ta'lim sifatini boshqarish

DOCX 142 pages 4.2 MB Free download

142 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.2 MB

File type DOCX

Pages 142

Updated Dec 2025

Page preview (10 pages)

Scroll down 👇

1 / 142

adabiyotlardan iqtibos 1. qurbonov sh., seytxalilov e. ta'lim sifatini boshqarish. t.: “turon-iqbol”: 2006. 590 bet ma’limki, jamiyat va ta’lim qadriyatlarini avtoritar, zo‘rovonlik yo‘li bilan o‘rnatib bo‘lmaydi, ular ta’lim texnologiyalari va mazmunining rivojlanishi, ijtimoiy-madaniy muhitning va jamiyatning o‘zgarishi bilan birga tadrijiy tarzda taraqqiy topib boradi. (qurbonovsh., seytxalilov e. ta'lim sifatini boshqarish. t.: “turon-iqbol”: 2006. – 23 b.) qadriyatlar umuminsoniy, milliy-madaniy va mayyan ijtimoiy-madaniy shakllarning sintezi bo‘lgani holda, ta’lim standartlariga va uning mazmuniga obyektiv tarzda kirgan bo‘ladi. (qurbonovsh., seytxalilov e. ta'lim sifatini boshqarish. t.: “turon-iqbol”: 2006. – 24 b.) maqsadlarni ta’riflash jarayonida ziddiyatdan muammoni anglab yetish va keyinchalik qonun ijodkorligi hujjatlari sari rivojlanish mantig‘i bo‘yicha to‘g‘ri yo‘ldan borayotgandek tuyuladi. qonun ijodkorligi loyihasida maqsad qayd etiladi. biroq maqsad keng ko‘lamli bo‘lgani bilan, ko‘pincha unga erishishning bosqichma-bosqich jarayonida kutilmaganda paydo bo‘ladigan bevosita va bilvosita oqibatlar chuqur ishlab chiqilmagan bo‘ladi. (qurbonovsh., seytxalilov e. ta'lim sifatini boshqarish. t.: “turon-iqbol”: 2006. – 54 b.) jamiyat hayotida ro‘y …

2 / 142

sh bo‘yicha amaliy vositaga nihoyatda muhtoj. (afanasev v.g. obshestvo: sistemnost, poznanie i upravlenie m., 1981. s. 369.) sh. qurbonov boshqaruv samarasi ko‘p jihatdan modellashtirishga bog‘liqligini, modellashtirish tizimning boshlang‘ich ko‘rsatgichlari va ehtimol tutilgan dinamikasining belgilanishi, tashkiliy-iqtisodiy resurslar hisoblab chiqilishida muhim ekanligini takidlaydi, shuningdek, tadqiqotda modelni biron-bir obyektni aks ettiradigan tizim sifatida tasavvur qiladi. u ko‘rsatgichlar sxemasi shakliga ega bo‘lib, bunday holda boshqa (modellashtirilayotgan) obyektga o‘xshab qoladigan real obyekt sifatida mavjud bo‘lishini tushuntiradi. (qurbonovsh., seytxalilov e. ta'lim sifatini boshqarish. t.: “turon-iqbol”: 2006. – 67 b.) ta’limni modellashtirish muammolari o‘zgaruvchanligi miqdoriy o‘lchashda vujudga keladi. u yoki bu sifat ko‘rsatgichlarini kiritishdan oldin, jarayonlarning qadriyat tabiati bilan kelishilgan holda, ularni o‘zgartirishga yo‘l qo‘yish mumkinligi haqidagi masalani hal qilish zarur. (qurbonovsh., seytxalilov e. ta'lim sifatini boshqarish. t.: “turon-iqbol”: 2006. – 67 b.) faoliyatning aniq turini tuzishdan oldin konseptual model yaratiladi. u go‘yoki keying o‘ziga xos barcha modellarga zamin yaratib, ularni sharhlash va taqqoslashda yordam beradi. konsepsiya …

