurati ham paydo bo’lishi mumkin. elementar o’zgarishga mos keluvchi elementar kichik zarra oladigan tashqi energiya ushbu yig’indidan iborat deb qaraymiz: bu yerda da(e)-tashqi massaviy va sirt kuchlari ishi, dq(e) –issiqlik energiyasi oqimi, dq**-tutash muhit elementar zarrasi mexanik va issiqlik energiyasidan farq qiladigan energiya oqimlari yig’indisi. tajribalar asosida ushbu formulalarni yozish mumkin: bu yerda holat parametrlari d i orttirmalari bilan bog’langan cheksiz kichik da(e), dq(e) , dq** miqdorlar umumiy holda biror funksiya differensiallari bo’lishi shart bo’lmagan miqdorlardir.gazlarning issiqlik sig’imi massasi bir xil bo’lgan ikkita turli moddani bir xil temperaturagacha qizdirish uchun turli miqdorda issiqlik sarflash kerak bo’ladi. masalan, suvni qizdirish uchun xuddi shu miqdordagi temirni o’sha temperaturaga qadar qizdirishga ketadigan issiqlikka qaraganda taxminan to’qqiz marta ko’p issiqlik sarflashga to’g’ri keladi. demak, har qanday jismning faqat shu jismga xos issiqlik sig’imi bo’ladi. …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "termik va energetik parametrlar"

termik (mutloq bosim, solishtirma hajm, mutloq harorat) va energetik ( ichki energiya, entalpiya, entropiya) holat parametrlari. holat parametrlarining ko`rsatkichlari. reja: 1termodinamik holat parametrlari 2.holat fazosi. 3 sistemaning ichki energiyasi 4 entalpiya va entropiya 5 termodinamikaning birinchi qonuni suyuqliklar, gazlar va deformatsiyalanuvchi qattiq jismlar klassik modellari ayrim o’zgarmas ichki va tashqi sharoitlardagina o’z ta’riflari bo’yicha aniqlangan chegaralar doirasida o’rinli bo’la olishini tasavvur qilish qiyin emas. haqiqatan ham, masalan temperatura o’zgarishi bilan suyuqliklar muzlashi va hatto oddiy statik kuchlar ta’sirida ham bu muhit ichki urunma kuchlar ishlari noldan farqli bo’lishini ko’rish mumkin. huddi shuningdek, temperatura o’zgarishi izotrop elasti...

This file contains 15 pages in DOC format (148.5 KB). To download "termik va energetik parametrlar", click the Telegram button on the left.

Tags: termik va energetik parametrlar DOC 15 pages Free download Telegram