buxgalteriya va audit yo'nalishi talabasi

DOCX 24 pages 246.5 KB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 246.5 KB

File type DOCX

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

ijtimoyi- iqtisodiy fanlar fakulteti .buxgalteriya va audit yo’nalishi talabasi 224-guruh talabasi to’rayeva noila ishlab chiqarilgan mahsulot (bajarilgan ish, ko`rsatilgan xizmati)larning haqiqiy tannarxini aniqlash. sotish (realizatsiya) jarayoni hisobi. reja: 1-. xarajatlarni taqsimlash tartibi va usuli 2-. tannarxni kalkulyatsiya qilishning buyurtmali usuli[footnoteref:1] [1: ushbu paragraf katta ilmiy xodim-izlanuvchi f.a.astanova tomonidan yozildi] 3-. tannarxni kalkulyatsiya qilishning jarayonli usuli boshqaruv hisobining muhim vazifalaridan biri – bu xo’jalik yurituvchi subyektda ishlab chiqarilayotgan mahsulot (ish, xizmat) birligining ishlab chiqarish tannarxini aniqlash hisoblanadi. aynan ishlab chiqarilayotgan (ko’rsatilayotgan xizmat yoki bajarilayotgan ish) mahsulot birligi tannarxi boshqaruv qarorlarini qabul qilishda asos bo’lib xizmat qiladi. xususan, shu mahsulotning bahosini belgilash, baho bilan tannarxni solishtirib ko’rib, foyda miqdorini aniqlash, rentabellik darajasini hisoblash va h.k.z. buning uchun boshqaruv hisobi quyidagi vazifalarni ham bajarishi lozim bo’ladi: · tegishli xarajat moddalari bo’yicha sodir etilayotgan xarajatlarni o’z vaqtida vato’g’ri aks ettirish; · mavjud resurslardan samarali foydalanish, ularning tegishli me’yor, me’yorko’rsatkichlari va smetalarga mos kelishi borasidagi …

2 / 24

otning sotuv bahosini o’rnatish, foydani hisoblash va rentabellik ko’rsatkichlarini aniqlash uchun asos hisoblanadi; · mahsulot tannarxi borasidagi ma’lumot ishlab chiqarishni boshqarish va istiqbolni belgilashda asos bo’lib xizmat qiladi; · boshqaruvning juda ko’p miqdordagi joriy vazifalarini hal qilishda foydalaniladi. ushbu bob doirasida mahsulot ishlab chiqarish bilan bog’liq xarajatlarni taqsimlash tizimining boshqaruv hisobini tashkil qilish va yuritish uchun juda samarali bo’lgan ikki asosiy turi mohiyati yoritiladi: 1. mahsulot tannarxini hisoblashning buyurtma usuli 2. mahsulot birligi tannarxini hisoblashning jarayonli usuli. bu borada asosiy e’tibor hisobni tashkil qilish texnikasiga, buxgalteriya yozuvlariga va buxgalteriya-o’zaro aloqalariga ham qaratiladi. 1-. xarajatlarni taqsimlash tartibi va usuli xo’jalik yurituvchi subyektlarda boshqaruv hisobini tashkil qilish va yuritish juda ko’p jihatdan xarajatlar hisobi qanday olib borilishiga bog’liq bo’ladi. xarajatlar hisobining to’g’ri va o’z vaqtida tashkil qilinishini xo’jalik yurituvchi subyektning moliyaviy-xo’jalik faoliyati bo’yicha to’g’ri hamda samarali boshqaruv qarorlari qabul qilinishiga asos bo’ladi. sababi, mahsulot ishlab chiqarish bilan bog’liq barcha moddiy xarakatlarni xarajatlar …

