materialshunoslik va konstruksion materiallar texnologiyasi

DOCX 10 pages 41.4 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 41.4 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

mavzu: konstruksion materiallarni zamonaviy bosim ostida ishlashning texnologik jarayonlari reja: 1. umumiy tushunchalar. 2. konstruksion materiallarning kesib ishlanuvchanligi 3. materialning plastiklik ko’rsatkichlari. 4. solishtirma deformastiya ishi. 5. qattiqlik. 6. zarbiy qovushqoqlik. 1. umumiy tushunchalar «materialshunoslik va konstruksion materiallar texnologiyasi» fani talabalarga metall, qotishma va metallmas materiallarning olinishini, tuzilishini, xossalarini, markalanishini, metallarga termik va kimyoviy-termik ishlov berish nazariy asoslarini va texnologik jarayonlarini, quyma olish texnologik jarayenlarini, metallarga bosim bilan ishlov berishni, materiallarni payvandlash, materiallarni kesib ishlash nazariy asoslarini o‘rgatish vazifalarni bajaradi. fan bo‘yicha talablarni ko‘nikma va malakalariga quyidagi talablar qo‘yiladi. talaba: - materialshunoslik va metalshunoslik fanlari, metallar turlari, metallar tuzilishi, metallarga termik, termomexanik va kimyoviy termik ishlov berish, metallarga kesib ishlov berish dastgoxlari xaqida tasavvurga ega bo‘lishi; - mashinasozlik, jumladan qishloq xo‘jaligi mashinasozligi detallarini tayyorlash uchun ishlatiladigan materiallarning olinishi, tuzilishi, xossalari, markalanishi hamda materiallarga ishlov berib qo‘yilgan talablarga muvofiq detallar va yig‘ma birliklarni tayyorlash texnologiyalari, materiallarga ishlov berish nazariyasi asoslarini bilishi …

2 / 10

atlarini bilish lozim. materiallarning asosiy mexanik xossalarini uning chegaraviy kuchlanishlari (asosiy elastiklik va mustahkamlik xarakteristikalari), plastiklik ko’rsatkichlari, qattiqligi va zarbiy qovushqoqligi tashkil etadi. konstrukstion materiallar o’z xossalari bo’yicha shartli ravishda plastik va mo’rt materiallarga bo’linadilar. plastik materiallarga kam uglerodli po’lat, mis, alyuminiy va boshqalar kiradi. ular sezilarli deformastiyalanib emiriladilar. mo’rt materiallarga yuqori uglerodli po’lat, cho’yan, beton, tosh va boshqalar kirib, ular juda oz deformastiyalanib emiriladilar. plastik materiallar cho’zilish va siqilishda bir xil qarshilik ko’rsatadilar. mo’rt materiallar cho’zilishga qaraganda siqilishga yaxshiroq qarshilik ko’rsatadilar. materiallarning xossalarini materialdan yasalgan maxsus namunalarni sinash orqali aniqlanadi. cho’zilish va siqilishga sinash statik sinovlar ichida keng tarqalgan va oddiy hisoblanib, uning natijalari asosida materialning boshqa deformastiyalarga qarshilik ko’rsatish qobiliyatlari haqida xulosa qilish imkonini beradi. cho’zilishda sinash uchun stilindrik yoki yassi namunalar qo’llanadi. namuna ishchi qismining diametri d0=10 mm va hisoblash uzunligi 0=10d0=100 mm bo’lgan stilindrik namuna asosiy namuna hisoblanadi. 2. cho’zilish diagrammasi. materialning mustahkamlik xarakteristikalari sinov paytida …

