yuksak o’simlilarni vegetative organlarda gerbariy namunalarini yig’ish

DOC 27 стр. 147,5 КБ Бесплатная загрузка

27 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 147,5 КБ

Тип файла DOC

Страницы 27

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (6 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 27

mavzu: yuksak o’simlilarni vegetative organlarda gerbariy namunalarini yig’ish reja: kirish asosiy qism 1. vegetativ organlar haqida umumiy ma’lumot 2. gerbariy namunalarini yig’ish tartibi 3. yig’ishda e’tiborli bo’lish kerak bo’lgan jihatlar xulosa foydalanilgan adabiyotlar vegetativ organlar (oʻsimliklarda) — yuksak oʻsimliklarning oziqlanishi va tashqi muhit bilan moddalar almashinuvini taʼminlaydigan qism. vegetativ koʻpayish vazifasini bajaradi. asosiy vegetativ organlarga barg, poyali novda hamda ildiz kiradi. barg fotosintez, ildiz suv va mineral moddalarni shimib olish vazifasini bajaradi. evolutsiya jarayonida v. o. oʻsimliklar quruqlikka chiqishi bilan tuzilishining mukammallashuvi tufayli paydo boʻlgan. tuban koʻp hujayrali oʻsimliklar (suvoʻtlar) va zamburugʻlarning vegetativ tanasi (tallomi) birmuncha sodda va bir xilda tuzilgan boʻlib, organlarga boʻlinmaydi (ipsimon va ayrim plastinkasimon suv oʻtlari, zamburugʻlar mitselleysi). koʻpchilik yirik yashil va qoʻngʻir suv oʻtlarining tashqi koʻrinishi yuksak oʻsimliklar organlariga oʻxshaydi, yaʼni bargsimon, poyasimon yoki iddizsimon boʻladi, lekin toʻqima tuzilishiga ega boʻlmagan qismlarga boʻlinadi. hayvonlarda v. o. ga baʼzan nafas olish, hazm qilish, ayirish va b. …

2 / 27

q qiladi. shu sababli u faqat uchiga qarab o`sadi. qalamcha erga qo`yi qismi bilan ekiladi. ikkinchi asosiy qonuniyat bu o`simlik organlarining simmetrik bo`lishidir. ya`ni o`simliklarning bir xil qismlari gruppada mutanosib joylashadi. ko`pchilik hollarda radial simmetriya uchraydi. bunda silindrsimon poya va sharsimon meva aylanasining barcha graduslari bo`ylab tekislik o`tkazilgan deb faraz qilsak, bu tekisliklar ularni teng qismlarga bo`ladi. bilateral simmetriyada esa o`simlik organi bo`ylab faqat ikkita o`zaro perpendikular tekislik o`tkazish mumkin. masalan, yong`oq va bodomning mevasida. monosimmetriyada esa bir o`simlik yoki uning organidan faqat bitta simmetrik tekislik o`tishi mumkin. ba`zi o`simliklar tanasidan gullarni simmetrik qismlarga ajratadigan birorta ham tekislik o`tkazib bo`lmaydi, ular assimmetrik tuzilgan bo`ladi. evolusiya jarayonida o`simliklarning turli organlari har xil vazifani bajarib, shunchalik metamorfozlashib ketadiki, hatto ularni ilgarigi holatini aniqlash juda qiyin bo`ladi. masalan, gulning tojbarglari, no`xatning gajaklari o`zgargan bargdir. tokning gajaklari esa o`zgargan novdadir. shunday qilib, tashqi ko`rinishdan bir-biridan keskin farq qilib, kelib chiqishi bir xil bo`lgan organlar …

