islom dini va madaniyati

PPT 39 стр. 1,7 МБ Бесплатная загрузка

39 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,7 МБ

Тип файла PPT

Страницы 39

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (8 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 39

islam islom dini va madaniyati islom dini e`tiqod qiluvchilar statistikasi. reja: islom dini va uning vujudga kelishi sabablari. islom dinining shakllanishida muhammad alahissalomning o’rni. madina islom davlatining vujudga kelishi, dastlabki xalifalar. islomning markaziy osiyoga tarqalishi paydo bo’lishi va ta’limoti johiliya» so’zi adabiy arab tilida «bilmaslik», ya’ni «yagona xudo – allohni tanimaslik» ma’nolarini beradi. bu istiloh musulmon mualliflari tomonidan arabiston yarim orolining islomdan oldingi davr tarixiga nisbatan ishlatila boshlandi. bu bilan yangi davr tarixchilari qadimgi davrda ichki arabiston aholisi orasida «ko’pxudolik» (al-vasaniya) hukm surardi, degan fikrga urg’u berishni istaydilar. ba’zi tadqiqotchilar johiliya davri 100-200 yil davom etgan degan fikrni bildiradilar. biroq ushbu davrning qancha muddat davom etganligini aniqlash birlamchi manbalar, birinchi navbatda, yozma adabiyotning ozligi, ba’zida butkul yo’qligi tufayli juda mushkul. muhammad payg’ambar hayoti. muhammad ibn abdulloh ibn abd al-muttalib makka va uning atrofi tarixida «fil voqeasi» nomi bilan mashhur bo’lgan jangdan 50 kun keyin tavallud topdi. misrlik munajjim mahmud poshoning …

2 / 39

tarafidan 23 yilga yaqin muddat mobaynida muhammad payg’ambarga oyatma-oyat, sura-sura tarzida nozil qilingan ilohiy (sakral) kitobdir. bu kitob islom dinining muqaddas manbasi hisoblanadi. islom ilohiyot maktablaridan biri ahl as-sunna va-l-jamoa ta’limotiga ko’ra, qur’on alloh taoloning so’zi va uning azaliy ilmidir. manbalar va adabiyotlar ro’yxati islom madaniyati o`zbekistonda islomiy munosabatlarga keng yo`l ochilgan. istiklolning dastlabki kunlaridanok diyorimizning barcha fukarolari xakikiy e’tikod erkinligini xis eta boshladilar. bugungi kunda uzbekistonda turli din vakillarning xech kanday tusiklarsiz uz dinlariga e’tikod kilishlari uchun barcha sharoitlar yaratilgan. sobik shurolar davrida respublikamizda bor-yugi89 masjid va ikki madrasa faoliyat kursatgan bulsa, xozir uzbekiston musulmonlari idorasi boshkaruvi ostida rasmiy ruyxatdan utgan, barcha kulayliklar yaratilgan 1700 dan ortik masjid, 10 madrasa va toshkent islom universiteti faoliyat kursatib kelmokda. shuningdek, mamlakatimizda istikomat kilayotgan 130dan ziyod millat vakillari xam uzlari e’tikod kilayotgan dinlarida emin-erkin ibodat kilmokdalar. bugun respublikamizda 15 turdagi 170 dan ziyod noislomiy diniy tashkilotlar rasman faoliyat kursatmokda. 1999 yil 7 …

3 / 39

an edi va diniy arboblarga o’z huquqlari va obro’laridan foydalanishga imkon bergan edi». mitz nomli ustoz islom muruvvati haqida quyidagi guvohlikni beradi: «o’rta asrlarda islom mamlakati bilan xristian ovruposi orasidagi farq shundan iborat ediki, birinchisida islomdan boshqa ko’pgina dinlarning vakillari ham bemalol yashar edilar, ikkinchisida esa unday emas edi. islom mamlakatida kanisa va senogoklar hukumat ixtiyoridan tashqarida davr surar edi, xuddi bu mamlakatda emasdek. bu borada ular ahdnomalarda ko’rsatilganidek huquqdan to’la foydalanar edilar. zarurat yuzasidan yahudiy va xristianlar musulmonlar bilan yonma-yon yashadilar. bu holat o’rta asrlarda ovrupo bilmagan muruvvatni yuzaga keltirdi. yahudiy va xristianlar o’z dinlarida hur edilar». islomda ilm-fan va madaniyat tarixda, shu jumladan, g`arblik tarixchilarning guvohliklari bilan avvalgi musulmonlar er yuzida tarqalib, xalqlarga islom da’vatini etkazganlar. shu bilan bir vaqtda o’sha erdagi o’zlari uchratgan ilm-fan, madaniyat va san’atni o’rganganlar. ularning ilmga bo’lgan qiziqishi shu narsalar yozib qoldirilgan manbalardan o’rganishga undagan. musulmonlar o’zlari kirib borgan yurtlardagi ilmiy kitoblarni boshqalarga …

