bozor tahlili va prognozlash

DOC 26 pages 148.0 KB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 148.0 KB

File type DOC

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

bozor tahlili va prognozlash reja: 1.prognozlash va rejalashtirishni mohiyati, maqsadi, vazifalari va ahamiyati. 2. rejalashtirishni qoidalari (prinsiplari). 3. prognozlash va rejalashtirishga qo`yiladigan umumiy talablar. 4. prognozlash va rejalashtirish turlari va bosqichlari. 5. prognozlash va rejalashtirish usullari hamda ko`rsatkichlari kirish prognozlash va rejalashtirishni mohiyati, maqsadi, vazifalari va ahamiyati bozor iqtisodiyoti shakllanishi sharoitida iqtisodiy fanlarning vazifalaridan biri rejalashtirish munosabatlarini to`g`ri va ilmiy asoslashdan iboratdir. iqtisodiyot fanining asoschilaridan biri qadimgi grek faylasufi aristotelning aytishicha, har qanday ne`mat yaratish har joyda, har tomonlama ikki xil shartga bog`liq, ya`ni, birinchisi, har qanday faoliyatni kelajak maqsadini to`g`ri aniqlab olish, ikkinchidan, maqsadga erishishga munosib vositalarini topishdan iboratdir. ushbu iboralardan kelib chiqadiki, tarixan insoniyat o`z faoliyatini amalga oshirishda abstrakt fikrlash asosida uni doimo prognoz qilgan va rejalashtirgan. rejalashtirish atamasi hayotga keyinchalik, ayniqsa, sotsialistik tizim davrida tadbiq qilingan. nosotsialistik tizimdagi davlatlarda ko`proq prognoz, programma, strategiya, konsepsiya kabi atamalar ishlatiladi. bularning hammasi bir xil vazifani, ya`ni kelajakda sodir bo`ladigan yoki …

2 / 26

larini o`rganish, ularni dialektik va logik usullar bilan asoslash negizida rejalashtirishning metodologiyasini yaratgan. rejalashtirish metodologiyasi rejalashtirish jarayonining ichki logikasini yoritib beradi. rejalashtirish metodologiyasi rejalashtirish jarayonini tashkil qilish, uni ishlab chiqish va joriy qilish prinsiplarini, metodlarini, tarkibini, tartibini, etaplarini va ko`rsatkichlari sistemasini asoslab beradigan ta`limotdir. har qanday ijtimoiy tizimda o`z faoliyatini yurgizishda insoniyat uchta bir-biri bilan chambarchas bog`liq bo`lgan fundamental muammolar bilan tuqnashadi. bozor iqtisodiyoti sharoitida shakllangan iqtisodiy nazariya u muammolarni quyidagicha ta`riflaydi: birinchidan, nima ishlab chiqarish va qancha miqdorda? ikkinchidan, qanday ishlab chiqarish va qancha xarajatlar zarur bo`ladi? uchinchidan, kim uchun ishlab chiqariladi va ular qanday taqsimlanadi? jamiyat va uning subyektlari oldidagi bunday muammolar, albatta, o`z-o`zidan hal bo`lmaydi. buning uchun xalq xo`jaligini tashkil qilish, boshqarish, tarmoqlararo va xo`jalik subyektlari o`rtasidagi iqtisodiy aloqalarni bog`lash, sotuvchi bilan iste`molchilar orasidagi munosabatlarni, tovar bilan baho miqdorini moslashtirish va hokazolar kabi iqtisodiy jarayonlar, hodisalarni uyg`unlashtirish kabi masalalarni hal qilish zaruriyati tug`iladi. bu hodisalar va jarayonlarni …

