zardushtiylikdinining vujudga kelishi

PPTX 20 pages 619.0 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 619.0 KB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

powerpoint presentation zardushtiylik dinining vujudga kelishi reja: zardushtiylik dinining vujudga kelishi. zardushtiylik dinining ta’limoti. avesto va uning tarkibiy qismlari. zardushtiylik dini dunyodagi eng qadimgi va eng birinchi vahdoniyat – yakka xudolik dinidir. bu dinning vatani xorazm ekanligini ko’p olimlar ta’kidlab o’tkanlar. shunday ekan, ma’naviy qiluvchi bu ta’limot haqida merosimizning ulkan ildizini tashkil to’liq ma’lumot berishimiz kerak. zardushtiylik mil. av. ii-i ming yilliklarda markaziy osiyoda vujudga kelgan dindir. zardushtiylik vahiy orqali e’lon qilingan jahon dinlarining eng qadimiysidir. u insoniyatga boshqa barcha dinlarga nisbatan bevosita va bilvosita eng ko’p ta’sir o’tkazgan dindir. insoniyat tarixida har bir kishi ustidan ilohiy hukm amalga oshirilishi, jannat va jahannam, qiyomat-qoyim, unda tanalarning qayta tirilishi, tana va ruh qayta birlashib mangu yashashi haqida birinchi bor shu din doirasida fikr yuritilgan. keyingi asrlarda bu g’oyalar yahudiylik, xristianlik va boshqa dinlar tarafidan o’zlashtirildi. aytib o’tish joizki, ushbu din paydo bo’lgan davr va uning vatani – hali fanda oxirigacha to’liq …

2 / 20

arkaziy osiyo hududida mavjud bo’lgan ko’pxudolikka negizlangan qadimiy diniy tasavvur va e’tiqodlarni isloh qilib, yangi dinga asos soldi. zardushtning tug’ilgan va ilk diniy faoliyatini boshlagan joyi xususida ikki xil qarash mavjud birinchisi – «g’arb nazariyasi» bo’lib, unga ko’ra midiya (hozirgi eron hududida) zardushtning vatani va zardushtiylikning ilk tarqalgan joyi hisoblanadi. bu fikr tarafdorlarining dalili shuki, birinchidan, zardushtiylikning qadimiy eron hududlarida keng tarqalganligi bo’lsa, ikkinchidan, zardushtiylikning muqaddas kitobi sanalmish avestoga keyin yozilgan sharhlarning qadimiy eron-pahlaviy tilida bo’lganligidir. e’tibordan chiqarmaslik kerakki, zardushtiylik uch buyuk eron imperiyasi – ahamoniylar, arshakiylar va sosoniylar davrlarida, ya’ni mil. av. vi asrdan to mil. vii asrigacha ketma-ket aynan yaqin va o’rta sharqda davlat dini maqomida bo’lgan. ikkinchisi, «sharq nazariyasi» bo’lib, unga ko’ra, zardusht vatani va zardushtiylikning ilk tarqalgan joyi xorazm hisoblanadi. ko’pchilik manbashunoslar ikkinchi nazariya tarafdorlaridirlar. xorazm zardushtiylikning muqaddas olovi ozarxurra birinchi bor yoqilgan va eng buyuk xudo – axura-mazdaning zardusht bilan bog’langan joyi hisoblanadi. zardushtiylikning asosiy …

3 / 20

ng «eski dini»ga) nisbatan monoteistik ta’limotdir. u behuda qon to’kuvchi qurbonliklar, harbiy to’qnashuvlar, bosqinchilik urushlarini qoralab, o’troq, osoyishta hayot kechirishga, mehnatga, dehqonchilik, chorvachilik bilan shug’ullanishga da’vat etadi. moddiy hayotni yaxshilashga urinishni yovuzlikka qarshi kurash deb hisoblaydi. zardushtiylik dinida qo’riq yer ochib, uni bog’u-rog’ga aylantirgan odam ilohiyot rahmatiga uchraydi. aksincha, bog’lar, ekinzorlarni, sug’orish inshootlarini buzganlar katta gunohga qoladilar. zardusht insonlarga tinch-totuv yashashni, halol mehnat qilishni o’rgatmoqchi bo’ladi. bunga ko’ra insonning bu dunyodagi hayotiga yarasha narigi dunyodagi taqdiri ham bo’lajak, har bir inson o’lgandan so’ng o’zining bu dunyodagi qilmishiga yarasha abadiy rohat – jannatga, yoki yomon ishlari ko’p bo’lsa na xursandlik va na xafalik ko’rmaydigan arosat joy – misvongatuga tushadi. zardushtiylik negizida olamning qarama-qarshiliklar kurashi asosiga qurilgani turadi: yaxshilik va yomonlik, yorug’lik va qorong’ulik, hayot va o’lim o’rtasida abadiy kurash davom etadi. barcha yaxshiliklarni axura-mazda va barcha yomonliklarni anxramaynyu (yoki axriman) ifodalaydi. axura-mazda insonlarga ezgu ishlarni bayon etib ularga amal qilishni buyuradi, …