3 / 142

2006. – 74-75 b.) shuni qayd qilish kerakki, ta’lim tizimining omili modeliga muvofiq unga quyidagi to‘rt yo‘nalish bo‘yicha ta’sir ko‘rsatish mumkin: 1) tizimning tashqi manbalariga, ya’ni uning tashqarida faoliyat ko‘rsatishini keltirib chiqaruvchi va belgilovchi sabablariga ta’sir ko‘rsatish; 2) ta’lim tizimining ichki manbalariga, ya’ni uning ichidan faoliyat ko‘rsatishini keltirib chiqaruvchi va belgilovchi sabablariga ta’sir ko‘rsatish; 3) ta’lim jarayoni shart-sharoitlariga ta’sir ko‘rsatish 4) ta’lim jarayoni omillariga, ya’ni uning ayrim o‘zgaruvchan modellariga ta’sir etuvchi sabablarga ta’sir ko‘rsatish. (qurbonovsh., seytxalilov e. ta'lim sifatini boshqarish. t.: “turon-iqbol”: 2006. – 77 b.) … boshqaruv tizimi xususiyatlari, boshqaruv jarayoni tavsiflari hamda turli tashqi va ichki sharoitlarda faoliyat yuritish va rivojlanish natijlari o‘rtasida qonuniy aloqalar alohida ilmiy fan bo‘lgan boshqaruvning umumiy vazifasi hisoblanadi. (qurbonovsh., seytxalilov e. ta'lim sifatini boshqarish. t.: “turon-iqbol”: 2006. – 81 b.) ta’lim muassasasi, har qanday tashkilot singari ajralgan holda emas, balki muayyan ijtimoiy muhitda faoliyat ko‘rsatadi. boshqaruvning bir xil tizimi boshqa sharoitlarda samarali bo‘lishi …

4 / 142

aqbul darajada erishish uchun qo‘llaniladigan harakatlar yig‘indisidir. strategik rejalashtirishning mohiyati tashkilotning maqsadlariga erishishga qaratilgan o‘ziga xos strategiyasini ishlab chiqishdan iborat. menejmentga tatbiqa strategiya tashkilotning maqsadlariga maqbul darajada erishishni ta’minlaydigan har tomonlama majmuini rejalashtirishni bildiradi. strategik rejalashtirish boshqaruv faoliyatining to‘rtta asosiy turini: resurslarni taqsimlash; tashqi muhitga moslashish; ichki muvofiqlashtirish; oldindan ko‘ra biladigan uyushgan strategiyani ko‘zda tutadi. strategiyani amalga oshirish boshqaruv fuksiyasi bo‘lmish rejalashtirishning eng muhim tarkibiy qismi hisoblanadi. strategiyani amalga oshirish uchun, avvalo, taktika zarur. tashkilotning strategiyasida aks ettirilgan uzoq muddatli maqsadlari bosqichlarga yoki qisqa muddatli maqsadlarga bo‘linishi kerak. qisqa muddatli maqsadlarga erishish esa batafsil ishlab chiqilgan rejaga, taktika deb nomlanuvchi o‘ziga xos qisqa muddatli strategiyaga asoslanishi lozim. (qurbonovsh., seytxalilov e. ta'lim sifatini boshqarish. t.: “turon-iqbol”: 2006. – 90 b.) taktika strategiyani rivojlantirishda ishlab chiqiladi. u strategiyaga nisbatan birmuncha qisqa muddatga mo‘ljallangan. strategiya natijalari, odatda, bir necha yildan keyin, taktika natijalari esa tez orada namoyon bo‘lib, qo‘yilgan muayyan mqasadar bilan oson …