3 / 26

shi va rivojlanish tarixiga nazar solinsa, rejalashtirish boshqarishning asosiy qoidasi (prinsipi), asosiy omili sifatida hayotda tarixan ishlatilib kelingan. v.v.leontyev ikki xil xo`jalik yuritish xo`jalik mexanizmlari shaklini sintez qilish «reja va bozorni sintezi» g`oyasini asoslab bergan. amerikalik menejer li yakoka «karyera menedjera» (m.: progress, 1990.) asarida «… davlat tomonidan rejalashtirish, bu umuman sotsializmni bildirmaydi. bu degani asoslangan strategiya, shakllangan maqsadni mavjudligini bildiradi. bu butun iqtisodiy siyosatni aspektlarini kelishilishini anglatadi. bizda progress bo`lmaydi, toki biz har qanday davlat miqiyosida rejalashtirish kapitalistik tizimga bostirib kirish degan noto`g`ri g`oyadan qaytmasak» (361-bet). fridrix uinslou teylor (1886-1915) hozirgi zamon menejmentining asoschisi deb hisoblangan, ishlab chiqarishni tashkillashtirish nazariyasini yaratgan. uning «menejmentni ilmiy prinsiplari» nomli asarida mehnatni tashkil qilish qonuniyatlari to`g`risidagi bilimlarni qat`iy ilmiy tizimi, mehnatni tashkil qilish, vaqtni o`rganish usullari (xronometraj), tannarxni hisoblashning matematik usullari, ish haqini differensiyatsiya qilish, mehnat jarayonini tahlil qilish va uning asosida rejalashtirish, tashkil qilish masalalari asoslangan. f.teylor nafaqat yuqoridagi qoidalarni nazariy asoslagan, …

4 / 26

rish, doimiy, to`la, real va tezkor hisob-kitob qilish, ularni rejalashtirish kabi masalalarni kiritgan. germaniya federativ respublikasi kansleri lyudvig erxard (1950-1960) iqtisodiy reformalar o`tkazgan va reformaning asosiy yo`nalishlaridan biri sifatida indikativ rejalashtirishni joriy qilish bo`lib hisoblangan. indikativ rejalashtirish indikativ ko`rsatkichlarni tasdiqlashdan iborat bo`lib, ularning bajarilishini ta`minlash uchun qudratli iqtisodiy, huquqiy, ma`muriy dastaklar (instrumentlarni) ishlatishni ko`zda tutgan. jahon iqtisodiyoti nazariyasi yutuqlari va tajribasini ishlatish asosida indikativ rejalar chuqur ilmiy asosda ishlab chiqilib, uni tayyorlashga yuqori kasbiy malakaga ega bo`lgan iqtisodchilar, olimlar jalb qilingan. rivojlangan davlatlar iqtisodiyotidagi yetuk yutuqlarga erishish, krizislarni bartaraf qilish, strategik, joriy va tezkor rejalashtirish usullarini, qoidalarini ishlatish asosida erishgan desak mubolag`a bo`lmaydi. ularda rejalashtirish masalalari bilan shug`ullanadigan zaruriy kafolatlarga ega bo`lgan vazirliklar, idoralar, muassasalar tashkil qilingan. barcha firmalar, kompaniyalar, korporatsiyalar, korxonalar prognozlash va rejalashtirish bilan shug`ullanadigan funksional boshqaruv organlariga ega. korxonalar, firmalar faoliyatini rejalashtirish ilmiy asoslangan holda tashkil qilinadi. chet el amaliyotida rejalashtirishni tashkil qilishni asosan ikki xil usuli …

