avtobiografik qissalar

DOCX 6 pages 15.4 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 15.4 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

avtobiografik qissalarda yozuvchi shaxsining badiiy talqini.. jahon va rus adabiyotida ham muallif hayoti bilan chambarchas bog`liq bo`lgan voqelar, ijodkor yashagan davr, u voyaga yetgan muhit, oila a’zolari va do`stlarining realistik xarakteri kabilar avtobiografik qissalarning bosh xususiyati sifatida e`tirof qilinadi. ayni paytda yozuvchining badiiy niyatiga ko`ra bunday qissalarda ham uslubiy jilolanish kuzatiladi. zotan, s. ayniyning “eski maktab”, oybekning "bolalik" va ch.aytmatovning "bolaligim" qissasi kompozitsion va mazmun ifodasi jihatdan yaqin bo`lsa, "o`tmishdan ertaklar"(a.qahhor) va "oq fotiha"(h.nazir) qissalari fasllarga ajratilib, mustaqil sujetli hikoyalar tarzida berilishi bilan mushtarak. ayni paytda, oybek, a.qahhor va hakim nazirning bolalik xotiralarida o`sha yillardagi murakkab hayot, jamiyatning bolalikka munosabati, ijtimoiy tuzumdagi yaxshiyomon voqealar hikoya qilinadi. avtobiografik qissalarni o`rgangan a.abrorov yozishicha, avtobiografik qissalar o`z uslubiga ko`ra ikki turli bo`ladi. bir necha turdagi avtobiografik asarlarda yozuvchi o`z boshidan kechirgan voqea va hodisalarni, faktlarni boshqa badiiy obraz orqali tipiklashtiradi. aniqrog`i, avtorning o`zi asarning markazida tursa ham, u boshqa nom bilan sujetda harakat …

2 / 6

lang’ich ta’limga o’tish, savodsizlikni ommaviy ravishda tugatishga qaratilgan o`zgarishlar bilan ham izohlash mumkin. s.ayniy shunday yangi voqeliklar jarayonida ta’lim tizimidagi o`tmish xotiralariga bog`liq “eski maktab” avtobiografik qissasini 1933-yilda yozdi. dastlab tojik tilida bitilgan bu qissa 1935-yilda alohida kitob shaklida bosiladi, so’ngra qayta-qayta nashr etilib, maktab darsliklariga kiritiladi. s.ayniy bu asarini 1938-yilda o`zbek tilida qayta ijod qiladi. hozirga qadar uning o’zbekcha nusxasi o’n martadan ziyod qayta nashr etilgan. bundan tashqari asar o`ndan ortiq tillarga ham tarjima qilingan. qissa o’tmishdagi eski maktablarda amal qilingan ta’lim va tarbiya tizimining mohiyatini badiiy obrazlarda gavdalantirib, uning tan jazosiga asoslangan yaramas jihatlari, domlaning layoqatsizligi va qo`polligi, shogirdlarning befoyda o`yin va mashg`ulotlar bilan shug`ullanishlarini fosh etadi. adib voqealarni o`z sarguzashti shaklida – avtobiografik yo’sinda ifodalab beradi. chunki, uning o’zi eski maktabning barcha achchiq-chuchugini tatib ko’rgan edi. shu sababli qissa markazida uning o’z obrazi turadi. “eski maktab” qissasi orqali ilgari maktablar tarixi haqida ko’p narsa bilib olish mumkin. …