3 / 10

rga proporstional ortib boradi, ya’ni bu oralikda material guk qonuniga bo’ysunadi. a nuqtaga juda yaqin v nuqta elastiklik chegarasi (e) ga mos bo’lib, bunda 0,002...0,005 foiz qoldiq deformastiya qolishi mumkin. kuchlanish s nuqtaga etganda deformastiya kuchning deyarli o’zgarmas qiymatida ortib boradi. diagrammaning sd qismi oquvchanlik yuzachasi deb yuritiladi. bu qism boshidagi s nuqta oquvchanlik chegarasi (oq) ga mos keladi. material oqqanda namunaning yaltiroq sirti xiralashadi. buning sababi material zarralarining o’zaro siljishidir. unda namuna sirtida bo’ylama o’qqa 45 gradus burchak ostida siljish chiziqlari (chernov-lyuders chiziqlari) paydo bo’ladi. yuqori uglerodli va legirlangan po’latlar, dyuralyumin, bronza, mis va alyumin diagrammalarida oquvchanlik yuzachalari bo’lmaydi. ular uchun shartli oquvchanlik chegarasi (0,2) belgilanadi. u qoldiq uzayish namuna uzunligining 0,2 foizini tashkil qiladigan kuchlanishdan iborat. oquvchanlik chegarasidan keyin material mustahkamlashadi va namuna butun uzunligi bo’yicha bir tekis uzayadi. kuchlanish diagrammaning e nuqtasiga mos eng yuqori qiymatga erishgach, namunada mahal liy ingichkalashish - «bo’yin» hosil bo’ladi. ana shu …

4 / 10

rsatkichlari: nisbiy qoldiq uzayish va nisbiy ko’ndalang torayish aniqlanadi: (1) (2) bu erda 1 - namunaning uzilgandan keyingi uzunligi, - uzilish joyida bo’yinning eng kichik kesimi yuzasi. 4. solishtirma deformastiya ishi materialning dinamik kuchlarga qarshilik ko’rsatish xususiyatini solishtirma deformastiya ishi xarakterlaydi. (j/m) (3) ba’zan ushbu ko’rsatkichni materialning statik qovushqoqligi deb ham yuritiladi. qovushqoqlik - materialning emirilmay deformastiyaning mexanik energiyasini yutish qobiliyatini ifodalaydi. namunani uzishga sarflangan ish (a) cho’zilish diagrammasining yuzasi bilan aniqlanadi. namuna hisoblash qismining dastlabki hajmi v0=f00. bu ko’rsatkich ham mustahkamlikni, ham plastiklikni ifodalaydi. misol tariqasida st.3 markali po’latning ko’rsatkichlarini keltiramiz. n210 mpa; e220 mpa; oq230 mpa; v=380 mpa; 21% (25...27%); =50...60 %; =0,8...1,0 dj/m3. mo’rt materiallarning cho’zilish diagrammasida oquvchanlik yuzachasi va mustahkamlanish zonasi bo’lmaydi. namuna kichik qoldiq deformastiyalar (2...3%) da bo’yin hosil qilmay emiriladi. mo’rt materiallarning asosiy xossasi - v. materiallarning siqiluvchanligini o’lchamlari 0=(1...3)d0 bo’lgan stilindrik namunalarni sinab bajariladi. plastik material - kam uglerodli po’latning siqilish diagrammasida proporstionallik …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "materialshunoslik va konstruksion materiallar texnologiyasi"

mavzu: konstruksion materiallarni zamonaviy bosim ostida ishlashning texnologik jarayonlari reja: 1. umumiy tushunchalar. 2. konstruksion materiallarning kesib ishlanuvchanligi 3. materialning plastiklik ko’rsatkichlari. 4. solishtirma deformastiya ishi. 5. qattiqlik. 6. zarbiy qovushqoqlik. 1. umumiy tushunchalar «materialshunoslik va konstruksion materiallar texnologiyasi» fani talabalarga metall, qotishma va metallmas materiallarning olinishini, tuzilishini, xossalarini, markalanishini, metallarga termik va kimyoviy-termik ishlov berish nazariy asoslarini va texnologik jarayonlarini, quyma olish texnologik jarayenlarini, metallarga bosim bilan ishlov berishni, materiallarni payvandlash, materiallarni kesib ishlash nazariy asoslarini o‘rgatish vazifalarni bajaradi. fan bo‘yicha talablarn...

This file contains 10 pages in DOCX format (41.4 KB). To download "materialshunoslik va konstruksion materiallar texnologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: materialshunoslik va konstruksi… DOCX 10 pages Free download Telegram