ganoidlar (ganoidomorpha)

PPT 77 pages 7.4 MB Free download

77 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.4 MB

File type PPT

Pages 77

Updated Dec 2025

Page preview (10 pages)

Scroll down 👇

1 / 77

slayd 1 suyakli baliqlar (osteichthyes) 20000 dan 27000 gacha kurakqanotlilar (sarkopterygii) shu’laqanotlilar (actinopterygii) 78ta * shu’laqanotlilar (actinopterygii) suyakdor baliqlar (teleostei) ganoidlar (ganoidomorpha) * ganoidlar (ganoidomorpha) katta turkumi kaymanlar yoki kosali (panserli) cho‘rtanlar (lepisosteiformes) amiyasimonlar (amiiformes) ko‘pqanotlisimonlilar (polypteriformes) osyotrsimonlar (acipenseriformes) * ganoidlar katta turkumi vakillari ancha sodda tuzilgan, ular mezozoy erasida juda keng tarqalgan bo‘lib, turkumliri ham ko‘p bo‘lgan. bu katta turkum vakillarining xarakterli belgilariga, avvalo ichagida spiral klapanlarining borligi, yuragida arterial konusining saqlanganligi va ustki ensa suyagining rivojlanmaganligidir. ganoidlar (ganoidomorpha) katta turkumi. osyotrsimonlar turkumiga 30 ga yaqin tur kirib, sodda tuzilishini saqlab qolgan qadimgi baliqlardan hisoblanadi. ular bir qator belgilari bilan tog‘ayli baliqlarga o‘xshaydi. ko‘pchilik turlari akulalarga o‘xshash duksimon shaklida bo‘ladi. osyotrsimonlarning ham rostrumi bor, shu munosabat bilan ularning og‘iz teshigi boshining pastki tomonida ko‘ndalangiga joylashgan. dum suzgich qanoti bir xil emas, yuqorigi pallasi keng va katta, ya’ni geteroserkal tipda. juft suzgich qanotlari gorizontal holda turadi. tangachalari o‘ziga xos bo‘lib, …

2 / 77

pufagi ikki qismdan iborat bo‘lib, o‘ng qismi katta bo‘ladi. ikki qismi ham qizilo‘ngach bilan qo‘shilgan va qo‘shimcha nafas olish organi vazifasini bajaradi. ko‘pqanotlilarda o‘pka arteriyasi va o‘pka venasi yo‘q, ichki burun teshigi bo‘lmaydi. ularning ichagida spiral klapanlari, yuragida arterial konusi va ko‘zining orqasida juft sachratgich organi bor. ko‘pqanotsimonlarning rivojlanishi o‘zgarish bilan boradi, ya’ni metamorfozli. ularning lichinkalarida tashqi jabra bo‘lib, bu jabralar til osti yoylariga o‘rnashgan. ko‘pqanotsimonlar tubi balchiqli daryolarda hayot kechiradi, ular mayda baliqlar, hasharotlar va qisqichbaqasimonlar bilan oziqlanadi. ko‘pqanotsimonlarning uzunligi 120-180 sm gacha boradi, 10 ga yaqin turlari uchraydi. ko‘pqanotlisimonlar (polypteriformes) turkumi ko‘pqanotli (polypterus bichir) ko‘pqanotli (polypterus bichir) ko‘pqanotli (polypterus bichir) ko‘krak suzgich qanoti kaymanlar yoki kosali (panserli) cho‘rtanlar (lepisosteifor-mes) turkumiga 6-7 ta tur kiradi: kaymanlar yoki panserli (kosali) cho‘rtanlarning uzunligi 3-4 metrgacha va og‘irligi 150 kg gacha boradi. ular shimoliy va markaziy amerikaning chuchuk suvlarida yashaydi. xarakterli belgilariga gavdasining romb shaklidagi suyakli ganoid tangachadan iborat panser bilan qoplanganligi, …

3 / 77

a’lum darajada oraliq o‘rinni egallaydi. gavdasi sikloid tangachalar bilan qoplangan. ularning spiral klapanlari va arterial konusi rudiment holida bo‘ladi. dumida qora xoli bor. ular tunda faol. qishda chuqur joylarda karaxt bo‘lib yotadi. voyaga yetgan amiyalar qisqichbaqasimonlar, mollyuskalar, ba’zan baliqlar bilan oziqlanadi. yosh baliqlar faqat umurtqasiz hayvonlar bilan oziqlanadi. amiyalar, asosan aprel-may oylarida suv harorati +25 °c atrofida bo‘lganda urchiy boshlaydi. urchish paytida amiyalarning erkagi suvning qirg‘og‘iga yaqin kelib, chuqurligi 25-40 sm bo‘lgan sayoz joylarda suv o‘tlaridan uya yasaydi. uyasining shakli tarelkaga o‘xshash bo‘lib, sathi 40-60 sm atrofida. uvildirig‘ining soni 70 mingtagacha boradi, tuxumlarini erkagi qo‘riqlaydi. amiyalar boshqa baliqlarni qirib ziyon yetkazadi. ularning go‘shti qattiq va bemaza. shuning uchun ovqatga ishlatilmaydi. amia calva amia calva katta turkumga 19 mingdan ortiq tur. 30 dan ortiq turkum. 4278 taga yaqin avlod kiradi. j.s. nelson, 2006; ko‘ra hozirgi vaqtda uchraydigan baliqlar turini 96 % suyakdor baliqlar (teleostei) katta turkumi. bu turkumga eng sodda tuzilgan …

