termodinamika

PPTX 19 pages 271.1 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 271.1 KB

File type PPTX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

4-mavzu:termodinamikaning 1- qonuni. ichki energiya. kengayish ishi. entalpiya. entropiya 4-mavzu:termodinamikaning 1- qonuni. ichki energiya. kengayish ishi. entalpiya. entropiya reja: 1.termodinamikaning 1- qonuni. 2.ichki energiya. kengayish ishi. 3.entalpiya. entropiya energiyaning saqlanish va aylanish qonuni. energiyaning saqlanish va aylanish qonuni tabiatning umumiy tavsifga ega bo‘lgan fundamental qonunidir. bu qonun quyidagicha ta’riflanadi: energiya yo‘q bo‘lmaydi va qaytadan paydo bo‘lmaydi, u faqat turli fizikaviy hamda kimyoviy jarayonlarda bir turdan boshqa turga o‘tadi. boshqacha qilib aytganda, izolyatsiyalangan har qanday tizimda shu tizim ichida energiya o‘zgarmasdan saqlanib turadi. energiyaning saqlanish qonuni mexanikada ko‘pdan beri mexanikaviy (kinetik va potentsial) energiyaga tatbiqan ma’lum bo‘lgan. m.v. lomonosov (1745-1748, rossiya), d. joul (1842-1850, angliya), r mayer (1842-1845, germaniya), g. gess (1840, rossiya), e. lents (1844, rossiya), g. gelmgolts (1847, germaniya) va boshqa olimlarning ishlari bilan issiqlik va ishning ekvivalentlik printsipi aniqlangandan keyin saqlanish qonuni energiyaning boshqa turlariga ham tadbiq qilina boshlandi va uning mazmuniga muvofiq energiyaning saqlanish va aylanish qonuni …

2 / 19

upot – molekulalarning ichki potentsial energiyasi; uo – nolp energiya yoki absolyut nolp temperaturadagi ichki energiya. ma’lumki t=0 da atom va molekulalarning issiqlik harakati to‘xtaydi, lekin atomlar ichidagi zarralarning harakati davom etadi. ichki energiyaning absolyut qiymati kimyoviy termodinamikada, kimyoviy reaktsiyalarni hisoblashda muhim rolp o‘ynaydi. termodinamikaning ko‘pchilik texnikaviy tadbiqlarida ichki energiya u ning absolyut qiymati emas, balki bu kattalikning turli termodinamikaviy jarayonlarda o‘zgarishi muhimdir. bundan shu narsa kelib chiqadiki, ichki energiya hisobini yuritishni ixtiyoriy tanlash mumkin. masalan, ideal gazlar uchun t0=0s temperaturada ichki energiya nolga teng deb qabul qilingan. aytib o‘tilganlardan shu narsa kelib chiqadiki, jism ichki energiyasining biror jarayonda o‘zgarishi jarayonning tavsifiga bog‘liq emas va oxirgi holati bilan bir qiymatda aniqlanadi. u1-2 = u2 –u1 (4.2) ichki energiya ekstensiv xossa, yani u kattalik tizimdagi massa miqdori m ga proportsionaldir. solishtirma ichki energiya deb aytiladigan kattalik modda massasi birligining ichki energiyasidan iborat. qisqa bo‘lish uchun, bundan keyin u kattalikni –solishtirma ichki …

