gaz aralashmalarining issiqlik sig’mi

PDF 13 pages 306.8 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 306.8 KB

File type PDF

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

o’zbekiston respublikasi oliy va urta maxsus ta’lim vazirligi qarshi muxandislik-iqtisodiyot instituti “geologiya va konchilik” fakulteti 5311600-“konchilik ishi” ta’lim yo’nalishi “issiqlik texnekasi” fanidan mavzu: gaz aralashmalarining issiqlik sig’mi. bajardi: rizaqulov b qabul qildi: sharapov a qarshi 2016y mavzu: gaz aralashmalarining issiqlik sig’mi. reja: 1. gazlarning issiqlik sig’mi. 2. gazlar aralashmasining issiqlik sig’imi. 3. sistemaning ichki energiyasi. gazlarning issiqlik sig’imi massasi bir xil bo’lgan ikkita turli moddani bir xil temperaturagacha qizdirish uchun turli miqdorda issiqlik sarflash kerak bo’ladi. masalan, suvni qizdirish uchun xuddi shu miqdordagi temirni o’sha temperaturaga qadar qizdirishga ketadigan issiqlikka qaraganda taxminan to’qqiz marta ko’p issiqlik sarflashga to’g’ri keladi. demak, har qanday jismning faqat shu jismga xos issiqlik sig’imi bo’ladi. jismning temperaturasini bir gradusga o’zgartirish uchun zarur bo’lgan issiqlik miqdori jismning issiqlik sig’imi deyiladi. gazlar uchun issiqlik sig’imi deb 1kg,1m3,yoki 1 kmol gazni temperaturasini 1 grad.ga oshirish uchun sarf bo’ladigan issiqlik miqdoriga aytiladi. ular orasidagi bog’lanish quyidagicha ifodalanadi (1.1) issiqlik …

2 / 13

y deyiladi va bilan belgilanadi. gaz izoxoroviy isitilganda uning hajmi kengaymaydi. binobarin, u tashqi kuchlarga qarshi ish bajarmaydi. gaz izobaraviy isitilganda kengayib, porshenga ta‘sir etuvchi tashqi kuchni yengib o’tadi, ya‘ni ish bajaradi. demak bir gazning o’zini bir xil sharoitda bir xil temperaturagacha qizdirilganda izobaraviy jarayonda izoxoroviy jarayondagiga qaraganda ko’p issiqlik sarflash kerak bo’ladi. issiqlik sig’imi har xil jarayonlarda quyidagicha ifodalanadi: сpm- р-const bo’lganda o’rtacha massaviy issiqlik sig’imi, - сvm- v-sonst bo’lganda o’rtacha massaviy issiqlik sig’imi, c1 pm- r-const, bo’lganda o’rtacha hajmiy issiqlik sig’imi, с1 vm- v-sonst bo’lganda o’rtacha hajmiy issiqlik sig’imi, cpm -r-const bo’lganda o’rtacha molyar issiqlik sig’imi сvm -v-const bo’lganda o’rtacha molyar issiqlik sig’imi molyar issiqlik sig’imi gazning atomlar soniga qarab quyidagicha o’zgaradi (1.1 - jadval) gazning atomlar soni bir atomli gazlar uchun 12.6 20,9 ikki atomli gazlar uchun 20,9 29,2 uch va undan ortiq atomli gazlar uchun 29,2 37,5 bosim o’zgarmas bo’lgandagi issiqlik sig’imini hajm o’zgarmas bo’lgandagi issiqlik …

3 / 13

u tenglikdan aniqlanadi. (1.6) bu yerda с1 , с2 , сn -aralashma komponentlarining massaviy issiqlik sig’imi, g1 , g2 , gn-aralashma komponentlarining massaviy ulushi. agar aralashmaning tarkibi hajmiy ulushlarda berilgan bo’lsa, u holda aralashmaning hajmiy issiqlik sig’imini quyidagi formuladan hisoblab topiladi (1.7) bu yerda r - aralashma komponentining hajmiy ulushi. sistemaning ichki energiyasi molekulalarning mikroskopik issiqlik harakatining kinetik energiyasi bilan ularning o’zaro ta‘sir etish potentsial energiyasi jismning ichki energiyasi deyiladi. molekulalar harakatining kinetik energiyasi temperatura t ga bog’liq. molekulalarning o’zaro ta‘sir potentsial energiyasi hajm v ga bog’liq. shunga asosan (1.8) ekanligini aniqlaymiz. 1kg gazning ichki energiyasi solishtirma ichki energiya deyiladi va quyidagicha aniqlanadi: u=u/m, дж/кг (1.9) gazning 1-2 holatlari uchun (1.10) aylanma qaytar jarayon uchun bo’ladi. tenglamani differensiallasak (1.11) faqat mavjud (real) gazning ichki energiyasi temperatura va hajmga bog’liq. ideal gaz uchun esa, molekulalar orasidagi tortishish kuchi bo’lmagani uchun,gazning ichki energiyasi faqat temperaturaga bog’liq bo’ladi, hajmga esa bog’liq bo’lmaydi. shuning …

