shartnomani o‘zgartirish va bekor qilish

DOC 31 pages 110.0 KB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 110.0 KB

File type DOC

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (8 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

tadbirkorlik sohasida qo'llanadigan shartnomalar to'g'risida umumiy qoidalar shartnomani o‘zgartirish va bekor qilish mundarija kirish 1. shartnoma tushunchasi, turlari va vazifalari. 2. shartnomaviy munosabatlarni tartibga soluvchi qonun hujjatlari. 3. shartnoma tuzish erkinligi. 4. shartnomaning asosiy shartlari. 5. shartnomalarni tuzish bo`yicha asosiy qoidalar. xulosa foydalanilgan adabiyotlar bozor iqtisodiyoti sharoitida shartnoma tushunchasining mazmuni tubdan o`zgarib, iqtisodiy muomala munosabatlarining asosiy tartibga soluvchi vositaga aylandi. tadbirkorlik sohasidagi shartnoma (savdo bitimi) o`zining huquqiy tabiatiga ko`ra fuqarolik-huquqiy shartnomaning alohida ko`rinishidir. o`zbekiston respublikasi fuqarolik kodeksining 353-moddasi 1-bandiga muvofiq, shartnoma ikki va undan ko`p shaxslarning fuqarolik huquq va majburiyatlarini belgilash, qo`llash va to`xtatish haqidagi kelishuvidir. tadbirkorlik sohasidagi shartnoma tadbirkorlik faoliyati subyektlari - taraflar o`rtasidagi, yoki tadbirkor ishtirokidagi shu tadbirkorlikni amalga oshirish bilan bog`liq bo`lgan huquq va majburiyatlarini belgilash, o`zgartirish yoki to`xtatish haqidagi kelishuvdir. tadbirkorlik sohasidagi shartnomaga shunday ta`rif berish mumkinki, u fuqarolik-huquqiy shartnomaning bir ko`rinishi bo`lib, uning taraflari tadbirkorlik faoliyatining subyektlari, shu jumladan talbirkorlik faoliyati bilan shug`ullanish huquqiga ega …

2 / 31

susiyatlarga ega bo`ladi. tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish bilan bog`liq bo`lgan munosabatlar tegishli huquqiy shaklni - tadbirkorlik sohasidagi shartnomani belgilab beradi. tadbirkorlik faoliyati sohasidagi shartnoma tushunchasini ochib berish konsepsiyasi to`g`risida munozara olib borganda shunga e`tibor berish kerakki, savdo muomalasidagi bitimlar va tovar ishlab chiqarish yoki xizmat ko`rsatish sohasidagi shartnomalar subyektlarning imperativligi va vositalanganligi bilan shaklan o`zgaradi. ayni paytda o`zbekiston respublikasining amaldagi qonunlari xo`jalik shartnomasi tushunchasining klassik shaklini o`zbekiston respublikasining 1998 yil 29 fevralda qabul qilingan "xo`jalik yurituvchi subyektlarning shartnomaviy-huquqiy bazasi haqida"gi qonunida belgilab bergan. unda shartnoma tomonlarning biri mahsulotni, xizmat yoki ish bajarilishini qabul qilib olish va buning evaziga haq to`lash majburiyatini oladigan kelishuv, deb ta`rif beriladi. mahsulot yetkazib berish shartnomasi bo`yicha tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirayotgan yetkazib beruvchi (sotuvchi) shartlashilgan muddat ichida o`zi ishlab chiqargan yoki xarid qilayotgan tovarni sotib oluvchiga shaxsiy, oilaviy yoki boshqa shunga o`xshash maqsadlarda foydalanish uchun yetkazib berish majburiyatini, sotib oluvchi esa tovarning haqini to`lab, uni qabul …