4 / 39

ining bu haqdagi fikrlarini e’tiboringizga havola qilamiz. niyu-york dorilfununining professori driber o’zining «ilm va din o’rtasidagi tortishuv» nomli kitobida shunday deydi: «musulmonlarning ilm bilan shug`ullanishlari 638 yili iskandariya shahrini qo’lga olishlaridan so’ng boshlangan. ya’ni, muhammad payg`ambarning vafotidan 6 yil o’tgandan so’ng. shu vaqtdan boshlab ikki asr o’tmay greklarning barcha ilmiy kitoblarini chuqur o’rgandilar va to’g`ri baholadilar. 813 yili ma’mun xalifa bo’lganidan so’ng, bag`dod shahri er yuzidagi ilm poytaxtiga aylandi. bu xalifa bag`dodga behisob kitoblar to’pladi, ulamolarni yig`di va ularga zo’r hurmat ko’rsatdi». islom dini tarafdorlari jahon aholisining 20 % ga yaqin qismini tashkil etadi. eng katta musulmon jamoalari indoneziyada (165 mln.), pokiston (125 mln.), bangladesh (120 mln.), hindiston (93 mln.), eronda (63 mln.), turkiya (61 mln.), arab mamlakatlaridan eng yirigi misrda (48 mln.), nigeriyada (43 mln.) mavjuddir. darvoqe, arablar barcha musulmonlarning 20 % ni tashkil etadilar. paydo bo’lishi va ta’limoti johiliya» so’zi adabiy arab tilida «bilmaslik», ya’ni «yagona xudo – …

5 / 39

diy sananing 571 yil 21 aprel kuniga to’g’ri keladi. otasi abdulloh qurayshning banu hoshim, onasi omina bint vahb – banu zuhra urug’idan edilar. vahy nozil bo’lishining boshlanishi. muhammad payg’ambar 40 yoshga yetganida ko’proq yolg’izlikni qo’msaydigan bo’lib qoldi. shunday paytlarda makkadan 3 mil uzoqdagi hiro tog’ida joylashgan g’orga chiqib ketar, yerlik aholi odaticha ramazon oyini u yerda ibodat bilan o’tkazardi. g’amlagan ozuqalari tugagach, xadicha oldiga qaytib, bir oz vaqtdan so’ng yana o’sha g’orga ketar edi. u yerda o’zini sukunatga berib, chuqur o’yga tolar, g’oyibdan quloqlariga «sen allohning elchisisan» degan tovushlar eshitilar edi. ko’p tush ko’rar, tushida ko’rgan narsalari o’ngida to’g’ri chiqar edi. islomiy ma’naviyat nuqtai – nazaridan qaraganida har bir ulamo, har bir diniy rahbar faoliyati oddiy mo’’min – musulmonlar diqqat – e’tiborida bo’lib, ulamolar halol – pokligini ko’rib kimdir havas va xaris – tashnalik bilan din yo’liga kiradi va ikki dunyo saodatiga erishadi, kimdir esa o’zi haddan tashqari taassub qilgan, …

6 / 39

ror topdi. qur'on alloh tomonidan vahiy qilingan 4-ilohiy kitobdir. qur'on so'zining lug'aviy ma'nosi o'qimoq, qiroat qilmoq demakdir. u musulmonlarning asosiy muqaddas kitobi. qur'onda o'zidan oldin nozil bo'lgan sahifalar, tavrot, zabur, injil kabi barcha ilohiy kitoblarning ma'no, hikmat va ahkomlarini o'zida jamlanganiga ishorat bor. qur'on jumlalalriga biron-bir o'zgartirish, bironta harfini, hatto harflar belgisini – zeb-zabarini ham o'zgartirish mumkin emas, qat'iyan taqiqlangan. . qur'on islom dinining asosiy hujjati. islom diniga oid barcha hukmlarning asosiy va birinchi manbaidir. u musulmonlarning diniy, ijtimoiy va siyosiy hayotida yagona qo'llanma, doimiy yo'lboshchisi bo'lib xizmat qilib keldi. musulmon xuquqshunos (fiqhshunos)lari biror narsaning shariatdagi hukmini bilmoqchi bo'lsalar, albatta, oldin qur'onga murojaat qiladilar. qur'on suralari ikki qismga bo'linadi: 1.hijratdan avval tushgan suralar – «maka suralari» deyiladi. 2. hijratdan keyin tushgan suralar – «madina suralari» deyiladi. qur'oni karimning asosiy mavzusi va maqsadi bashariyat tafakkurida ko'pxudolikka barham berish, yakkaxudolikka targ'ib qilish va islom dinini o'rnatishdir. qur'onning nozil qilinishi muqaddas ramazon oyining …

