fanda uyg'onish davri

PPTX 19 pages 582.3 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 582.3 KB

File type PPTX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

ix-xii asrlarda mamlakatimiz hududida ro‘y bergan madaniy uyg‘onish (renessans) va buyuk allomalarning jahon sivilizatsiyasiga qo‘shgan hissasi reja ix-xii asrlarda mamlakatimizdagi madaniy hayotning rivojlanishi ilm-fan va ma’rifatning o‘sishi buyuk allomalar va ularning ilmiy merosi allomalarning jahon sivilizatsiyasiga qo‘shgan hissasi ix-xii asrlarda mamlakatimizdagi madaniy hayotning rivojlanishi fanda «uyg’onish davri» deb nomlangan davr g’arbiy va markaziy yevropadagi mamlakatlarda xiv–xvi asrlardagi rivojlanishning o’ziga xos xususiyatlarini ifodalash uchun ishlatilgan. birinchi marta «uyg’onish» atamasini xvi asr italyan rassomi va tarixchisi j. vazari o’z asarlarida qo’llaydi. lekin bu atama xiv–xvi asr ijtimoiy–iqtisodiy rivojlanish mohiyatini ochib bermasdan, ko’proq antik davr merosini, ya’ni, antik madaniyatga o’xshash madaniyatning qaytadan «tirilishi», «uyg’onishi» va «jonlanishi» ma’nosida ishlatila boshlandi. keyinchalik bu atama fanda keng qo’llanildi. shu ma’noda ko’pchilik tadqiqotchilar ix–xii asrlar o’rta osiyo xalqlari tarixida madaniyatning rivojlanishiga xos xususiyatlarini ham «uyg’onish» davri deb atalishi yuqorida qayd qilinganidek, shartlidir deb hisoblaydilar. haqiqatda xv–xvii asrlarda yevropa mamlakatlarida birin–ketin madaniy yuksalish ko’zga tashlanadi. bu madaniy yuksalish, …

2 / 19

sharq xalqlari, musulmon sharqi madaniyatning yuqori cho’qqiga ko’tarilgani tarixdan ma’lum. italiyaning bu davlatlar bilan iqtisodiy– madaniy aloqalari yevropada renessans madaniyatining vujudga kelishida muhim rol o’ynagan. italiyaning sharqiy qo’shnisi bo’lgan ispaniyada esa musulmon madaniyatini bevosita rivoj ettirgan arab davlati–qordova xalifaligi deyarli xv asrlarga qadar davom etdi. bularning barchasi italiyada boshlangan renessans, uyg’onish madaniyati shakllanishida ix-xii asrlarda yaqin va o’rta sharq uyg’onish davri madaniyati, fani bilan uzviy bog’liqligini ko’rsatadi. xii-xv asrlarda italiyada muhammad xorazmiy, ahmad farg’oniy, marvoziy, farobiy, ibn sino, ibn rushd kabi mashhur sharq olimlarining asarlari lotin tiliga tarjima etildi, arab ilmiy yutuqlarini o’rganishga intilish kuchaydi. bu asarlar yevropaga keng tarqaldi va renessans madaniyatining muhim qismiga aylandi. ma’lumki, v asr oxiri va ix asr o’rtalariga kelib, arab xalifaligi sharqda eng rivojlangan imperiyaga aylandi. xalifalar mansur, xorun ar – rashid, ma’mun davrlarida xalifalikning markaziy shaharlari, xususan, bog’dod iqtisodiy va madaniy jihatdan eng rivojlangan shaharga aylandi. madaniyat, ilm-fan taraqqiy etdi. bu yerda turli …