3 / 27

hlarga mansub o`simliklarni bir xil sharoitda yashashi oqibatida o`xshash morfologik belgilar hosil qilishi konvergensiya deyiladi. evolusiya jarayonida dastlabki ahamiyatini yo`qotgan va batamom yo`qolib ketish oldida turgan organlar rudimentlar deyiladi. masalan, sahroda o`sadigan saksovulning barglari kam suv bug`latishga moslashish natijasida reduksiyalashib, yupqa tangachalarga aylangan. o`simliklar olamida ko`pincha korrelyasiya hodisasini kuzatish mumkin. uning mohiyati shundan iboratki, o`simliklar bir organinint rivojlanishi ikkinchisiga juda bog`liq bo`ladi. masalan, daraxt va butalar shoxidagi yon kurtaklar faqat ikkinchi yilda normal rivojlanadi, agarda poyadagi barg yulib tashlansa, kurtaklar shu yilning o`zidayoq rivojlanib, yangi novda hosil qilishi mumkin. paxtachilikda g`o`zani chilpish ana shunga asoslangan. ildiz, uning tuzilishi va vazifasi. o`simlik hayoti uchun ildiz qo`yidagi muhim vazifalarni bajaradi: · o`simlik ildiz orqali suv va unda erigan mineral moddalarni shimib oladi; · u o`simlikni tuproqda tutib turadi va uni shamol va boshqa mexanik ta`sirlarga qarshi chidamli qiladi; · ildizda zapas oziq moddalar to`planadi; · vegetativ ko`payish uchun xizmat qiladi; · tuproqdagi …

4 / 27

b o`q ildiz va popuk ildizga bo`linadi. o`q ildizlarda asosiy ildiz yaxshi rivojlanib, erga chuqur kirib boradi. g`o`za, yantoq, beda kabi o`simliklarning ildizi bunga misol bo`la oladi. popuk ildizlar ham asosiy ildiz o`sishdan to`xtagandan keyin hosil bo`lgan juda ko`p qo`shimcha ildizlardan iborat. bu tipdagi ildizlar aksariyat holda bir pallali o`simliklar, xususan g`alladoshlarda uchraydi. bulardan tashqari ildizning boshqa shakllari, masalan, ipsimon, duksimon, piyozboshsimon, konussimon kabilari ham uchraydi. lavlagi, sabzi, turp kabi ildizmevalarning ildizi ana shunday ildiz. ba`zi ko`p yillik o`simliklar yon ildizlarida qo`shimcha kurtak hosil qilish qobiliyatiga ega bo`lib, keyinchalik bu kurtaklardan ildiz bachkilari deb ataladigan yangi yer ustki poyalari o`sib chiqishi mumkin. bular odatda gilos, terak, akasiya kabi daraxtlarda kuzatiladi. ildizning poyadan ajralib turadigan belgilaridan biri unda barglar bo`lmaydi. ildizlarning uchida ildiz qini bo`lishi ham ular uchun juda xarakterlidir. yosh ildiz uchidan biroz yuqoriroqda epidermis hujayralari o`simtalari bo`lgan ildiz tukchalari bilan zich qoplangan. ildiz tukchalarining vazifasi tuproqdan suv va oziq …

5 / 27

b yashashi aniqlandi. bu bakterilar tuproq va o`simliklar tuganagiga kirgan azotni o`zlashtiradilar, bakteriyalar nobud bo`lgach, o`zlashtirilgan azot to`proqda qoladi va hosildorlikni oshirish uchun xizmat qiladi. shuningdek tuproqda yashovchi zamburug`lar ham gifalari bilan ildiz yuzasini, hatto hujayra oraliqlari va bo`shliqlarini egallab oladi. yuksak o`simliklar va zamburug`larning bu xilda birga yashashi mikoriza (gr.– “mikos” – zamburug`, “ridza” ildiz) deyiladi. mikorizaning aqamiyati shundan iboratki, zamburug`lar qiyin eriydigan ba`zi zapas oziq moddalarni parchalash va eritishga yordam beradi. shuningdek ildizning shimish qobiliyatini oshiradi, ularni vitaminlar bilan, ba`zan azot bilan ta`minlashga yordam beradi. zamburug`lar o`z navbatida ildizlardagi uglevodlar bilan oziqlanadi. mikorizaning mohiyati birinchi bo`lib rus olimi kamenskiy tomonidan ochilgan bo`lib, bunday simbioz zamburug` uchun ham, yuksak o`simlik uchun ham foydali ekanligini ko`rsatib bergan. bir qancha o`simliklarning ildizlari o`z faoliyatlari davrida metamorfozga uchrab, oziq moddalar to`playdigan joy bo`lib xizmat qiladi. shu munosabat bilan ular yo`g`on va etli bo`ladi. ularning bir necha xili mavjud. 1. ildizmevalar. asosiy ildiz …