3 / 31

lanadigan munosabatlar keng tadqiq etilgan (fk 29-bob, 457-464 moddalar). buning ma`nosi shuki, mahsulot yetkazib berish shartnomasi davlat reja topshiriqlarini bajarish bo`yicha munosabatlarni tartibga solishning optimal huquqiy shakli bo`lgan bo`lsa kerak. bozor munosabatlari sharoitida mahsulot yetkazib berish shartnomasi umuman boshqacha ahamiyat kasb etadi. unga avvalo taraflarning erki, xohishini aks ettiruvchi hujjat deb qaralmog`i darkor, ya`ni bu shartnomada taraflarning o`zaro roziligi mustahkamlab qo`yilgan holdagina u haqiqiy deb tan olinishi lozim. mahsulot yetkazib berish shartnomasining huquqiy tabiati, mohiyati va tushunchasi, uning iqtisodiy mazmuni, tuzilish, bajarilish asoslari va tartibi, shartnoma majburiyatlari buzilishi uchun javobgarlik masalalari muhim ilmiy va amaliy ahamiyatga ega. davlat ehtiyojlari uchun mahsulot yetkazib berish shu maqsadda tuzilgan davlat kontrakti asosida, shuningdek, unga muvofiq tuziladigan shartnomalar asosida amalga oshiriladi (462-moddaning 2-bandi). davlat ehtiyojlari deb o`zbekiston respublikasining qonunda belgilangan tartibda aniqlanadigan hamda budjet mablag`lari va budjetdan tashqari moliya manbalari hisobidan ta`minlanadigan ehtiyojlari tan olinadi. davlat ehtiyojlari uchun mahsulot yetkazib berish bo`yicha munosabatlarga nisbatan, …

4 / 31

yetkazib beruvchi buyurtmani qabul qilgan bo`lsa, davlat kontraktini tuzish majburiydir. yetkazib beruvchi (bajaruvchi) uchun esa faqat qonunda belgilangan hollarda, unda ham agar davlat buyurtmachisi yetkazib beruvchi (bajaruvchi) davlat kontraktini bajarayotgan paytda unga yetkazilishi mumkin bo`lgan zarar davlat buyurtmachisi tomonidan qoplanadigan bo`lsagina, davlat kontraktini tuzish majburiydir. agar tovar yetkazib berish uchun buyurtma tanlov bo`yicha amalga oshirilayotgan bo`lsa, davlat buyurtmachisining tanlov g`olibi bo`lgan yetkazib beruvchi (bajaruvchi) bilan davlat kontraktini tuzishi majburiydir. kontraktatsiya shartnomasi o`zining iqtisodiy mazmuni jihatidan oldi-sotdi shartnomasidan farq qilmaydi, lekin ayni vaqtda fk 465-467-moddalarida ta`riflangan shartnomaning mustaqil turi sifatida xarakterlovchi xususiyatlarga ega. kontraktatsiya shartnomasining alohida xususiyatlari shundaki, uning vositasida hali ishlab chiqarilmagan, lekin ishlab chiqarilishi kerak bo`lgan mahsulot (texnik ekinlar, meva-sabzavot mahsulotlari)ni, shuningdek, sanoatda qayta ishlanmagan mahsulotni sotish bo`yicha munosabatlar rasmiylashtiriladi. bu belgilar tabiiy sharoit, qishloq xo`jalik ishlab chiqarishining mavsumiyligi va shu bilan bog`liq ravishda qishloq xo`jalik mahsulotlarini ishlab chiqarish va sotish bo`yicha munosabatlarning alohida xususiyatlaridan kelib chiqadi. yuqorida ko`rsatilgan …