5 / 142

iqish va ularga rioya etishni taqozo etadi. qoida muayyan vaziyatda harakat qilish tartibini aniq belgilaydi. strategik rejaning amalga oshirilishi taktika siyosat va qoidalarni ishlab chiqish bilan birga, qo‘yilgan vazifalarning bajarilishi yuzasidan nazorat qilishni mazarda tutadi. bunda nazorat topshiriqlarining hajmi va muddatlari, belgilangan ko‘rsatgichlarning butun majmui bo‘yicha bajarilishini tekshirishni taqozo qiladi. bundan tashqari nazorat ta’sirchan bo‘lishi, ya’ni aniqlangan kamchiliklar bartaraf etilishi kerak. tashkilot – ta’limni boshqarish organi (ta’lim muassasasi) maqsadlarga erishish uchun odamlarning birgalikda samarali ishlashi uchun shart-sharoit yaratishni ko‘zda tutadigan boshqaruv funksiyasi. tashkilot vakolatlar va javobgarlik mavjud bo‘lishini, shuningdek, vakolat berish imkonini nazarda tutadi. vakolatlar menejerlarning tashkilotning muayyan resurslaridan foydalanish, shuningdek, say-harakatni u yoki bu vazifalarni bajarishga yo‘naltirish huquqidir. javobgarlik – qo‘yilgan vazifalarni bajarish va ularni noto‘g‘ri bajarganda jazo olish majburiyati demakdir. vakolat berish – muayyan vazifalarni bajarish bo‘yicha javobgarlikni o‘z zimmasiga oladigan shaxsga o‘z vakolatini topshirish demakdir. vakolatlar muayyan odamga emas, balki mansabga beriladi. ammo amalda ayrim rahbarlar bu …

6 / 142

(qurbonovsh., seytxalilov e. ta'lim sifatini boshqarish. t.: “turon-iqbol”: 2006. – 91 b.) boshqaruv apparati tuzilmasi: tuzilmaning boshqaruv maqsadlariga muvofiqligini; boshqaruv tuzilmasi va birligini; funksiyalarning birlamchiligini va boshqaruv orgonining ikkilamchiligini; boshqaruv tuzilmasidan boshqaruv funksiyalarining markazlashuvi va markazlashuvdan chiqarilishi, ixtisoslashuvi va integratsiyalashuvning oqilona uyg‘unlashtirilishini; boshqaruv tuzilmasida barcha turdagi faoliyatning kompleks bog‘liqligini hisobga olgan holda shakllantiriladi. motivatsiya- bu insonni shaxsiy maqsadlarga va (yoki) tashkilot maqsadlariga erishishi uchun faoliyatga undaydigan jarayon. motivatsiyaning amalga oshirilishi uchun ehtiyojlar va taqdirlashni aniq tasavvur etish talab qilinadi. xodimlarni motivatsiyalash (undash) menejer tomonidan qo‘l ostidagi xodimlarning bilimini hisobga olgan holda amalga oshirilishi kerak. bu ehtiyojlar muayyan ierarxiyaga ega. boshqaruv jarayonida boshqaruv subyekti muayyan maqsadlarga erishish uchun boshqariladigan obyektga ta’sir ko‘rsatadi. bunda biron-bir maqsadga erishish uchun hatto ta’sir ko‘rsatish turi va xususiyati bir-biridan jiddiy farq qilishi mumkin. boshqaruvning umumiy qonuniyatlari, tamoyillari va funksiyalaridan kelib chiqqan holda ta’lim sifati va ta’lim muassasasini boshqarishga metodologik yondashuvlar vujudga keltiriladi. kishilar xatti-harakatlarida ehtiyojlar va …