4 / 13

izobaraviy kengayish ishi gazning nuqta 2 dagi holati p2,v2 va t parametrlar bilan aniqlanadi. mexanikadan ma‘lumki, ish kuchning yulga ko’paytmasiga teng. bizning misolimizda gazning r kuch ta‘sirida bajargan ishi l shu kuchning yul x-ga ko’paytmasiga teng: l = r.x (1.14) gaz porshenni chapdan o’ngga siljitishi uchun ketgan kuch r gaz bosimi p ning porshenning yuzasi f ga ko’paytmasiga teng: r = p.f (1.15) bu yerda p = p1 = p2 =const ( 1,14) formulaga (1,15) formuladan r ning qiymatini qo’ysak l = p.f.x (1.16) lekin porshen yuzasi f ning yul x ga ko’paytmasi silindrning porshen boshlang’ich va oxirgi holatlari orasidagi hajmidir: (1.17) (1,17) formulaga silindrning hajmini qo’yib, gazning kengayganda bajargan ishining qiymatini aniqlaymiz: yoki (1.18) formuladan ko’rinib turibdiki, gazning hajmi o’zgarganida ish bajariladi, bu ish gaz bosimining uning hajmi o’zgarishiga ko’paytmasiga teng. pv diagrammada p =const bo’lganda jarayonni borish chizig’i 1-2 abstsissalar o’qga parallel bo’ladi. to’g’ri to’rtburchak 1234 ning yuzi …

5 / 13

gani uchun entalpiya ham gaz holatini xarakterlovchi kattalikdir. bundan entalpiyani o’zgarishi jarayonning kechish xarakteriga bog’liq emas va faqat jarayonning boshlang’ich va oxirgi holatlarining o’zgarishi bilan xarakterlanadi degan xulosa kelib chiqadi, ya‘ni (1.24) agar entalpiyani aniqlovchi (2.10) formulani differensiallasak (1.25) bu formula termodinamikaning birinchi qonunini formulasini boshqacha ko’rinishidir. agar ish jismining holatini o’zgarish jarayoni p=const bo’lganda kechsa, tenglikdan dh=dq hosil bo’ladi. ushbu jarayon uchun ekanligini hisobga olib dh=cdt ni hosil qilamiz. bu tenglik har qanday termodinamik jarayon uchun o’rinlidir. agar t=0 bo’lsa entalpiyaning qiymati ham nolga teng bo’ladi. entropiya. termodinamik hisoblashlarni osonlashtirish maqsadida entropiya tushunchasi kiritilgan va quyidagicha aniqlanadi (1.26) bu yerda t - termodinamik temperatura, s - entropiya. ish jismi 1kg bo’lganda (1.27) bo’ladi va bu solishtirma entropiya deb ataladi. entropiyaning o’zgarishi termodinamikaning birinchi qonunini tenglamasidan (1.28) bu tenglamani ikkala qismini t ga bo’lsak klapeyron tenglamasiga ko’ra pv = rt (1.29) (2.28) ni (2.29) ga qo’yib (1.30) hosil qilamiz. dq/t=ds …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "gaz aralashmalarining issiqlik sig’mi"

o’zbekiston respublikasi oliy va urta maxsus ta’lim vazirligi qarshi muxandislik-iqtisodiyot instituti “geologiya va konchilik” fakulteti 5311600-“konchilik ishi” ta’lim yo’nalishi “issiqlik texnekasi” fanidan mavzu: gaz aralashmalarining issiqlik sig’mi. bajardi: rizaqulov b qabul qildi: sharapov a qarshi 2016y mavzu: gaz aralashmalarining issiqlik sig’mi. reja: 1. gazlarning issiqlik sig’mi. 2. gazlar aralashmasining issiqlik sig’imi. 3. sistemaning ichki energiyasi. gazlarning issiqlik sig’imi massasi bir xil bo’lgan ikkita turli moddani bir xil temperaturagacha qizdirish uchun turli miqdorda issiqlik sarflash kerak bo’ladi. masalan, suvni qizdirish uchun xuddi shu miqdordagi temirni o’sha temperaturaga qadar qizdirishga ketadigan issiqlikka qaraganda taxminan to’qqiz marta ko’p issiqli...

This file contains 13 pages in PDF format (306.8 KB). To download "gaz aralashmalarining issiqlik sig’mi", click the Telegram button on the left.

Tags: gaz aralashmalarining issiqlik … PDF 13 pages Free download Telegram