3 / 19

k davr vatanimiz xalqlari ma’naviy– madaniy hayotida nihoyatda muhim ahamiyat kasb etadi. bu davrda madaniyat, uning deyarli barcha sohalari yuksak darajada rivoj topdi va o’rta osiyoning dunyo madaniyati tarixiga qo’shgan hissasini belgilab berdi. xuroson xalqlari qadimiy madaniy an’analarga boy va ma’naviy mavqei jihatidan yuqori edi. shu sababli o’rta osiyo arab xalifaligiga, musulmon dunyosiga kirgandan so’ng viii – xii asrlar davomida barcha musulmon o’lkalari madaniyati rivojida yetakchi o’rinlardan birini egalladi. islom dini, adabiyot, tabiiy fanlar, tarixnavislik, san’at, falsafa, huquqshunoslik, ijtimoiy tafakkur kabi madaniyatning barcha sohasida ham bu davrda buyuk siymolar, mutafakkir olimlar, zamonasining ilg’or kishilari yetishib chiqdilar. bu davrda birinchi akademiya – «donolik uyi» tashkil topdi va bu yerda turli ilmlarning rivoji uchun keng imkoniyatlar yaratildi, arab xalifasi ma’mun uning rivojiga maxsus mablag’ ajratib turdi. akademiya – «donolik uyi»da xalifalikning turli o’lkalaridan kelgan arab, yahudiy, fors, turk, hind, yunon olimlari birgalikda ish olib bordilar. uning faoliyatida o’rta osiyodan borgan olimlar ham …

4 / 19

aram bo’lib qoldi. ma’naviy norozilik kuchaya bordi, xalq mustaqillikni tiklash uchun kurashga qo’zg’aldi. xalqning ana shu kurashi natijasida tohiriylar, somoniylar, qoraxoniylar, g’aznaviylar va xorazmshohlar davlatlari vujudga keldi, ular uzoq vaqt hukm surmagan bo’lsa-da, har qalay yaqin va o’rta sharqda yangi shakllangan musulmon o’lkalari o’rtasida iqtisodiy–madaniy aloqalar avj oldi. markaziy osiyoda ix-xii asrlarda tashkil topgan markazlashgan davlatlar davrida samarqand, buxoro, urganch, marv, termiz va ko’plab shaharlar ma’muriy va madaniy markazlarga aylandi. madaniyat namunalari bilan almashuv, o’zaro ma’naviy ta’sir kuchaydi. qadimgi hind, eron, arab, yunon madaniy boyliklari qorishib, foydalanilgan adabiyotlarda «musulmon madaniyati» deb nom olgan yangi madaniy qatlam vujudga keldi. qadimgi madaniyat a’analariga nihoyatda boy bo’lgan o’rta osiyoda mustaqillikka erishgan xalq bu davr ichida o’z madaniyatini yuksaklikka ko’tara oldi. shaharlar, shahar madaniyatining tez rivoji hamda madaniy aloqalarning kuchayishi samarasi bo’lgan uyg’onish, renessans shu davrda boshlandi. o’rta osiyo ilm–fan, ma’naviyat, tarixda misli ko’rilmagan namunalar yaratdi. o’rta osiyoda ix – xii asrlarda hukm surgan …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fanda uyg'onish davri"

ix-xii asrlarda mamlakatimiz hududida ro‘y bergan madaniy uyg‘onish (renessans) va buyuk allomalarning jahon sivilizatsiyasiga qo‘shgan hissasi reja ix-xii asrlarda mamlakatimizdagi madaniy hayotning rivojlanishi ilm-fan va ma’rifatning o‘sishi buyuk allomalar va ularning ilmiy merosi allomalarning jahon sivilizatsiyasiga qo‘shgan hissasi ix-xii asrlarda mamlakatimizdagi madaniy hayotning rivojlanishi fanda «uyg’onish davri» deb nomlangan davr g’arbiy va markaziy yevropadagi mamlakatlarda xiv–xvi asrlardagi rivojlanishning o’ziga xos xususiyatlarini ifodalash uchun ishlatilgan. birinchi marta «uyg’onish» atamasini xvi asr italyan rassomi va tarixchisi j. vazari o’z asarlarida qo’llaydi. lekin bu atama xiv–xvi asr ijtimoiy–iqtisodiy rivojlanish mohiyatini ochib bermasdan, ko’proq antik davr...

This file contains 19 pages in PPTX format (582.3 KB). To download "fanda uyg'onish davri", click the Telegram button on the left.

Tags: fanda uyg'onish davri PPTX 19 pages Free download Telegram