7 / 142

matematik metodlar yordamida maqbullashtirishning asosiy bosqichlari hisoblanadi: 1. vazjfaning qo‘yilishi 2. bir ma’noda, masalan, muayyan son bilan ifodalanishi hamda qo‘yilgan maqsad yechimi natijalarining muvofiqlik darajasini aks ettiradigan samarali mezonni tanlash. 3. samaradorlik mezoni kattaligiga ta’sir ko‘rsatuvchi o‘zgaruvchan miqdorlar (omillar)ni tahlil qilish va o‘lchash 4. matematik modelni tuzish 5. modelning matematik yechimini topish 6. modelni va uning yordamida olingan yechimni mantiqiy va eksperimental tekshirish 7. olingan natijalarni amaliyotga qo‘llashga doir tavsiyalarni ishlab chiqish. (qurbonovsh., seytxalilov e. ta'lim sifatini boshqarish. t.: “turon-iqbol”: 2006. – 94 b.) boshqaruv funksiyasi – bu boshqaruv obyekti boshqariladigan obyekt o‘rtasidagi boshqariladigan jarayonlarning aniq maqsadga yo‘naltirilganligi yoki boshqariladigan jarayonlarning uyushganligini ta’minlash uchun boshqaruv tizimidan muayyan xarakatning bajarilishini talab qiladigan munosabat. (qurbonovsh., seytxalilov e. ta'lim sifatini boshqarish. t.: “turon-iqbol”: 2006. – 95 b.) menejmentga doir ishlarda boshqaruv harakatlarining rejalashtirish, prognozlash, tahlil qilish, uyushtirish, boshqarish, rahbarlik qilish, muvofiqlashtirish, kommunikatsiya, qarorlar qabul qilish, hisobot, nazorat, boholash, xabardor qilish, rag‘batlantirish va hakoza …

8 / 142

turi sifatida ham belgilanadi. (qurbonovsh., seytxalilov e. ta'lim sifatini boshqarish. t.: “turon-iqbol”: 2006. – 96 b.) har bir inson o‘z hayotida ko‘plab qarorlar qabul qiladi, biroq bu boshqaruv qarorlari emas. boshqaruv – bu shunchaki qarorlarlarni ishlab chiqish emas, balki ko‘plab odamlar birgalikda unumli ishalashi uchun zarur va yetarli bo‘lgan shart-sharoitlarni ta’minlashga qaratilgan chora-tadbirlarni ko‘rishdir. (muallif: qaror qabul qilishda strategiya muhim vosita hisoblanadi.) (qurbonovsh., seytxalilov e. ta'lim sifatini boshqarish. t.: “turon-iqbol”: 2006. – 98 b.) boshqaruv jarayoni turkumlik xususiyatiga ega. u amaliy harakatlarga ehtiyojni, maqsadlarni qo‘yishni aniqlashdan boshlanib, ularga erishish va bundan voz kechish bilan tugaydi. boshqaruv turkumi ichida turli xatti-harakatlar ajratilishi mumkin. ushbu o‘rinda boshqaruv turkumi rejalashtirish, tashkil etish, rahbarlik va nazorat qilish singari to‘rt asosiy boshqaruv ishining yopiq izchilligi sifatida tushuniladi. rejalashtirish – bu faoliyat ko‘rinishlaridan biri biri ish bo‘lib, uni bajarish natijasida kelgusida qanday natijalarga erishilishi (maqsadlar qo‘yilishi) ko‘zda tutilayotganligi, buning uchun qanday harakatlar qanday izchillikda va qaysi …

9 / 142

sh lozim.) birgalikda ish samarali bo‘lishi uchun, birinchidan, ijrochilar ulardan qanday natijalar va qachon kutilayotganligini yaxshi tushunishlari; ikkinchidan, ular bunga erishishdan manfaatdor bo‘lishlari; uchunchidan, ular o‘z ishlaridan qoniqish hosil qilishlari; to‘rtinchidan, jamoadagi ijtimoiy-psixologik muhit unumli ishlash uchun qulay bo‘lishi zarur. (qurbonovsh., seytxalilov e. ta'lim sifatini boshqarish. t.: “turon-iqbol”: 2006. – 99 b.) bularni amalga oshiradigan xatti-harakatlar uyg‘unligi rahbarlik qilish deb ataladi. boshqaruv yuz berayotgan o‘zgarishlarga o‘z vaqtida munosabat bildirishi, buning uchun esa bu haqda axborotga ega bo‘lish lozim. bunday axborotni olish va ishning borishiga tuzatishlar kiritish zarurligini aniqlash uchun nazorat qilish deb ataladigan boshqaruv harakatini amalga oshirish zarur. (qurbonovsh., seytxalilov e. ta'lim sifatini boshqarish. t.: “turon-iqbol”: 2006. – 100 b.) samaradorlik haqida gapirishdan oldin faoliyat unumdorligi tushunchasini kiritamiz. har qanday faoliyat ozmi-ko‘pmi unumli bo‘ladi. unumdorlik – bu qandaydir vaqt ichida olingan natijalarning foydaliligi va u bilan bog‘liq xarajatlar o‘rtasidagi nisbatni ko‘rsatuvchi faoliyat xususiyati demakdir. (qurbonovsh., seytxalilov e. ta'lim sifatini boshqarish. …

