turkistonda sovet boshqaruv tizimining mustahkamlanishi

DOC 1 page 78.5 KB Free download

1 page

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 78.5 KB

File type DOC

Pages 1

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 1

4-mavzu. turkistonda sovet boshqaruv tizimining mustahkamlanishi. ijtimoiy-iqtisodiy hayotdagi o'zgarishlar (2 soat ma'ruza) reja 1. turkistonda 1920 yillar boshlaridagi siyosiy vaziyatning o'ziga xos xususiyatlari. 2. turkistonda “sovetlashtirish” yo'lining kuchayishi. 3. milliy masaladagi siyosiy yo'nalishning o'zgartirilishi. 4. turkiston iqtisodiyotining ziddiyatli rivojlanishi. 5. qishloq xo'jaligining jonlanishi. tayanch so'z va iboralar: sovet rejimi. markaz emissarlari, markazlashtirish, o'rta osiyo byurosi, ijroiya qo'mitalari, saylov kampaniyasi, proletariat diktaturasi, sredazekoso, turkiston sovetlari qurultoyi, rkp(b) x s'ezdi, milliy rahbar kadrlar, sssr, avtonomlashtirish, milliy ixtilof, turkiston kompartiyasi, “harbiy kommunizm”, ocharchilik, oziq-ovqat diktaturasi,oziq-ovqat razvyorskasi,oziq-ovqat taqsimoti, nep (yangi iqtisodiy siyosat), sanoat qurilishi, hunarmandchilik, qishloq xo'jaligi, irrigatsiya qurilishi, paxtachilik, metropoliya, er-suv islohoti. 1. mustabid sovet hukumati dastlabki kundanoq mamlakatda “kommunizmga sakrash” siyosatini o'tkazishga kirishdi. bu hol o'ziga xos xususiyatga ega bo'lgan turkiston hayotining barcha jabhalarini qamrab oldi. sanoat va qishloq xo'jaligining inqirozi, ochlik, inqilobcha zo'ravonlikning kuchayishi, mahalliy xalq manfaatlarining inkor etilishi turkistonda turli ijtimoiy qatlamlar orasida sovet hokimiyatiga nisbatan ishonchsizlik va norozilikni keltirib …

2 / 1

va unga ishonmas edi. shuning uchun ham u o'z siyosiy tuzilmalariga milliy xodimlarni nihoyatda kam jalb qilgan edi. partiyaning ushbu mustabidlik yo'nalishi turkiston xalqi hayotiga salbiy ta'sir qildi, mahalliy aholi mustaqil huquqlarga ega emas, o'z manfaatlarini himoya qilishga bo'lgan urinishlar esa “millatchilik” deb baholanib, qatag'onga tortilgan. xx asrning 20-yillarida turkistondagi ijtimoiy-siyosiy ahvol mana shunday edi. moskva muntazam ravishda markaz ta'sirini mustahkamlashga intilib, o'lkadagi mahalliy kadrlar ustidan nazoratni amalga oshirish uchun mas'ul xodimlarni yuborib turishni kuchaytirdi. 1920-1923 yillarda turkistonga uning 1396 emissari yuborilgan edi. biroq markaziy hokimiyat “nazoratchilar”dan ko'ra ko'proq harbiy kuchga tayanardi. shu sababdan 20-yillarning boshidayoq qizil armiyaning turkistogndagi, buxoro va xorazmdagi qismlari soni 200 mingdan ortiq edi. moskva rahbariyati qattiq markazlashtirish siyosatini izchil davom ettirdi. 1922 yilning may oyida rkp(b) mkning turkbyurosi o'rta osiyo byurosiga aylantirildi, endi uning nazorat doirasiga butun o'rta osiyo kirardi. 1923 yilning martida o'rta osiyo iqtisodiy kengashi – sredazekoso tashkil etildi, u moskvaning ko'rsatmalariga muvofiq …