5 / 26

honda 100 ta eng yirik deb tan olingan transnatsional kompaniyalardan biri amerika qo`shma shtatlaridagi «ay.m-elektrik» kompaniyasining tajribasi nazariy va amaliy jihatdan e`tiborga sazovor. bu firma energetik jihozlar ishlab chiqarish, ularni ta`mirlash va ishlatish bo`yicha xizmatlar ko`rsatish bilan shug`ullanadi. ushbu firmada rejalashtirish har ikki yilga (har bir strategik xo`jalik markazi (sxm) bo`yicha) strategik reja ishlab chiqishdan boshlanadi. bu ishga 4 oy muhlat beriladi. strategik yo`nalish uch yilga mo`ljallanib, 5 yilga ekstropolyatsiya qilinadi. bu sikl yillik rejalarni asoslashni ham o`z ichiga oladi. yillik (joriy) rejalashtirishni xo`jalik faoliyatini va bozor konyunkturasini chuqur tahlil qilish asosida marketing bo`limi bajaradi. rejaning bajarilishini ishlab chiqarish bosh boshqarma boshlig`i har oyda o`tkazadigan majlislarda zavodlar boshliqlari orqali amalga oshiradi. har qanday rejadan chetlashish marketing va moliya bo`limlari bilan tanqidiy tahlil qilinadi, rejaga zaruriy tuzatishlarlar kiritiladi. rahbariyatning doimiy nazoratida turadigan ko`rsatkichlarga – buyurtmalar soni, ishlab chiqarish vaqti, mehnat unumdorligi, ishlab chiqarish zahiralari miqdori, xarajatlar, foyda kabilar kiradi. rejalashtirishni bozor …

6 / 26

kidlash kerakki, hozirgi kunda bizda chiqarilayotgan biznes-reja to`g`risidagi adabiyotlarda tadbirkorlar, yangi tashkil qilinayotgan kichik korxonalarda tuziladigan rejalar, bir necha jadvallar va hisob-kitoblar to`g`risidagina fikr izhor qilinib, rejalashtirishning jiddiy masalalari chetda qolib ketayapti. asosan, yangi tuzilayotgan korxonalar uchun zarur bo`lgan hisob-kitoblar, investitsiya olish uchun mo`ljallangan biznes-rejalar to`g`risida ko`proq fikr yuritiladi. barcha rivojlangan davlatlarda bozor munosabatlari iqtisodiy qonunlar va reja tizimining barcha turlarini ishlatish asosida tartibga solinib turiladi. tartibga solish rejasiz amalga oshmaydi va u ham davlat miqiyosida rejalashtirishning keng ishlatilishini taqozo qiladi. umuman olib qaraganda, insoniyat jamiyatining rivojlanishi, jahon tajribasi, kelajak to`g`risidagi g`oyalar, etnografik, arxeologik ma`lumotlar, rejalashtirish va istiqbolni belgilash nazariyasi va tajribasi shuni ko`rsatadiki, tabiatda ham insoniyat jamiyatida ham, bizning ongimizdan qat`iy nazar muvozanat, mutanosiblik ta`minlanib kelingan. shunday qilib, rejali mutanosib rivojlanish qonuni insoniyat jamiyatini rivojlanishining barcha pog`onalarida (formatsiyalarida) mulk shaklidan, boshqarish tizimi shaklidan qat`iy nazar harakatda bo`lib kelgan va u insoniyat jamiyatiga taalluqli umumiqtisodiy qonun bo`lib hisoblanadi. bozor iqtisodiyotiga …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bozor tahlili va prognozlash"

bozor tahlili va prognozlash reja: 1.prognozlash va rejalashtirishni mohiyati, maqsadi, vazifalari va ahamiyati. 2. rejalashtirishni qoidalari (prinsiplari). 3. prognozlash va rejalashtirishga qo`yiladigan umumiy talablar. 4. prognozlash va rejalashtirish turlari va bosqichlari. 5. prognozlash va rejalashtirish usullari hamda ko`rsatkichlari kirish prognozlash va rejalashtirishni mohiyati, maqsadi, vazifalari va ahamiyati bozor iqtisodiyoti shakllanishi sharoitida iqtisodiy fanlarning vazifalaridan biri rejalashtirish munosabatlarini to`g`ri va ilmiy asoslashdan iboratdir. iqtisodiyot fanining asoschilaridan biri qadimgi grek faylasufi aristotelning aytishicha, har qanday ne`mat yaratish har joyda, har tomonlama ikki xil shartga bog`liq, ya`ni, birinchisi, har qanday faoliyatni kelajak maq...

This file contains 26 pages in DOC format (148.0 KB). To download "bozor tahlili va prognozlash", click the Telegram button on the left.

Tags: bozor tahlili va prognozlash DOC 26 pages Free download Telegram