3 / 19

gan ishini tenglamasini keltirib chiqarish uchun, termodinamik jarayon muvozanatda hamda bosim o‘zgarmas deb qabul qilamiz. aytaylik, silindr porsheni ostida 1 kg gaz tursin. uning bosimi p atrof muhit bosimi pm ga teng, solishtirma hajmi ѵ1 va porshen yuzasi f bo‘lsin (4.1 rasm). gazga elementar dq issiqlik miqdori uzatilsa, gaz o‘zgarmas bosimda kengayib porshenni biror ds masofaga siljitadi hamda tashqi kuchlarga qarshi elementar ish bajaradi: gazning 1 hajmdan 2 gacha kengayishida bajarilgan to‘la ishni (4.1 -rasm) quyidagicha ifodalash mumkin. yuqoridagi ifodadan ko‘rinib turibdiki, yopiq termodinamik tizimda gazning kengayishi hisobiga bajarilgan ish bosim bilan hajm o‘zgarishining ko‘paytmasiga teng. termodinamik tizimning bajargan ishi musbat yoki manfiy ishorali bo‘lishi mumkin. masalan, gaz tashqi kuchlar ta’siridan siqilsa, ya’ni porshen chap tomonga qarab harakatlansa, unda bajarilgan ish manfiy (dℓ 0) ishorali bo‘ladi. tashqi bosim kuchlariga qarshi bajariladigan, tizim hajmining o‘zgarishiga bog‘liq bo‘lgan ish ℓ1 kengayish ishi deb yuritiladi. kengayish ishini tizim atrofdagi muhit ustida bajaradi. shuni …

4 / 19

u h yoki h harfi bilan belgilanadi. tizim ichki energiyasining yig‘indisi u bilan, tizimning bosimi p ning tizim hajmining kattaligi v ga ko‘paytmasi yig‘indisining kattaligi turli-tuman termodinamikaviy hisoblashlarda muhim rolp o‘ynaydi; bu kattalik entalpiya deb aytiladi. h=u+pv. (4.8) entalpiya ham ichki energiyaga o‘xshab ekstentiv xossa ekanligi tushunarlidir: entalpiya ham issiqlik, ish va ichki energiya o‘lchanadigan birliklarda o‘lchanadi. entalpiya holat funktsiyalari (p,ѵ t, ) kattaliklarining kombinatsiyalaridan iborat bo‘lganligidan, binobarin entalpiya ham holat funktsiyasi bo‘ladi. termodinamikaning birinchi qonuni tenglamasini e’tiborga olib (4.10) ni quyidagicha yozish mumkin: bu tenglamadan shu narsa kelib chiqadiki, agar tizimning bosimi o‘zgarmasdan saqlansa, ya’ni izobarik jarayon (dp=0) amalga oshirilayotgan bo‘lsa, u holda dqp=dh, (4.13) ya’ni tizimga izobarik jarayonda keltirilgan issiqlik faqat tizim entalpiyasining o‘zgarishigagina sarflanadi. entropiya entropiya (yunoncha, entroria – aylanish, o‘zgarish) termodinamik tizimning holat funktsiyasidir. entropiya termodinamik tizim bilan tashqi muhitning o‘zaro issiqlik almashinuvi jarayonning kechish yo‘nalishini ifodalaydi. ideal gaz misolida entropiyani holat funktsiyasi ekanligini isbotlaylik. dq=cpdt …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "termodinamika"

4-mavzu:termodinamikaning 1- qonuni. ichki energiya. kengayish ishi. entalpiya. entropiya 4-mavzu:termodinamikaning 1- qonuni. ichki energiya. kengayish ishi. entalpiya. entropiya reja: 1.termodinamikaning 1- qonuni. 2.ichki energiya. kengayish ishi. 3.entalpiya. entropiya energiyaning saqlanish va aylanish qonuni. energiyaning saqlanish va aylanish qonuni tabiatning umumiy tavsifga ega bo‘lgan fundamental qonunidir. bu qonun quyidagicha ta’riflanadi: energiya yo‘q bo‘lmaydi va qaytadan paydo bo‘lmaydi, u faqat turli fizikaviy hamda kimyoviy jarayonlarda bir turdan boshqa turga o‘tadi. boshqacha qilib aytganda, izolyatsiyalangan har qanday tizimda shu tizim ichida energiya o‘zgarmasdan saqlanib turadi. energiyaning saqlanish qonuni mexanikada ko‘pdan beri mexanikaviy (kinetik va potentsial...

This file contains 19 pages in PPTX format (271.1 KB). To download "termodinamika", click the Telegram button on the left.

Tags: termodinamika PPTX 19 pages Free download Telegram