faza diagrammasi

DOCX 15 pages 1.8 MB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.8 MB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

5-mavzu. faza diagrammasi. re'ja 1. metall qotishmalar to'g'risida tushuncha. 2. xolat diagrammalarini tuzish usullari. 3. xolat diagrammalarini tuzish printsipi-usullari. 4. temir bilan uglerod qotishmalarining asosiy strukturalari 1. metall qotishmalar to'g'risida tushuncha. metallar bilan metallarni, metallar bilan matalloidlarni, metalloidlar bilan metalloidlarni suyuqlantirish orqali xosil qilingan jism qotishma deb ataladi. qotishmani komponentlar kukunini aralashtirib yuqori xaroratda bosim bilan presslab – yopishtirib (“spekanie”) xam olish mumkin. metall bilan metall qotishmasi metallqotishma deb ataladi. agar qotishma massasining 50% dan ko'pi metall bo'lsa xam u metall qotishma xisoblanadi. metall qotishmalarning puxtalik va boshqa mexanik xossalari boshqa metallarnikiga nisbatan ancha yuqori. shuning uchun xam konstruktsion material sifatida keng qo'llaniladi. bu bo'limda ikki komponentli qotishmalarning qurilish va xossalarining xususiyatlari ko'rib chiqiladi. bu uch va undan ortiq komponentli qotishmalarni nazariy-amaliy o'rganish uchun asos bo'ladi. ikkinchi tomondan, ko'p komponentli tizimlarning asosida ikki komponentli tizim yotadi. masalan, legirlangan po'latlar asosida temir-uglerod qotishmasi yotadi. 2. xolat diagrammalarini tuzish usullari. qotishma xolat …

2 / 15

chamga, tarkibga, maxsus qurilish va xossaga ega bo'ladi. qattiq fazani mikraskopda ko'rish mumkin. bo'lar qattiq eritma, ximiyaviy birikma va mexanik aralashma bo'lishi mumkin. metall qotishmalari suyuq xolatda bir jinsli – komponentlar bir-birida erigan xolatda bo'ladi. kristallanganda xam bir jinslilik saqlanadi. komponentlar atomlari umumiy kristall panjaraning tarkibiga kiradi. bu degani komponentlar bir-birida eriydi: bittasi erituvchi, ikkinchisi eruvchi. bunday qotishmani kristallanishida xosil bo'lgan qattiq faza qattiqeritma deb ataladi. u ikki xil bo'ladi: o'rin olish va singish (suqilib kirish) qattiq eritmalari. (a) qattiq eritmalar sxemasi. a-o'rin olish, b-suqilib kirish birlamchi kristallanish jarayonida qotishma komponentlari bir-birlari bilan reaktsiyaga kirishib, ximiyaviy birikma xosil qilishi mumkin. qotishma komponentlari bir-birida erimaydigan, ximiyaviy birikma xosilqilmaydigan qotishma mexanik aralashma deyiladi. a va v komponentlar bir-birida erimaydi, ximiyaviy reaktsiyaga kirishmaydi, aloxida-aloxida kristallik panjaraga ega. shu tizim batamom parchalangandan so'ng mexanik aralashma xosil bo'ladi(rasm 3.2) mexanik aralashmaning mikraskopik tuzilishi. demak, mexanik aralashma a komponent kristallari bilan v komponent kristallaridan iborat qotishmadir. …

