ijtimoiy nafliligi

PPTX 25 pages 415.6 KB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 415.6 KB

File type PPTX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

slayd 1 reja: 5-mavzu. narxning mohiyati va shakllanish xususiyatlari 1 narxning mazmuni va uning vazifalari 2 narx turlari va ularning mazmuni 3 raqobatning turli ko'rinishlari sharoitida narxning shakllanish xususiyatlari 4 narx siyosati va uning o'zbekistonda amalga oshirilish xususiyatlari narxga bo'lgan turlicha yondoshuvlar 1. narxning mazmuni va uning vazifalari ingliz klassik siyosiy iqtisod maktabi vakillari narxning asosini qiymat tashkil qiladi deyilgan bo'lsa marjinalizm yo'nalishidagi va hozirgi davrdagi «ekonomiks» darsliklarida, tovar narxining asosini uning nafliligi, aniqroq aytganda, qo'shilgan miqdor nafliligi tashkil qiladi deyiladi uchinchi guruh olimlar esa narx talab va taklif asosida tashkil topadi deyishadi. ularning har biri o'zlaricha turli dalillar topib, o'z g'oyalarini isbotlashga harakat qiladilar narx o'zida faqatgina qiymat yoki naflilikning birini emas, balki har ikkalasining bir vaqtda mavjudligini va ularning ma'lum miqdorini pul ko'rinishida ifoda etadi. nafliligi (iste'mol qiymati) ijtimoiy nafliligi ijtimoiy naflilik-ning puldagi ifodasi ijtimoiy zaruriy sarf-lar (mehnat va moddiy) tovar narxi qiymati ijtimoiy qiymati ijtimoiy qiymatning puldagi …

2 / 25

ozanatlikni ta'minlash vazifasi. bunda narx bozorda talab va taklifning hajmi va tarkibiga ta'sir etish orqali ularni muvozanat holatiga keltiradi. bozor narxi – bu muvozanatlashgan narx bo'lib, u birinchidan, tovarlarning sotilishi ta'minlaydi, ikkinchidan, bozorda tovarlar taqchilligini yuzaga keltirmaydi. qiymat va naflilikni o'lchash vazifasi. narx qiymat va naflilikning puldagi ifodasi deb aytamiz, chunki qilingan sarf-xarajatlar va olingan natijalar (foyda yoki zarar) narxlar asosida hisob-kitob qilinadi. joriy narxlar amaldagi narxlar bo'lib, ular yordamida yil davomidagi ishlab chiqarish natijalari hisoblanadi. qiyosiy narxlarda ma'lum yil (bazis yil) asos qilib olinib, ishlab chiqarishning natijalari shu narxda hisoblanadi va boshqa yillar bilan taqqoslanadi. 8 tartibga solish vazifasi. bozor holati (kon'yunkturasi) talab va taklif hamda ularning nisbatiga bog'liq.. muayyan ishlab chiqarish xarajatlari saqlangan holda narx yuqori bo'lsa, foyda miqdori ortadi, narx tushsa, foyda kamayadi va hatto ishlab chiqaruvchilar zarar ko'rishi ham mumkin. bu ishlab chiqaruvchilar faoliyatiga ta'sir ko'rsatadi. narx oshsa, ishlab chiqarish kengayadi. boshqa kapitallar ham foyda yuqori …

3 / 25

nidan katta miqdordagi tovarlar bir yo'la ko'tarasiga sotilganda qo'llaniladigan narx. chakana narx – sotuvchi va xaridorning roziligi bilan belgilanadigan, ular tomonidan tuzilgan shartnomada qayd qilingan narx. chegaralangan narx – davlat tomonidan yuqori va quyi chegaralari belgilanib, shu doirada o'zgarishi mumkin bo'lgan narx. – tovarlar bevosita iste'molchilarga sotiladigan narx. shartnoma narx dotatsiyalangan narx – davlat byudjeti hisobidan maxsus arzonlashtirilgan narx. demping narx – bozorda o'z mavqeini mustahkamlash va raqiblarini bozordan siqib chiqarish uchun firmalar tomonidan foydalaniladigan maxsus narx. erkin bozor narxi – bu talab va taklif asosida vujudga keladigan bozor narxidir. nufuzli narx – sotish hajmini o'zgartirmasdan, yuqori foyda olishga erishish uchun firmalar tomonidan foydalaniladigan narx. narx diapazoni narxlar oralig'ining puldagi ifodasidir. narx diapazoni quyi, o'rta va yuqori narxlarni o'z ichiga oladi. narx diapazoni qanchalik keng bo'lsa, tovar muomalasi shunchalik tez yuz beradi, chunki talab bilan narx o'zaro bog'lanadi. iqtisodiyot nazariyasida narx nisbati degan tushuncha bor, u narx pariteti deb ham …

