xiva xonligi va buxoro amirligining tugatilishi

DOC 1 page 117.5 KB Free download

1 page

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 117.5 KB

File type DOC

Pages 1

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 1

5-mavzu. xiva xonligi va buxoro amirligining tugatilishi. xxsr va bxsrning tashkil etilishi (2 soat ma'ruza) reja 1. sovetlar bosqini arafasida xiva va buxorodagi siyosiy, ijtimoiy-iqtisodiy ahvol. 2. “yosh xivaliklar” va “yosh buxoroltiklar” faoliyati. 3. qizil armiya kuchlari tomonidan xiva xonligi va buxoro amirligining bosib olinishi. 4. xxsr va bxsrning tashkil etilishi va ulardagi ijtimoiy-siyosiy o'zgarishlar. 1. 1917 yil oktabr harbiy to'ntarishi oqibatida turkistonda vujudga kelgan ijtimoiy-siyosiy voqealar buxoro amirligi va xiva xonligi hududidagi xalqlarga ham o'z ta'sirini ko'rsatdi. ma'lumki, bu davrda buxoro va xivada monarxistik tuzum hukmron edi. ya'ni amir va xon bu erda cheklanmagan hukmronlik mavqeiga ega edi. 1910 yilda muhammad rahimxon feruz vafotidan keyin xiva taxtiga asfandiyorxon (1910-1918) o'tirdi. xiva xoni har qanday huquqlardan mahrum bo'lib, u rossiya imperiyasiga to'la qaram edi. xonlik asosan turkiston general-gubernatorligi nazorati ostida faoliyat ko'rsatgan. xonlikning asosiy shaharlari – xiva, toshxovuz, pitnak, ko'hna urganch, xazorasp va boshqalar edi. 20 beklik va 2 noiblikdan …

2 / 1

1914-1918 yillardagi jahon urushi, 1917 yilda rossiyada amalga oshirilgan fevral inqilobi va undan keyingi voqealar xiva xonligidagi ijtimoiy-siyosiy va iqtisodiy hayotni keskinlashtirib yubordi. iqtisodiy tanglik kuchaydi, narx-navo mislsiz darajada o'sdi, qashshoqlik, ochlik avj oldi. ayniqsa ekin maydonlari keskin qisqarib ketdi. buxoro amiri abdulahad (1885-1910) dan so'ng taxtga o'tirgan uning o'g'li amir olimxon davrida (1910-1920) amirlikning ijtimoiy-siyosiy tuzumida biron bir yangilik amalga oshirilmadi. amirlik poytaxti buxoro tipik o'rta asr shahri edi. amirdan keyingi shaxs qushbegi bosh vazir hisoblangan. undan keyingi mansabdor shaxs devonbegi bo'lgan. sudlov ishini qozikalon boshqargan. qo'shinga lashkarboshi bosh bo'lgan. bu davrda amirlik 25 ta beklikka bo'lingan. beklar amir tomonidan tayinlangan, amirlikda qarshi, chorjo'y, karki, xisor, ko'lob va boshqalar yirik bekliklar sanalgan. buxoro amirligida aholi ro'yxatga olinmagan. sovetlar bosqini arafasida bu erda tahminan 3 millionga yaqin aholi yashagan. aholi tarkibiga ko'ra bu erda o'zbeklar (50,7%), tojiklar (31,1%), turkmanlar (10,3%), qozoqlar, qoraqalpoqlar, buxoro yaxudiylari, arablar, eroniylar va boshqalar yashaganlar. aholining …