3 / 24

hi subyektda xarajatlar hisobini to’g’ri tashkil qilish uchun, eng avvalo ana shu xarajatlarni hisobga olishda muhim ahamiyatga ega bo’lgan bir qator tushunchalar mohiyati to’g’ri anglab olish lozim bo’ladi. xususan: xarajatlarni taqsimlash – bu ishlab chiqarish xarajatlarini aniq xarajatlar obyektiga olib borish jarayonidir. masalan, bitta ishlab chiqarish joyida bitta mahsulot emas, balkim bir necha turdosh mahsulotlar ishlab chiqarilayapti, stollar, stullar, kreslolar. shu joyda xarajatlarni aynan ana shu obyektlar bo’yicha to’g’ri hisoblash va taqsimlash juda muhim. xarajatlar obyekti – bu tashkiliy tuzilma, shartnoma yoki boshqa hisob birligi hisoblanib, undan xarajatlar to’g’risida ma’lumot olinadi va u orqali jarayonlar, mahsulotlar, ishlar va kapital qo’yilmalar loyihalarining tannarxi (qiymatlari) o’lchanadi. xarajatlarni taqsimlashning jarayoni uchun zarur bo’lgan yana bir tushuncha xarajatlar markazi tushunchasi hisoblanadi. xarajatlar markazi – bu tashkiliy birlik yoki faoliyat doirasi bo’lib, aynan shu yerda mahsulotni ishlab chiqarish bilan bog’liq barcha xarajatlar to’g’risidagi ma’lumotlarni to’plash maqsadga muvofiqdir. ko’p hollarda bu nisbatan mustaqil bo’lmagan kichik darajadagi …

4 / 24

ktning faoliyatida vujudga kelgan xarajatlarni aniq obyektlar bo‘yicha guruhlash jarayoni bu – o‘sha joyda qilingan xarajatlar hisobga olinishi lozim bo‘lgan tashkiliy bo‘lim yoki alohida hisobga olinadigan bo‘g‘in bu – nisbatan o‘z mustaqilligiga ega bo‘lmagan, lekin oxirgi moliyaviy natijalarni, qilingan xarajatlar, chiqimlarni aniqlashda bularning ham ulushini aniq belgilash lozim bo‘lgan eng quyi ishlab chiqarish bo‘g‘inlar xarajatlarni hisobga olishning “to’liq xarajatlar” usuli xo’jalik yurituvchi subyektda ishlab chiqarilayotgan mahsulot birligining to’liq tannarxi qanchani tashkil qilganini ko’rsatadi. bu shu xo’jalik yurituvchi subyektda moliyaviy hisobni yuritish, soliq munosabatlarini tashkil qilish va hisob-kitoblarini olib borish, shuningdek moliyaviy hisobotlarni tuzish imkoniyatini yaratadi. xo’jalik yurituvchi subyektda boshqaruv hisobini tashkil qilish va yuritish uchun, albatta, ana shu xo’jalik yurituvchi subyektda ishlab chiqarilayotgan mahsulot birligining tannarxini “o’zgaruvchan xarajatlar” usuli orqali hisoblash ham joriy qilinishi lozim bo’ladi. shu bilan birgalikda, bozor va undagi iste’molchilarning manfaatlari nuqtainazaridan kelib chiqib me’yoriy miqdordagi mahsulotlar ishlab chiqarilayotgan xo’jalik yurituvchi subyektlarda ishlab chiqarilayotgan mahsulot birligining tannarxini …