5 / 31

asiga muvofiq davlat tomonidan sotib olinishi to`g`risida boradi. keyingi yillarda qishloq xo`jalik korxonalari huquqlarining hajmi va mazmunida yangi qonunlarga muvofiq ravishda ro`y bergan o`zgarishlarni hisobga olgan holda bu me`yorlar qayta ko`rib chiqishga muhtoj. qishloq xo`jalik mahsulotlari boshqa shartnoma shakllarini, avvalo oldi-sotdi shartnomasini qo`llagan holda sotilishi mumkin. xo`jaliklarga: - mahsulotning rejadagi hajmidan muayyan qismini; - kontraktatsiya shartnomasi bo`yicha majburiyatlar bajarilgandan so`ng davlat buyurtmasi bo`yicha yetishtirilgan mahsulotning rejadan ortiq qismini; - tayyorlov tashkiloti qabul qilishni rad etgan mahsulotni mustaqil sotish huquqi berilgan. umumiy iqtisodiy sharoitda qishloq xo`jalik mahsulotlari faqat kontraktatsiya shartnomasi bo`yicha emas, balki oldi-sotdi, mahsulot yetkazib berish, komissiya va boshqa turdagi shartnomalar bo`yicha ham sotilishi mumkin. o`zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasining 1994 yil 29 avgustda qabul qilingan №438 qarori bilan "qishloq xo`jalik mahsulotlari bo`yicha kontraktatsiya shartnomalarini tuzish tartibi to`g`risidagi nizom" tasdiqlangan bo`lib, bu nizomga muvofiq shartnomalar tuzishda taraflarga xohish-istaklarini bildirish erkinligi berilgan va kontraktatsiya shartnomasini majburiy tuzish qonuniy taqiqlangan. ko`chmas mulkni sotish …

6 / 31

jumladan ko`chmas mulkning muayyan yer maydonida joylashganligini yoki boshqa bir ko`chmas mulkning tarkibida ekanligini aniqlovchi ma`lumotlar ko`rsatilgan bo`lishi kerak. bu ma`lumotlar mavjud bo`lmasa, ko`chmas mulkni sotish shartnomasidagi tegishli shartlari kelishilmagan, shartnomaning o`zi esa tuzilmagan hisoblanadi. bino, inshoot yoki boshqa ko`chmas mulkni sotish shartnomasi bo`yicha sotib oluvchiga shu ko`chmas mulkka nisbatan mulk huquqi bilan birga shu ko`chmas mulk joylashgan va undan foydalanish uchun zarur bo`lgan yer maydonining muayyan qismiga bo`lgan huquqlar ham topshiriladi. sotuvchi sotilayotgan ko`chmas mulk joylashgan yer maydonining mulkdori bo`lgan taqdirda sotib oluvchiga yer maydonining tegishli qismiga nisbatan mulk huquqi, yoki ijara huquqi, yoki ko`chmas mulkni sotish shartnomasida nazarda tutilgan boshqa huquq beriladi. korxonani sotish shartnomasi bo`yicha sotuvchi sotib oluvchiga butun korxonani mulkiy majmua sifatida topshirish majburiyatini oladi, sotuvchi boshqa shaxslarga berishga haqli bo`lmagan huquq va majburiyatlar bundan mustasno. firma nomi, tovar belgilari, xizmat ko`rsatish belgilari va sotuvchini hamda uning mahsulotini, u bajaradigan ish yoki ko`rsatadigan xizmatlarni shaxsiylashtiradigan boshqa …

7 / 31

sotish shartnomasi taraflar imzolagan yozma shakldagi bitta hujjat tarzida tuzilib, unga qonunda belgilangan hujjatlar albatta ilova qilinadi. shartnomaning shakliga rioya qilmaslik uning haqiqiy bo`lmasligiga olib keladi. korxonani sotish shartnomasi davlat ro`yxatiga olinishi lozim va shunday ro`yxatga olingandan keyingina u tuzilgan hisoblanadi. 2. shartnomaviy munosabatlarni tartibga soluvchi qonun hujjatlari. o`zbekiston respublikasining qonunlari tadbirkorlik sohasidagi shartnomaviy munosabatlarni yetarlicha keng va har taraflama tartibga soladi. iqtisodiy muomalada shartnoma eng muhim omillardan biridir va shartnomaning huquqiy asoslari rivojlanib bormoqda. bu huquqiy asoslarning maqsadi shartnomaviy-huquqiy va iqtisodiy aloqalarning aniq va ratsional tashkil etilishiga ko`maklashish, hamkorlarning tengligini ta`minlovchi huquqiy muhit yaratish, har turdagi iqtisodiy tadbirkorlik munosabatlarini bozor iqtisodiyotidagi turli tuzilmalarning o`zaro samarali ishlashini ta`minlovchi yagona huquqiy tizimga birlashtirishni ta`minlashdan iborat. shu bilan birga hujjatlar jamiyatning manfaatlari hamda iste`molchilar va ishlab chiqaruvchilarning huquqlaridan kelib chiqqan holda, iqtisodiy muomala va tadbirkorlik sohasidagi qonuniylik mezonlarini belgilaydi. savdo va tadbirkorlik muomalasidagi tovar-pul munosabatlarini tartibga soluvchi umumiy xususiyatdagi hujjat - bu …