3 / 6

shqari, soktare xo’jalar qishlog’i bo’lgani uchun “tabarruk” qishloq hisoblanganidan, atrof qishloqlardagi ba’zi “ixlosmandlar” ham o’z bolalarini bu maktabga yuborganlar. yaxshiyamki, bu maktabda o’quvchi bolalarning hammasi har kuni muntazam darsga qatnamagan. aks holda o’tirish nari tursin, hujrada tikka turishga ham joy topilmagan bo’lardi. maktabxonada bolalar ayniy ta’biri bilan aytganda “amir zindonida qamalgan bandilar kabi” bir-birovlarini bosib, tiqilib, qiynalib tahsil olishgan. adib o`g`il bolalar maktabidagi barcha salbiy jihatlarni shu qadar teran tasvirlaydiki, bu chindan ham yosh sadriddinning bolalik xotirasini junbushga keltirgan eng achchiq xotiralar edi go`yo. ayniqsa, eski maktabdagi ilk qadam: birinchi kuni sadriddinga xalfa bola “alif, be, te, se” nomli arab alifbosidagi harflarning nomini o’rgatadi. chunki bu maktabda yozuv emas, faqat og`zaki o`qish o`rgatilar edi. hatto maktab domlasining o`zi ham yaxshi yozishni bilmas edi. shuning uchun u sadriddinning otasi bilan bu haqda tortishib qoladi. domla biror joyga ketib qolsa, o`rniga xalfa bolani tayinlab ketardi. xalfa bola esa o`quvchilarni turli xil o`yinlar …

4 / 6

ho`plardan yoy (kamon) yasab, o`z ro`parasidagi bolaga qarab ota boshlagan. yana maktab ichida to`polon boshlangan. har bir bola boshqa bir bolaning ko`zini, yuzini, burnini nishonga olib urar edi... xalfa bu gal ham bolalarni bir-bir urib tinchitadi. keyin “endi saf tortib urushamiz”, deydi. u katta-kichik bolalarni ikkiga bo`lib, maktabxonaning ikki tomoniga o`tkazadi. har tomondan ikki qatordan – kattaroq bolalarni oldinga va kichiklarni orqaga qo`yadi. oldingi qatorda turgan bolalar “o`q” uza boshlaydilar, orqa qatordagi kichkina bolalar esa, bo`yra cho`p sug`urib, oldindagilarga “o`q” tayyorlab berar edilar. bu orada bir “o`q” borib qarshi safdagi bir bolaning ko`ziga sanchiladi. bundan shu safdagi bolalarning g`azabi oshib, o`yinni yanada keskin tus oldiradilar. shu payt buning ustiga domla kelib qoladi. uning g`azab shiddatidan yuz-ko`zi, qosh-qovog`i, soqol-mo`ylovlari it ko`rgan mushukning junidek faxillab hurpaygan edi. domla kirishi bilan xalfaning qo`lidan uzun tayoqni tortib olib, avval uning boshiga bir necha bor uradi. xalfa esa dod solib, talvasa bilan xonaning har tomoniga …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "avtobiografik qissalar"

avtobiografik qissalarda yozuvchi shaxsining badiiy talqini.. jahon va rus adabiyotida ham muallif hayoti bilan chambarchas bog`liq bo`lgan voqelar, ijodkor yashagan davr, u voyaga yetgan muhit, oila a’zolari va do`stlarining realistik xarakteri kabilar avtobiografik qissalarning bosh xususiyati sifatida e`tirof qilinadi. ayni paytda yozuvchining badiiy niyatiga ko`ra bunday qissalarda ham uslubiy jilolanish kuzatiladi. zotan, s. ayniyning “eski maktab”, oybekning "bolalik" va ch.aytmatovning "bolaligim" qissasi kompozitsion va mazmun ifodasi jihatdan yaqin bo`lsa, "o`tmishdan ertaklar"(a.qahhor) va "oq fotiha"(h.nazir) qissalari fasllarga ajratilib, mustaqil sujetli hikoyalar tarzida berilishi bilan mushtarak. ayni paytda, oybek, a.qahhor va hakim nazirning bolalik xotiralarida o`sha yill...

This file contains 6 pages in DOCX format (15.4 KB). To download "avtobiografik qissalar", click the Telegram button on the left.

Tags: avtobiografik qissalar DOCX 6 pages Free download Telegram