5 / 24

q mahsulotga olib borish. bir dona mahsulotning ishlab chiqarish tannarxini aniqlash uchun xarajatlar kalkulatsiya qilinadi tannarxni kalkulyatsiya qilishda xarajat turlari xususiyatlaridan kelib chiqib quyidagi uchta usuldan biri tanlanishi mumkin tannarxni barcha tannarxni kalkulyatsiya qilishning xarajatlar bo’yicha “to’liq xarajattlar” usuli (absorprtion hisoblab topish costing) tannarxni faqat tannarxni kalkulyatsiya qilishning o’zgaruvchan xarajat “direkt-kosting” usuli turi bo’yicha hisobga (direct costing) olish tannarxni belgilangan tannarxni kalkulyatsiya qilishning xarajatlar normasi “normativ xarajatlar” usuli miqdorida hisobga olish (standard costing) ! bu usullarning har biri turli xil boshqaruv qarorlarini qabul qilish uchun asos bo’ladi. boshqaruv hisobida tannarxni asosiy bo ‘ lgan quyidagi obyektlar bo’yicha taqsimlash lozim: xarajatlarni taqsimlash jarayoni ikki bosqichda amalga oshiriladi alohida mahsulot turlari bo’yicha alohida bo‘g‘inlar ( bo’limlar bo’yicha ) xarajatlarni iloji boricha aniq, aynan mahsulot birligida to‘g‘ri kelgunigacha aniqlash xarajatlarni ana shu xarajatlar vujudga kelgan markazlar bo‘yicha yig‘ish ana shunday mahsulot birligining tannarxini (mbt) quyidagi formula orqali hisoblash mumkin: ishlab chiqarish tannarxi mbt …

6 / 24

byektda boshqaruv hisobini tashkil qilish va yuritish uchun eng samarali ishlatilishi mumkin bo’lgan usullar – bu tannarxni hisoblashning buyurtmali va jarayonli usullaridir. xarajatlarni hisobga olishning va mahsulot tannarxini hisoblashning buyurtmali usuli – faqat bir mahsulot turini ishlab chiqaruvchi, shuningdek maxsus buyurtma asosida ishlovchi xo’jalik yurituvchi subyektlar tomonidan foydalaniladigan usuldir. bu usulda barcha xarajatlar alohida bo’linmalar yoki hisobot davri uchun emas, har bir buyurtma bo’yicha yig’iladi. xo’jalik yurituvchi subyektda asosiy ishlab chiqarish schyoti yuritiladi, bu boradagi analitik ma’lumot buyurtmalar kartochkasida olib boriladi. aynan shu kartochkalarda ma’lum buyurtmani bajarish uchun barcha bo’linmalar bo’yicha xarajatlar yig’iladi. oddiyroq qilib ifoda qilinadigan bo’lsa, kichik xo’jalik yurituvchi subyektlarda ishlab chiqarilayotgan mahsulot birligining (ish, xizmat) aynan mana shu buyurtmali usul orqali tannarxini xisoblash har tomonlama samarali, juda aniq va qulaydir. chunki: · ortiqcha hisob kitoblarni talab qiladigan “asosiy ishlab chiqarish” qoldig’ibo’lmaydi; · odatda buyurtmalar qisqa va aniq muddatlarga qabul qilinadi; · buyurtma vaqti, miqdori, mahsulot bahosi aniq …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "buxgalteriya va audit yo'nalishi talabasi"

ijtimoyi- iqtisodiy fanlar fakulteti .buxgalteriya va audit yo’nalishi talabasi 224-guruh talabasi to’rayeva noila ishlab chiqarilgan mahsulot (bajarilgan ish, ko`rsatilgan xizmati)larning haqiqiy tannarxini aniqlash. sotish (realizatsiya) jarayoni hisobi. reja: 1-. xarajatlarni taqsimlash tartibi va usuli 2-. tannarxni kalkulyatsiya qilishning buyurtmali usuli[footnoteref:1] [1: ushbu paragraf katta ilmiy xodim-izlanuvchi f.a.astanova tomonidan yozildi] 3-. tannarxni kalkulyatsiya qilishning jarayonli usuli boshqaruv hisobining muhim vazifalaridan biri – bu xo’jalik yurituvchi subyektda ishlab chiqarilayotgan mahsulot (ish, xizmat) birligining ishlab chiqarish tannarxini aniqlash hisoblanadi. aynan ishlab chiqarilayotgan (ko’rsatilayotgan xizmat yoki bajarilayotgan ish) mahsulot birligi t...

This file contains 24 pages in DOCX format (246.5 KB). To download "buxgalteriya va audit yo'nalishi talabasi", click the Telegram button on the left.

Tags: buxgalteriya va audit yo'nalish… DOCX 24 pages Free download Telegram