3 / 15

sonini o'zgartirmasdan, ularni o'zgartirish mumkin. endi tipovoy xolatdiagrammalarini ko'rib chiqamiz. 3 xolat diagrammalarini tuzish printsipi-usullari. tizim xolatining xarorat va kontsentratsiyasiga qarab o'zgarishini ko'rsatuvchi diagramma xolat diagrammasi deb ataladi. xolat diagrammalari qotishmalarining barqaror – turg'un xolatini ifodalaydi. shuning uchun uni muvazanat diagrammasi desa xam bo'ladi. tizim bir tashkil etuvchidan iborat bo'lsa - bir kompanentli bo'lsa, uning xolat diagrammasi bir to'g'ri chiziq – xarorat o'qi bilan ifodalanadi. o'qdagi nuqtalar tizimni muvazanat xaroratini ko'rsatadi. ikki kompanentli tizimda abstsissalar o'qining xar bir nuqtasi xar qaysi kompanentning ma'lum bir miqdoriga to'g'ri keladi. rasm 3.3 da ko'rsatilgan qo'rg'oshin – surma tizimini xolat diagramasini tuzish printsipi ko'rsatilgan. ko'rg'oshin – surma qotishmalarning sovish egri chiziqlari (chapda) va xolat diagrammasi (o'ngda) rasm 3.3.a.da toza qo'rg'oshinni sovish egri chizig'i tasvirlangan; qo'rg'oshin 327 s dan yuqorida suyuq xolatda bo'lib, shu erni pastiga qattiq xolda bo'ladi. rasm 3.3j. da esa toza surmani sovish egri chizig'i ko'rsatilgan: u 631sda eriydi va bundan pastda …

4 / 15

r–biri bilan ximyaviy birikmalar xosil qilmaydigan, ya'ni mexanik aralashma xosil qiladigan qotishmalarni xolat diagrammasiga birinchi tip diagrammasi deyiladi. bunga misol rb-sb tizimi. rasm 3.4, rasm 3.5 pb – sb qotishmalarning xolat diagrammasi і, іі xamda ііі qotshmalarning sovish egri chiziqlari 3.2.ikkinchi tip xolat diagrammasi. suyuq xolatda xam qattiq xolatda xam bir – biriga istalgancha eriydigan va o'zaro ximiyaviy birikma xosil qilmaydigan ikki kompanentdan iborat tizimining xolat diagrammasi ikkinchi tip xolat diagrammasi deb ataladi. bunga misol su-ni tizimi bo'ladi: rasm 3.6 cu – ni qotishmalarining xolat diagrammasi va і qotishmaning sovish egri chizig'i asb-suyuq qotishmaning kristallana boshlash chizig'i (likvidus). adb-batamom kristallanibbo'lishi (solidus) chizig'idir. rasm3.6. ningchaptomonida 1-qotishmaning sovishegrichizig'ivakristallanishjarayoniningsxemasitasvirlangan. buegrichiziqda 1 nuqtakristallanishningboshlanishiga, 2 nuqtaesakristallanishningoxirigato'g'rikeladi. 1va2 nuqtalarorasidagiqotishmaikkifazadan – suyuq faza bilanqattiqfazadaniborat. bu tip xolat diagrammasiga quyidagi tizimlar kiradi: cu-ni; au-ag; au-pb; fe-ni; fe-cr; fe-co; fe-v. 3.3.uchinchi tip xolat diagrammasi. suyuq xolatda bir–biriga istalgancha, qattiq xolatda esa bir-birida ma'lum chegaragacha eriydigan va ximiyaviy birikmalar xosil …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "faza diagrammasi"

5-mavzu. faza diagrammasi. re'ja 1. metall qotishmalar to'g'risida tushuncha. 2. xolat diagrammalarini tuzish usullari. 3. xolat diagrammalarini tuzish printsipi-usullari. 4. temir bilan uglerod qotishmalarining asosiy strukturalari 1. metall qotishmalar to'g'risida tushuncha. metallar bilan metallarni, metallar bilan matalloidlarni, metalloidlar bilan metalloidlarni suyuqlantirish orqali xosil qilingan jism qotishma deb ataladi. qotishmani komponentlar kukunini aralashtirib yuqori xaroratda bosim bilan presslab – yopishtirib (“spekanie”) xam olish mumkin. metall bilan metall qotishmasi metallqotishma deb ataladi. agar qotishma massasining 50% dan ko'pi metall bo'lsa xam u metall qotishma xisoblanadi. metall qotishmalarning puxtalik va boshqa mexanik xossalari boshqa metallarnikiga nisbata...

This file contains 15 pages in DOCX format (1.8 MB). To download "faza diagrammasi", click the Telegram button on the left.

Tags: faza diagrammasi DOCX 15 pages Free download Telegram