6 / 27

ri bo`lmaganligi sababli ular boshqa o`simliklarning oziq moddalari hisobiga yashaydilar. bunday o`simliklarda asosiy ildizlar o`rnida so`rg`ich ildizlar bo`ladi. bu xildagi ildizlar zarpechak va shumg`iyada uchraydi. 5. havo ildizlari. bu xildagi ildizlar tropik o`simliklarda uchrab, uning poyasidan ildizlar chiqib havoda ochilib turadi va undagi suv bug`larini o`zlashtiradi. masalan, monstera o`simligi ildizi. 6. nafas oluvchi ildizlar. botqoqliklarda o`sadigan ayrim o`simliklar, masalan, botqoq sarvida ildizga qo`shimcha kislorod kerak bo`lganda ular nafas oluvchi ildizlarni hosil qiladi. ildizlar bajaradigan vazifasiga qarab har xil to`qimalardan tashkil topgan bo`lib, ular ildiz uchidan boshlab ma`lum tartibda joylashgan bo`ladi. ildizning uchi, odatda ildiz qini bilan qoplangan bo`ladi va parenximatik hujayralardan iborat bo`ladi. hujayralarning po`sti yupqa, tashqi tomoni shilimshiqdir. bu esa tuproq zarrachalari orasida o`sayotgan ildizning harakatlanishini osonlashtiradi. ildiz qinining ustida uning o`sish nuqtasi yoki konusi joylashgan. o`sish konusining hujayralari bir xil meristema hujayralaridan iborat. shu hujayralarning uzluksiz ketma-ket ajralishi natijasida aktiv bo`linadigan birlamchi meristema hosil bo`lib, ildizni o`stiruvchi va …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 27 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "yuksak o’simlilarni vegetative organlarda gerbariy namunalarini yig’ish"

mavzu: yuksak o’simlilarni vegetative organlarda gerbariy namunalarini yig’ish reja: kirish asosiy qism 1. vegetativ organlar haqida umumiy ma’lumot 2. gerbariy namunalarini yig’ish tartibi 3. yig’ishda e’tiborli bo’lish kerak bo’lgan jihatlar xulosa foydalanilgan adabiyotlar vegetativ organlar (oʻsimliklarda) — yuksak oʻsimliklarning oziqlanishi va tashqi muhit bilan moddalar almashinuvini taʼminlaydigan qism. vegetativ koʻpayish vazifasini bajaradi. asosiy vegetativ organlarga barg, poyali novda hamda ildiz kiradi. barg fotosintez, ildiz suv va mineral moddalarni shimib olish vazifasini bajaradi. evolutsiya jarayonida v. o. oʻsimliklar quruqlikka chiqishi bilan tuzilishining mukammallashuvi tufayli paydo boʻlgan. tuban koʻp hujayrali oʻsimliklar (suvoʻtlar) va zamburugʻlarning vegetativ ...

Этот файл содержит 27 стр. в формате DOC (147,5 КБ). Чтобы скачать "yuksak o’simlilarni vegetative organlarda gerbariy namunalarini yig’ish", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: yuksak o’simlilarni vegetative … DOC 27 стр. Бесплатная загрузка Telegram