3 / 1

. bu ham etmagandek mehnatkash aholi qo'lidagi g'alla zo'rlik bilan tortib olina boshladi. bu tadbirlarning hammasi sovetlarning amirlikka hujum qilishi xavfi tufayli amalga oshirilgan edi. yana buning ustiga amir qo'shinlariga aholidan ommaviy safarbarlik e'lon qilinishi dard ustiga chipqon bo'ldi. natijada sabr kosasi to'lgan xalq amirga qarshi qo'zg'olon ko'tardi. 1919 yilning fevral oyida qo'zg'olon amirlikning bir qator bekliklarini qamrab oldi. amir qo'zg'olonni bostirish uchun harbiy kuch safarbar qiladi. qo'zg'olonchilarga qarshi shafqatsiz choralar ko'rildi, 5 ming kishi zindonga tashlandi, faol ishtirokchilardan 63 kishi registon maydonida qatl etildi. albatta bu tadbirlar xalq ommasining amir va xon zulmidan norozilik harakatining yanada kuchayishiga sabab bo'ldi. amir va xon hokimiyati chor rossiyasi nazorati ostida bo'lsada, xali ancha mustahkam edi. u asosan konservativ va yangilikni yoqtirmaydigan kuchlar: beklik hokimlari, boshqaruv va idora amaldorlariga tayanar edi. bunday monarxistik idora tartibi islom dini g'oyaviy-mafkuraviy asosiga qurilgan edi. bu mafkuraga asosan davlat hukmdori “xudoning erdagi soyasi” edi. 2. xiva xonligida …

4 / 1

chun namuna va o'lchov mezoni bo'ldi. shuning uchun ular o'zlarini yosh turklarga nisbat berib “yosh buxoroliklar” va “yosh xivaliklar” deb atay boshladilar. ularning pirovard maqsadlari konstitutsiyaviy monarxiya tuzumi edi. ular ana shu tuzum doirasida islohotlar o'tkazish yo'li bilan adolatli va insonparvar jamiyat qurish mumkin deb ishonardilar. lekin bu mo''tadil talablar amir va xon tomonidan e'tiborga olinmas edi. bu talabni ilgari surganlar hukmron tabaqa vakillarining keskin qarshiliga duch keldi, shu bois ular yashirini faoliyat olib bordilar. “yosh xivaliklar” tashkiloti 1917 yilda xiva jadidlarining so'l qanotidan ajralib chiqdi. uning tashkilotchi va asoschilari xusaynbek matmurodov, bobooxun salimov, polvonniyoz xoji yusupov, mulla jumaniyoz sultonmurodov va boshqalar edi. ular rus podshosi istibdodi bilan uyg'unlashgan mustabid xon zulmi, mutassiblik, xurofot, soliqlarning ko'pligidan azob chekayotgan xalqni erkin va farovon turmushga olib chiqish, vatanni iqtisodiy va madaniy taraqqiy ettirish yo'lida bosh qotirdilar va demokratik islohotlar o'tkazishni yoqlab chiqdilar. bu muholifatchilar orasida xonlikdagi yirik ulamo va amaldor vakillari ham …

Want to read more?

Download all 1 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xiva xonligi va buxoro amirligining tugatilishi"

5-mavzu. xiva xonligi va buxoro amirligining tugatilishi. xxsr va bxsrning tashkil etilishi (2 soat ma'ruza) reja 1. sovetlar bosqini arafasida xiva va buxorodagi siyosiy, ijtimoiy-iqtisodiy ahvol. 2. “yosh xivaliklar” va “yosh buxoroltiklar” faoliyati. 3. qizil armiya kuchlari tomonidan xiva xonligi va buxoro amirligining bosib olinishi. 4. xxsr va bxsrning tashkil etilishi va ulardagi ijtimoiy-siyosiy o'zgarishlar. 1. 1917 yil oktabr harbiy to'ntarishi oqibatida turkistonda vujudga kelgan ijtimoiy-siyosiy voqealar buxoro amirligi va xiva xonligi hududidagi xalqlarga ham o'z ta'sirini ko'rsatdi. ma'lumki, bu davrda buxoro va xivada monarxistik tuzum hukmron edi. ya'ni amir va xon bu erda cheklanmagan hukmronlik mavqeiga ega edi. 1910 yilda muhammad rahimxon feruz vafotidan keyin xiva taxt...

This file contains 1 page in DOC format (117.5 KB). To download "xiva xonligi va buxoro amirligining tugatilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: xiva xonligi va buxoro amirligi… DOC 1 page Free download Telegram