4 / 25

) hamda iste'molchi (yoki xaridor)larning soni juda ko'p bo'lib, ularning ishlab chiqarish hajmini o'zgartirish orqali narx shakllanishiga ta'siri umuman sezilmaydi. nomukammal raqobat sharoitida ishlab chiqaruvchilar (sotuvchilar) yoki iste'molchilar (xaridorlar)dan birining soni cheklangan bo'lishi ularning bozordagi ishlab chiqarish hajmiga va, pirovardida, bozordagi narxning shakllanishiga sun'iy ta'sir ko'rsatish imkonini beradi. bunday raqobat turli darajalaridagi narxlarning shakllanish xususiyatlari bir-biridan farq qiladi. mukammal raqobat sharoitida narxning shakllanishi. erkin raqobat kurashi sharoitida narxning tashkil topish xususiyatlarini tadqiq etgan dastlabki iqtisodchilardan biri a.marshall hisoblanadi. uning fikricha, tovarning oldi-sotdi jarayoniga qadar ikki xil, ya'ni sotuvchi va xaridor narxlari mavjud bo'ladi. nazariy jihatdan har ikki narxning yuqori va quyi darajalari mavjud. sotuvchi o'z tovari narxining imkon qadar yuqori bo'lishidan manfaatdor, chunki bunday narx uning foydasi hajmini oshiradi. biroq, erkin raqobat sharoitida narxni boshqalardan yuqori darajada belgilashga intilish mazkur sotuvchining bozordan siqib chiqarilishiga olib kelishi mumkin. sotuvchi narxining eng past darajasi shu tovarni ishlab chiqarish uchun ketgan xarajatlarni qoplashi …

5 / 25

ishlab chiqarish xarajatlari» printsipi hamda «so'nggi qo'shilgan naflilik» printsipi, shubhasiz, yagona talab va taklif umumiy qonunining tarkibiy qismi hisoblanib, ulardan har birini qaychining bitta kesuvchi tomoniga qiyoslash mumkin». mukammal raqobatli bozor sharoitida narxning shakllanishida talab va taklifning ta'sirida, a.marshall ta'kidlaganidek, so'nggi qo'shilgan naflilik va ishlab chiqarish xarajatlari emas, balki ijtimoiy zaruriy naflilik va ijtimoiy zaruriy mehnat sarflari yotadi. p e qe pb pe s d q mukammal raqobatli bozor sharoitida narxning shakllanishi monopoliya sharoitida narxning shakllanishi. monopoliya sharoitida narx shakllanishining o'ziga xos jihati shundaki, agar mayda tovar ishlab chiqaruvchilar faqat o'zlarining individual narxlarini o'zgartira olsalar, ulardan farqli o'laroq bozor ishtirokchilari sifatidagi monopoliyalar bozor narxlarini o'zlari belgilay oladilar. bunda monopoliyalar ommaviy talabning oshishi bilan narxning oshishi hamda ommaviy taklifning oshishi bilan narxning pasayib borishidan o'ziga xos tarzda foydalanadilar. ommaviy tartibda tovarlarni sotuvchi monopoliyalar o'z manfaatlari yo'lida taklif kam bo'lganda narxning oshishi tendentsiyasidan foydalanadilar. ommaviy taklif bo'yicha narx o'zgarishi quyidagi miqdoriy bog'liqlikni …

6 / 25

ishi bilan bozor narxi pasayib boradi 1 2 5 6 3 4 7 8 9 10 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 narx talab miqdori r2 r1 20 talab bo'yicha narx egri chizig'i r r2 r0 r1 q0 q0 q0 q1 q s s d1 d2 d1 d3 e oligopolistik bozordagi narxning shakllanishida talab egri chizig'ining «sinishi» 4. narx siyosati va uning o'zbekistonda amalga oshirilish xususiyatlari narxlarni erkinlashtirish – iqtisodiy islohotlarning eng asosiy yo'nalishlaridan biri bo'lib, islohotlarning ijtimoiy-iqtisodiy oqibatlari ko'p jihatdan shu muammoning hal etilishiga bog'liq bo'ladi. narxlar quyidagi yo'llar bilan erkinlashtiriladi: 1 narxlarni birdaniga, yoki «esankiratadigan» tarzda qo'yib yuborish; 2 narxlarning o'sishini sun'iy ravishda to'xtatib qo'yish; 3 narxni davlat tomonidan boshqarish va nazorat qilishni ma'lum darajada saqlab qolish. o'zbekistonda narxlarni erkinlashtirish quyidagi bosqichlarda amalga oshirildi 1- bosqich (1992 yilning boshida) keng doiradagi ishlab chiqarish-texnika vositasi bo'lgan mahsulotlar, ayrim turdagi xalq iste'moli mollari, bajarilgan ishlar va …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ijtimoiy nafliligi"

slayd 1 reja: 5-mavzu. narxning mohiyati va shakllanish xususiyatlari 1 narxning mazmuni va uning vazifalari 2 narx turlari va ularning mazmuni 3 raqobatning turli ko'rinishlari sharoitida narxning shakllanish xususiyatlari 4 narx siyosati va uning o'zbekistonda amalga oshirilish xususiyatlari narxga bo'lgan turlicha yondoshuvlar 1. narxning mazmuni va uning vazifalari ingliz klassik siyosiy iqtisod maktabi vakillari narxning asosini qiymat tashkil qiladi deyilgan bo'lsa marjinalizm yo'nalishidagi va hozirgi davrdagi «ekonomiks» darsliklarida, tovar narxining asosini uning nafliligi, aniqroq aytganda, qo'shilgan miqdor nafliligi tashkil qiladi deyiladi uchinchi guruh olimlar esa narx talab va taklif asosida tashkil topadi deyishadi. ularning har biri o'zlaricha turli dalillar topib, o'z g'...

This file contains 25 pages in PPTX format (415.6 KB). To download "ijtimoiy nafliligi", click the Telegram button on the left.

Tags: ijtimoiy nafliligi PPTX 25 pages Free download Telegram