7 / 39

a'nosi allohniki bo'lib, aytilishi muxammad (sav) dan bo'lgan. hadisi nabaviy – bu muhammad (sav) ning qur'onga tayangan holda aytgan so'zlari, qilgan ishlari, ko'rsatmalari to'g'risidagi rivoyatlardir. hadislar e'tiborga olinishi jihatidan yana uch qismga bo'linadi: sahih – eng to'g'ri, ishonchli xadislar. hasan –«go'zal» hadislar, ya'ni hadisni etkazgan kishilar o'rtasida qandaydir uzilish ro'y bergan holda etkazilgan hadislar. zaif ya'ni ishonchsiz hadislar. har bir hadis ikki qismdan iborat. ikkinchi qismda birinchi qismida ushbu hadisni etkazgan kishilarning nomlari bunda hikmatli so'zlari, ko'rsatmalari va ko'rgan odamlarning nomigacha sanab ko'rsatilgan. hadisning umumiy mazmuni keltirilgan . islom tarixida hadislar- ning tan olingan 6 ta to'plami vujudga kelgan. «sahihi buxoriy» «sahihi muslim» imom ibn moja imom abu dovud imom at-termiziy imom an-nasoiy . islom dini manbalarning tarbiyaviy ahamiyati islom dinining manbalari «qur'on» va «hadis» larda «… ilohiyot, diniy masalalar bilan birga o'z davrining axloqiy va siyosiy an'analari, insonparvarligi, insonlarni qovushtiruvchi, ular o'rtasida ziddiyat, nizolarning oldini oluvchi, adolat o'rnatishga qaratilgan …

8 / 39

yordam berish, kamtarlikka chaqirish g'oyalari ilgari surilgan. «qur'oni karim, hadislar va shariat ko'rsatmalari inson ma'naviy-ma'rifiy kamolotining asosi bo'lgan axloq-odob tarbiyasining barcha qirralarini o'z ichiga olgan. sirasini aytganda, hadislar ma'naviy-axloqiy tarbiyaga oid bo'lgan fikrlarning mukammal to'plamidir. qur'oni karim va xadislar odamzot aql-idrokini muhofaza qilishi bilan ham katta tarbiyaviy ahamiyat kasb etadi. chunonchi odamzot bolasiga aroq, nasha, opiy kabi zararli giyohvand moddalarni iste'mol qilmaslikka undab turadi. payg'ambarimiz hadislaridan birida, «kayf qildiruvchi narsa – hamr. har qanday hamr haromdir», - degan ekan. islom xozirgi davrning global muommasiga aylanib borayotgan insonlarning naslini sog'lom saqlashga chorlaydi, shahvoniyatga, zinokorlikka va u orqali spidga mubtalo bo'lishini qoralaydi. zinokorlik katta gunohlardan biri ekanligini qayta-qayta uqtiradi. chunki bunday ko'ngilsiz hatti-harakatlar inson farzandlari irsiyatida jiddiy nuqsonlar paydo bo'lishi, hatto zurriyotni bahtiqaro qilishi mumkin. qur'oni karim va hadislarning tarbiyaviy ahamiyati insonlarni ilm-fanni egallash, ma'rifatli bo'lishga chaqirishida ham namoyon bo'ladi. beshikdan to qabrgacha ilm izlash lozimligini qayd etilishining o'zi katta tarbiyaviy axamiyatga …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 39 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "islom dini va madaniyati"

islam islom dini va madaniyati islom dini e`tiqod qiluvchilar statistikasi. reja: islom dini va uning vujudga kelishi sabablari. islom dinining shakllanishida muhammad alahissalomning o’rni. madina islom davlatining vujudga kelishi, dastlabki xalifalar. islomning markaziy osiyoga tarqalishi paydo bo’lishi va ta’limoti johiliya» so’zi adabiy arab tilida «bilmaslik», ya’ni «yagona xudo – allohni tanimaslik» ma’nolarini beradi. bu istiloh musulmon mualliflari tomonidan arabiston yarim orolining islomdan oldingi davr tarixiga nisbatan ishlatila boshlandi. bu bilan yangi davr tarixchilari qadimgi davrda ichki arabiston aholisi orasida «ko’pxudolik» (al-vasaniya) hukm surardi, degan fikrga urg’u berishni istaydilar. ba’zi tadqiqotchilar johiliya davri 100-200 yil davom etgan degan fikrni bildira...

Этот файл содержит 39 стр. в формате PPT (1,7 МБ). Чтобы скачать "islom dini va madaniyati", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: islom dini va madaniyati PPT 39 стр. Бесплатная загрузка Telegram