4 / 77

va okeanlarda yashaydigan 100 dan ortiq tur baliqlar kiradi. seldsimonlar (clupeiformes) turkumi anchouslar seldlar doradalar losossimonlar turkumiga kiruvchi baliqlarning xarakterli belgilariga yelka suzgich qanoti bilan dum suzgich qanoti orasida teridan iborat skeletsiz yumshoq yog‘ suzgich qanotining bo‘lishidir. losossimonlarning o‘q skeleti va bosh qutisi qisman suyaklashgan. bu turkumga bitta oila va 400 taga yaqin tur kiradi. losossimonlar o‘rtacha va yirik o‘tkinchi baliqlar, ya’ni ular asosan dengizlarda o‘sib, ulg‘ayadi, lekin ko‘payish uchun daryolarga o‘tadi. losossimonlarning ko‘pchilik turlari uzoq sharq dengizlarida yashaydi. bularga keta (oncorhynchus keta), gorbusha (oncorhynchuc gorbuscha), nerka (oncorhynchus nerka) va boshqa turlari kiradi. losos yoki syomga (salmo salar), kumja (salmo trutta), gulmoy (salmo trutta fario). ularga siga (coregonus), omul va taymenlar kiradi. lososlar kam miqdorda uvildiriq tashlaydi. masalan: ketalar 3-4 mingtagacha, gorbushalar esa 1-2 mingtagacha ikra tashlaydi. losossimonlar (salmoniformes) turkumi oncorhynchus keta oncorhynchuc gorbuscha salmo trutta fario bu turkumning 3250 ta turi bor. aksariyat turlari chuchuk suvlarda yashaydi. baliqlar turlarining …

5 / 77

plar oilasining 50 ga yaqin tur va kenja turlari uchraydi. karpsimonlar baliqlar (cypriniformes) turkumi cyprinus carpio oq do‘ngpeshona bu turkumga 2 ta, ya’ni laqqalar (siluridae) va laqqachalar (sisoridae) oila hamda 1200 taga yaqin tur kiradi. ko‘pchiligi amerika, osiyo, afrikaning tropik va subtropik qismida tarqalgan, deyarli barcha turlari chuchuk suvlarda yashaydi. laqqalar (siluridae) oilasiga kiruvchi baliqlarning terisi ustida haqiqiy tangachalari bo‘lmaydi, y’ni yalang‘och, ayrim turlarida suyak tikan bo‘lishi mumkin. laqqa o‘rta osiyoda yashovchi barcha baliqlardan eng yirigi hisoblanadi, uzunligi 5 m gacha va og‘irligi 300 kg gacha boradi. laqqa baliqlarda 3 juft, ya’ni pastki jag‘ida ikki juft va yuqorigi jag‘ida bir juft mo‘ylovlari bo‘ladi.laqqa baliqlar yaxshi suza olmaydi, ular 3-4 yilda jinsiy voyaga yetadi. laqqachalar (sisopidae) oilasi. o‘rta osiyoning tez oqar daryolarida turkiston laqqachasi (glyptosternum retiulatum) uchraydi. bu laqqachaning ko‘zlari kichik, tumshug‘ida 4 juft mo‘ylovlari bor. rangi qoramtir-kulrangdan sarg‘ish-jigarranggacha. uzunligi 25 sm gacha boradi. o‘zbekistonda amudaryo va sirdaryoning tog‘li qismida uchraydi. …