8 / 31

da qabul qilingan "xo`jalik yurituvchi subyektlarning shartnomaviy-huquqiy bazasi to`g`risida"gi, "garov to`g`risida"gi, "sug`urta to`g`risida"gi, "iste`molchilarning huquqlarini muhofaza qilish to`g`risida"gi, "bankrotlik to`g`risida"gi va boshqa qator qonunlar, maxsus me`yoriy hujjatlar – o`zbekiston respublikasi prezidentining farmonlari, hukumat qarorlari, xususan: o`zbekiston respublikasi prezidentining 1997 yil 31 yanvarda chiqqan № pf-1702 sonli "kichik va o`rta tadbirkorlikni qo`llab-quvvatlash va rivojlantirish bo`yicha qo`shimcha chora-tadbirlar to`g`risida"gi, 1998 yil 4 martda chiqqan "xo`jalik yurituvchi subyektlarning iqtisodiy nochorligi va shartnoma majburiyatlarining bajarilishi uchun mansabdor shaxslarning javobgarligini kuchaytirish to`g`risida"gi farmonlari, o`zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasining 1995 yil 28 avgustda qabul qilingan № 344 sonli "kichik biznes va xususiy tadbirkorlikni rivojlantirish bo`yicha davlat dasturi to`g`risida"gi, 2000 yil 4 martda qabul qilingan № 75 sonli "fermerlar, xususiy tadbirkorlar hamda kichik va o`rta biznesning boshqa subyektlarini qo`llab-quvvatlash chora-tadbirlari to`g`risida"gi qarorlari shular jumlasidandir. shartnoma munosabatlarini tartibga soluvchi qonuniy va boshqa me`yoriy hujjatlarni qo`llaganda hujjatlar o`zaro muvofiqligining umumiy tamoyillaridan: qonunning boshqa meyoriy hujjatlarga nisbatan ustivorligi, keyinroq qabul qilingan …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "shartnomani o‘zgartirish va bekor qilish"

tadbirkorlik sohasida qo'llanadigan shartnomalar to'g'risida umumiy qoidalar shartnomani o‘zgartirish va bekor qilish mundarija kirish 1. shartnoma tushunchasi, turlari va vazifalari. 2. shartnomaviy munosabatlarni tartibga soluvchi qonun hujjatlari. 3. shartnoma tuzish erkinligi. 4. shartnomaning asosiy shartlari. 5. shartnomalarni tuzish bo`yicha asosiy qoidalar. xulosa foydalanilgan adabiyotlar bozor iqtisodiyoti sharoitida shartnoma tushunchasining mazmuni tubdan o`zgarib, iqtisodiy muomala munosabatlarining asosiy tartibga soluvchi vositaga aylandi. tadbirkorlik sohasidagi shartnoma (savdo bitimi) o`zining huquqiy tabiatiga ko`ra fuqarolik-huquqiy shartnomaning alohida ko`rinishidir. o`zbekiston respublikasi fuqarolik kodeksining 353-moddasi 1-bandiga muvofiq, shartnoma ikki va undan ...

This file contains 31 pages in DOC format (110.0 KB). To download "shartnomani o‘zgartirish va bekor qilish", click the Telegram button on the left.

Tags: shartnomani o‘zgartirish va bek… DOC 31 pages Free download Telegram