3 / 1

digan bo'lsak, respublikada hokimiyatni boshqarish kimning qo'lida ekani yaqqol ko'zga tashlanadi. yuqori boshqaruv organlarida ham asosan markazdan yuborilgan kadrlar qo'yilgan edi. xususan, 20-yillarning birinchi yarmida o'lkadagi rahbarlik lavozimlarida markazning taniqli bolsheviklaridan l.kaganovich, m.frunze, sh.eliava, ya.rudzutak, m.tomskiy, v.kuybishev, s.budyonniy, g.sokolnikov, l.ioffe, v.nogin kabilar ishlardilar. buning bir qator sabablari bo'lib, 20-yillarning birinchi yarmida o'lkada yuzaga kelgan ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy vaziyat bolsheviklarni nohush ahvolga solib qo'ygan edi. shuningdek, mahalliy aholi orasidan chiqqan mansabdor shaxslar ham asta-sekinlik bilan ko'payib bordi. masalan, 20-yillarning boshlarida o'lka partiya-davlat darajasidagi rahbarlar guruhiga turor risqulov, nazir to'raqulov, qayg'isiz otaboev, abdulla raximboev, inomjon xidiraliev, nizomiddin xo'jaev va boshqalar ko'tarildi. biroq ularning lavozimi darajasidagi siyosiy mavqei va ta'siri cheklangan edi. markaziy hokimiyat aslida mahalliy kadrlarga ehtiyotkorlik bilan qaradi. buning ustiga, bu kadrlar mahalliy xalqlar orasidan chiqqan bo'lib, mahalliy aholining ehtiyojlarini jiddiyroq idrok etardi va shu sababli ularning tutgan yo'li o'lkaning ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy rivojlanishiga doir muhim masalalar yuzasidan ko'pincha moskvalik vakillarning …

4 / 1

rkistondagi sovet tuzumiga qarshi olib borilayotgan ozodlik kurashlari partiyaning milliy masaladagi taktikasini o'zgartirishga majbur qildi. sovet hukumati ijtimoiy qayta qurishlar jarayonlariga “qizil gvardiyachi hujumlar” usulidan voz kechib, milliy siyosatda ayrim murosa va yon berishlarga o'tishni maqsadga muvofiq deb topdi. yangi taktika yo'li rkp(b) x s'ezdi (1921 yil mart) qarorlarida o'z ifodasini topdi. s'ezd hokimiyat va boshqaruv organlarida milliy vakillikni kengaytirishni, diniy marosimlarni bajarish uchun yanada qulayroq sharoitlar yaratish haqida ko'rsatma berdi. ayni vaqtda sovet hokimiyatining siyosiy mavqeini yaxshilash va partiyaning chekka o'lkalarda ham obro' qozonishi maqsadida s'ezd chorizm davrida ezilgan xalqlarning iqtisodiy va madaniy qoloqligini tugatish vazifasini ilgari surdi. milliy respublikalar s'ezd qarorlariga ishonib va unga tayanib, madaniyat, fan va san'atda milliy asoslarni nisbatan tiklashga, iqtisodiyotni qayta qurishga kirishdilar. biroq ko'rilgan bu choralarning hammasi markscha aqidalar, sinfiy yondashuv asosida amalga oshirildi. shuni ham aytib o'tish muhimki, markaziy rahbariyat milliy qurilishning yangilangan dasturidagi sog'lom negizlarni amalga oshirishga faol qarshilik ko'rsatdi. 1922 …

Want to read more?

Download all 1 pages for free via Telegram.

Download full file

About "turkistonda sovet boshqaruv tizimining mustahkamlanishi"

4-mavzu. turkistonda sovet boshqaruv tizimining mustahkamlanishi. ijtimoiy-iqtisodiy hayotdagi o'zgarishlar (2 soat ma'ruza) reja 1. turkistonda 1920 yillar boshlaridagi siyosiy vaziyatning o'ziga xos xususiyatlari. 2. turkistonda “sovetlashtirish” yo'lining kuchayishi. 3. milliy masaladagi siyosiy yo'nalishning o'zgartirilishi. 4. turkiston iqtisodiyotining ziddiyatli rivojlanishi. 5. qishloq xo'jaligining jonlanishi. tayanch so'z va iboralar: sovet rejimi. markaz emissarlari, markazlashtirish, o'rta osiyo byurosi, ijroiya qo'mitalari, saylov kampaniyasi, proletariat diktaturasi, sredazekoso, turkiston sovetlari qurultoyi, rkp(b) x s'ezdi, milliy rahbar kadrlar, sssr, avtonomlashtirish, milliy ixtilof, turkiston kompartiyasi, “harbiy kommunizm”, ocharchilik, oziq-ovqat diktaturasi,oziq-ov...

This file contains 1 page in DOC format (78.5 KB). To download "turkistonda sovet boshqaruv tizimining mustahkamlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: turkistonda sovet boshqaruv tiz… DOC 1 page Free download Telegram