4 / 20

olinadi, u yerda murdalarning go’shtlarini qushlar yeb, suyaklarini tozalaydi. go’shtdan tozalangan suyaklar maxsus sopol idishlarga solinib minora o’rtasidagi quduqqa sochib yuboriladi. bunda poklik bilan nopoklikning bir-biriga yaqinlashmasligiga erishiladi. amesha spenta – abadiy ruhlar xshatra vairya- osmonni yaratgan armaiti – yerni yaratgan xaurva tat – suvni yaratgan ameretat – o’simlik dunyosini yaratgan bohu mana – iloxiy sigirni yaratgan asha vahishta – olovni yaratgan zardushtiylikda imon asoslari ezgu fikr ezgu so’z ezgu amal zardushtiylik dini dunyodagi eng qadimiy dinlardan biri hisoblanib, mil. av. xii-vi asrlarda markaziy osiyo, ozarbayjon, eron va kichik osiyo xalqlari unga e’tiqod qilganlar. eronda sosoniylar sulolasi hukmronligi davrida uning muqaddas kitobi avesto ruhoniylar tomonidan og’zaki rivoyatdan yig’ilib, birinchi marta kitob shakliga keltirilgan. ayrim qismlariga, ayniqsa «videvdat» bo’limiga o’zgartirishlar kiritilib, qayta ishlangan. viii asrda o’rta osiyoga islom dini kirib kelib, keng tarqalguniga qadar zardushtiylik mahalliy xalqlarning asosiy dini hisoblangan. buni, jumladan, arxeologik tadqiqotlar isbotlaydi. avesto zardushtiylikning asosiy manbasi va muqaddas …

5 / 20

to» – «o’rnatilgan, qat’iy qilib belgilangan qonun-qoidalar» deb nom olgan. bu qadimiy yozma manba bizgacha to’liq holda yetib kelmagan. avesto haqida abu rayhon beruniy (v. 1048 y.) shunday yozadi: «yilnoma kitoblarida bunday deyilgan: podshoh doro ibn doro xazinasida [abistoning] 12 ming qoramol terisiga tillo bilan bitilgan bir nusxasi bor edi. iskandar otashxonalarni vayron qilib, ularda xizmat etuvchilarni o’ldirgan vaqtda uni kuydirib yubordi. shuning uchun o’sha vaqtda abistoning beshdan uchi yo’qolib ketdi». talabalarni avestoning eng qadimiy qismlarida zardusht tug’ilgan va o’z faoliyatini boshlagan yurt haqida ma’lumotlarbilan tanishtirishimiz maqsadga muvoffiq bo’ladi. avestoda axura mazda yaratgan 16 ta shaharning nomi berilgan bo’lib, ulardan to’qqiztasi markaziy osiyoda joylashgan viloyat va shaharlarning nomlariga juda o’xshash. unda aytilishicha, «bu mamlakatning ko’p sonli lashkarlarini botir sarkardalar boshqaradilar, baland tog’lari bor, yaylov va suvlari bilan go’zal, chorvachilik uchun barcha narsa muhayyo, suvga mo’l, chuqur ko’llari, keng qirg’oqli va kema yurar daryolari o’z to’lqinlarini iskata (skifiya), pauruta, mouru (marv), …

6 / 20

g mukammali hisoblanadi. u yigirma ikki bob bo’lib, boblari fragard deb nomlangan. fragardlarning ma’nosi, vazifasi, uslubiy tuzilishi turlicha: birinchi fragard – odamlar yashaydigan barcha yurtlarni axura-mazda qanday yaratgani to’g’risida bo’lib, ular orasida xorazm, so’g’d, marg’iyona, baxdi (balx) va boshqalar bor; ikkinchi fragardda jamshid podsholigi – kasallik, o’lim, azob-uqubatlar bo’lmagan zamon haqida, ya’ni insoniyatning oltin asri haqida gap boradi; uchinchi fragard dehqonchilikning savobli sharofatlari va h.k. haqida. shuningdek, videvdatning boshqa fragardlaridan zardusht bilan axura-mazdaning savol-javoblari va muloqotlari ham o’rin olgan. avestoning bizgacha yetib kelmagan kitoblaridan ba’zi qismlari uning yig’ma parchalar to’plami kichik avesto yoki «xo’rdak avesto» kitobida jamlangan. avesto haqida eng muhim manba ix asrga oid «dinkard» (din amallari) asaridir. unda avestoning 21 kitobi to’la ta’riflab berilgan. bu ta’riflar savobli ishlar yo’riqnomasi, diniy marosimlar va rasm-rusumlar qoidasi; zardushtiylik ta’limoti asoslari; dunyoning axura-mazda tomonidan yaratilishi; oxirat kuni va undagi hisob-kitob; falakiyot; ijtimoiy-huquqiy qonun- qoidalar; zardushtning tug’ilishi va bolaligi; haq yo’lini tutish; jamiyat …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "zardushtiylikdinining vujudga kelishi"

powerpoint presentation zardushtiylik dinining vujudga kelishi reja: zardushtiylik dinining vujudga kelishi. zardushtiylik dinining ta’limoti. avesto va uning tarkibiy qismlari. zardushtiylik dini dunyodagi eng qadimgi va eng birinchi vahdoniyat – yakka xudolik dinidir. bu dinning vatani xorazm ekanligini ko’p olimlar ta’kidlab o’tkanlar. shunday ekan, ma’naviy qiluvchi bu ta’limot haqida merosimizning ulkan ildizini tashkil to’liq ma’lumot berishimiz kerak. zardushtiylik mil. av. ii-i ming yilliklarda markaziy osiyoda vujudga kelgan dindir. zardushtiylik vahiy orqali e’lon qilingan jahon dinlarining eng qadimiysidir. u insoniyatga boshqa barcha dinlarga nisbatan bevosita va bilvosita eng ko’p ta’sir o’tkazgan dindir. insoniyat tarixida har bir kishi ustidan ilohiy hukm amalga oshirilishi,...

This file contains 20 pages in PPTX format (619.0 KB). To download "zardushtiylikdinining vujudga kelishi", click the Telegram button on the left.

Tags: zardushtiylikdinining vujudga k… PPTX 20 pages Free download Telegram