6 / 77

urkumining turlari ko‘p emas, yani 10 ga yaqin turlari bor. ular yirtqichlik qilib hayot kechiradi. cho‘rtan baliqlarning tanasi cho‘zinchoq bo‘lib, boshi juda katta, tumshug‘i cho‘ziq va yassi. pastki jag‘i oldinga turtib chiqqan. jag‘ida tishlari juda ko‘p. orqa, dum va dum osti suzgich qanotlari bir-biriga yaqin joylashgan bo‘lib, ular o‘ljasini sakrab ushlab olishga yordam beradi. ichagi bilan suzgich pufagi qo‘shilgan. respublikamizning janubdagi daryolarida va ko‘llarida oddiy cho‘rtan baliq (esox lucius) uchraydi. cho‘rtan baliqlarning uzunligi 1 metrgacha, og‘irligi 10 kg atrofida. eng katta cho‘rtanlarning uzunligi 1,5 metr, og‘irligi esa 35-37 kg gacha boradi. erkak cho‘rtan baliq 2-3 yoshda, urg‘ochisi esa 4 yoshda jinsiy voyaga yetadi. cho‘rtan baliqlarning ozig‘i baqa, mayda qushlar va baliqlar hisoblanadi. bu baliqlar ovqatga ishlatilgani bilan unchalik ov ahamiyatiga ega emas. cho‘rtansimon baliqlar (esociformes) turkumi cho‘rtan baliq (esox lucius) cho‘rtan baliq (esox lucius) bu turkumning turlari(150 ta) uncha ko‘p emas. asosiy xarakterli belgilariga suzgich pufaklarining yopiq bo‘lishi va yon …

7 / 77

ri hatto 400 m gacha uchib borib suvga sho‘ng‘iydi. uchar baliqlar oilasiga 50 ga yaqin tur kiradi. kattaligi 30-50 sm keladi. uchar baliqlarning tipik vakili ko‘krak juft suzgichlari juda katta bo‘lgan uzunqanot (exocoetus) hisoblanadi. sargansimonlarning uzunligi 1,5 m gach keladi, yirtqich. ular asosan qisqichbaqasimonlar, mollyuskalar va mayda baliqlar bilan oziqlanadi. uchar baliqlar suvdan tepaga ko‘tarilganda qushlardan-fregatlar va albatroslarni tutadi. sargansimonlar (beloniformes) turkumi uzunqanot (exocoetus) uzunqanot (exocoetus) bu turkumga chuchuk va sho‘r suvlarda yashaydigan 280 ga yaqin tur mayda baliqlar kiradi. bu turkum 2 ta, ya’ni tikanbaliqsimonlar (gasterosteoidei) va ninasimonlar (syngnathoidei) kenja turkumlarga bo‘linadi. tikanbaliqsimonlar (gasterosteoidei) kenja turkumi vakillarining orqa suzgich qanotining oldingi qismi o‘z shaklini o‘zgartirib, parda bilan bir-biriga qo‘shilmaydigan o‘tkir uchli tikanlarga aylangan. qorin suzgich qanotlari ham bir juft tikan ko‘rinishda bo‘ladi. tikanbaliqsimonlar (gasterosteiformes) turkumi tikanbaliqsimonlar (gasterosteiformes) ninasimonlar (syngnathoidei) tikanbaliqsimonlar (gasterosteoidei) * gasterosteus aculeatus gasterosteus aculeatus ninasimon baliqlar (syngnathoidei) kenja turkumi oldin tutamjabralilar (gasterosteiformes) turkumi deb nomlangan va ularga …

8 / 77

baliqlar (syngnathoidei) kenja turkumiga 260 taga yaqin tur kirib, asosiy vakillari dengiz ninalari (syngnathus) va dengiz toychalari (hippocampus) hisoblanadi. ninasimon baliqlar (syngnathoidei) kenja turkumi hippocampus hippocampus olabug‘asimonlarning asosiy xarakterli belgilariga, avvalo qorin suzgich qanotining ko‘krak suzgich qanoti ostida yoki biroz oldinroqda joylashganligi, suzgich pufagining yopiqligi, ya’ni ichak bilan qo‘shilmaganligidir. ularning juft va toq suzgich qanotlarida (ayniqsa orqa suzgich qanotlarida) ma’lum miqdorda uchi o‘tkir va bo‘g‘imlarga bo‘linmagan, nurlar, shu’lalar bo‘ladi. orqa suzgich qanoti 2 ta. suyakli baliqlar ichda eng ko‘p tur olabug‘asimonlar turkumiga kiradi, ya’ni 6500 dan ortiq turi va 160 ta oilasi ma’lum. kattaligi ham har xil. ayrim tur buqa baliqlarning uzunligi 1-2 sm va og‘irligi 10-30 mg, aksincha shamshir baliq (xiphias gladius) ning uzunligi 4-4,5 m va og‘irligi 400-500 kg, marlin (makaira nigricans) ning uzunligi 5 m, og‘irligi 700-900 kg, oddiy tunes (thunnus thunnus) ning uzunligi 3 m va og‘irligi 375 kg gacha boradi. olabug‘asimonlar yoki okunsimonlar (perciformes) turkumi …