10 / 142

imdonligini rivojlantirishda jamiyat (turli ijtimoiy guruhlar) ehtiyojlari va kutgan natijalariga muvofiqligini belgilovchi ijtimoiy kategoriya demakdir. (qurbonovsh., seytxalilov e. ta'lim sifatini boshqarish. t.: “turon-iqbol”: 2006. – 102 b.) sifat to‘satdan paydo bo‘lib qolmaydi. uni rejalashtirish lozim. sifat muassasa strategiyasining eng muhim ko‘rsatgichi bo‘lishi va unga strategik rejalashtirish jarayoniga muvofiq muntazam erishilishi darkor. strategik rejalashtirish – ta’lim sifatini boshqarish tizimidagi eng asosiy ko‘rsatgichlardan biridir. ta’lim sifatini rejalashtirish ta’lim muassasasi faoliyatining uzoq muddatli yo‘nalishini ishlab chiqish bilan chambarchas bog‘liq. qudratli strategik nuqtai nazar – har qanday muassasa muvaffaqiyatining eng asosiy omilaridan biridir. ta’limdagi strategik rejalashtirish jarayoni fanda, ishlab chiqarishda va umuman jamiyatda ro‘y berayotgan voqea-hodisalarni ko‘zgudek aks ettiradi. unda asosiy vazifalar va maqsadlarni aniqlash, kuchli va zaif tomonlarni, imkoniyatlarni va tahdid soluvchi xavf-xatarlarni tahlil qilish uchun foydalaniladigan omillar ta’lim sohasiga ham joriy qilinadi. strategik rejalashtirish uzoq muddatli ustuvor jihatlarni shakllantirishga imkon beradi va oqilona o‘zgarishlarga ko‘maklashadi. muassasa strategiyaga ega bo‘lmay turib, yangi imkoniyatlardan …

Want to read more?

Download all 142 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ta'lim sifatini boshqarish"

adabiyotlardan iqtibos 1. qurbonov sh., seytxalilov e. ta'lim sifatini boshqarish. t.: “turon-iqbol”: 2006. 590 bet ma’limki, jamiyat va ta’lim qadriyatlarini avtoritar, zo‘rovonlik yo‘li bilan o‘rnatib bo‘lmaydi, ular ta’lim texnologiyalari va mazmunining rivojlanishi, ijtimoiy-madaniy muhitning va jamiyatning o‘zgarishi bilan birga tadrijiy tarzda taraqqiy topib boradi. (qurbonovsh., seytxalilov e. ta'lim sifatini boshqarish. t.: “turon-iqbol”: 2006. – 23 b.) qadriyatlar umuminsoniy, milliy-madaniy va mayyan ijtimoiy-madaniy shakllarning sintezi bo‘lgani holda, ta’lim standartlariga va uning mazmuniga obyektiv tarzda kirgan bo‘ladi. (qurbonovsh., seytxalilov e. ta'lim sifatini boshqarish. t.: “turon-iqbol”: 2006. – 24 b.) maqsadlarni ta’riflash jarayonida ziddiyatdan muammoni anglab yeti...

This file contains 142 pages in DOCX format (4.2 MB). To download "ta'lim sifatini boshqarish", click the Telegram button on the left.

Tags: ta'lim sifatini boshqarish DOCX 142 pages Free download Telegram