9 / 77

alim (lota lota) yevropa, osiyo va shimoliy amerika chuchuk suvlarida yashaydi va u sanoat ahamiyatiga ega bo‘lgan yagona qimmatbaho baliqlardan hisoblanadi. treskasimonlar turkumidan eng katta ov ahamiyatiga ega bo‘lgan turi treska (gadus morhua) hisoblanadi. treskasimonlar (gadiformes) turkumi treskasimonlarni ovlash dunyo miqyosida seldsimonlardan keyin ikkinchi o‘rinda turadi. uning go‘shtidan tashqari, jigaridan olinadigan shifobaxsh baliq moyidan ham foydalaniladi. treskalar juda ham serpusht, ya’ni bitta urg‘ochisi 2,5 milliondan 10 milliontagacha ikra tashlaydi. treskalarning eng yirigi 180 sm gacha va og‘irligi 40 kg gacha boradi. ular 8-10 yoshda jinsiy voyaga yetadi, 24-25 yilgacha yashashi mumkin. treskasimonlardan piksha (melanogrammus aeglefinus), navaga (eleginus navaga), sayka (voreogadus saida), mintay (theragra chalcogramma) va boshqa turlari ko‘plab ovlanadi. bu baliqlarning xarakterli belgisi jabra bo‘shlig‘ining qopsimon o‘sib chiqqanligidir, ya’ni anabaslarda jabra yaproqlari kam taraqqiy etgan, lekin jabra bo‘shlig‘ida talaygina qon tomirlar bilan ta’minlangan shilliq pardali yupqa suyak plastinkalaridan iborat murakkab labirint bo‘ladi. treskasimonlar (gadiformes) turkumi piksha navaga sayka kambalasimonlar turkumiga …

10 / 77

ambalalarning 80% oxota dengizida uchraydi. kambalasimonlar (pleuronectiformes) turkumi ular murmansk va uzoq sharq o‘lkalarida ko‘p ovlanadi. kambalalar juda ham oz migratsiya qiladi. ularning migratsiyasi tuxum qo‘yish, ovqat topish va qishlash bilan bog‘liq. kambalalarning migratsiyasi 100-200 km atrofida bo‘ladi. kambalalar 25 yilgacha umr ko‘radi. kambalalar nihoyatda serpusht, bir necha millonlab uvuldiriq tashlaydi. ular asosan bahorda ko‘payadi. oxota dengizida yashaydigan kambalalarning uzunligi 45 sm, og‘irligi 500 g keladi. yaponiya dengizida yulduz kambalasi yashaydi, uning uzunligi 54 sm, og‘irligi 4 kg gacha boradi. kambalalar umurtqasiz hayvonlar va baliqlar bilan oziqlanadi. ko‘pchilik turlari muhim ov ahamiyatiga ega. kambalasimonlar (pleuronectiformes) turkumi kambala kambala kambala bu turkumning turlari ko‘p emas, ya’ni 350 ta turi, 4 ta kichik turkumi va 9 ta oilasi bor. asosan iliq suvli dengizlarda tarqalgan. bu baliqlarning yuqorigi va pasti jag‘lari tutashib ketgan, ya’ni jag‘lari shaklan o‘zgarib, mollyuska hamda krablarning qattiq chig‘anoqlarini maydalashga moslashgan kichkina tumshuqqa aylangan. tishlari ko‘p, tanasi yirik tangachalar yoki …

Want to read more?

Download all 77 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ganoidlar (ganoidomorpha)"

slayd 1 suyakli baliqlar (osteichthyes) 20000 dan 27000 gacha kurakqanotlilar (sarkopterygii) shu’laqanotlilar (actinopterygii) 78ta * shu’laqanotlilar (actinopterygii) suyakdor baliqlar (teleostei) ganoidlar (ganoidomorpha) * ganoidlar (ganoidomorpha) katta turkumi kaymanlar yoki kosali (panserli) cho‘rtanlar (lepisosteiformes) amiyasimonlar (amiiformes) ko‘pqanotlisimonlilar (polypteriformes) osyotrsimonlar (acipenseriformes) * ganoidlar katta turkumi vakillari ancha sodda tuzilgan, ular mezozoy erasida juda keng tarqalgan bo‘lib, turkumliri ham ko‘p bo‘lgan. bu katta turkum vakillarining xarakterli belgilariga, avvalo ichagida spiral klapanlarining borligi, yuragida arterial konusining saqlanganligi va ustki ensa suyagining rivojlanmaganligidir. ganoidlar (ganoidomorpha) katta turkumi. ...

This file contains 77 pages in PPT format (7.4 MB). To download "ganoidlar (ganoidomorpha)", click the Telegram button on the left.

Tags: ganoidlar (ganoidomorpha) PPT 77 pages Free download Telegram