4-ma’ruza. badiiy asarlarda shakl va mazmun birligi

PPTX 11 pages 131.8 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 131.8 KB

File type PPTX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

4-ma’ruza. badiiy asarlarda shakl va mazmun birligi 4-ma’ruza. badiiy asarlarda shakl va mazmun birligi 1. shakl va mazmun birligi haqida. 2. mazmunning ichki tuzilishi. 3. shakl komponentlari. 4. syujet va kompozitsiya haqida. 5. kompozitsiya elementlari. badiiy asarda mazmun shakllangan bo’ladi. shakl esa muayyan mazmunni ifodalaydi. asarning badiiy formasi kanchalik mahorat bilan ishlangan bo’lmasin, u muhim hayotiy mazmunni ifodalamas ekan, badiiy qimmatga ega bo’lmaydi. shakl va mazmun birligiga mazmun birlamchi xal qiluvchi bo’ladi. lekin shakl ham aktiv bo’ladi. shakldagi o’zgarishlar mazmunga ham ta’sir qiladi. mazmun o’zgaruvchan shakl esa nisbatan turg’un bo’ladi. yangi vokelik badiiy asarga yangi mazmun beradi. muhim g‘oyaviy mazmuni yuksak badiiy shaklda ifodalagan asarlar umrboqiy bo’ladi. haqiqiy san’at asarida mazmun va shakl to’la muvofiq uygunlikda bo’ladi. ana shunday asar oson o’qiladi, juda soddaga o’xshaydi. lekin ana shu soddalik yuksak mexnat natijasidir. asarning o’qiyotganingizda shakl fikringizni chalg’itsa bu asar mukammal emas. mazmun o’ziga muvofiq shakl talab qiladi. yangi mazmunni arxaik …

2 / 11

mazmunga quyidagilar kiradi: shakl esa asarda ifodalangan mazmunning voke bo’lishi, uning qanday ochilganligidir. shaklga quyidagi tushunchalar kiradi: - janr; - kompozitsiya; - konflikt; - she’riyatdagi poetik vositalar. - badiiy til va tasvir vositalari; - hayotiy va badiiy voqelik; - mavzu (tema); - g‘oya (ideya); - problema. mavzu asarda tasvirlangan hayotiy vokelik, asarda nima tasvirlanganligidir. asarda tasvirlangan davr masala yoki hodisa asarning mavzusini ko’rsatadi. asarning mavzusini aniqlashda undagi qahramonlar tilga olinmaydi. qahramonlar asar mavzusi ko’rsatkichi emas uning ochiq vositasidir, «qutlug’ qon» romanining mavzusi 1916-yilgi milliy ozodlik harakati. asar mavzusini aniqlash qiyin bo’ladi. «opa-singillar» romanining mavzusi opa-singillik emas rus va o’zbek mexnatkashlarning birodarligi ham emas, xotin-qizlar ozodligi ham emas. lekin romanda ana shu mavzularning barchasi bor. demak, asarda mavzu bitta bo’lmasligi mumkin. ana shu mavzularning barchasi asarning mavzular doirasi deyiladi. ana shu mavzulardan bittasi asosiy bo’lib, u asarning mavzusini keltirib chiqaradi. «opa-singillar» ning mavzusi o’zbek xotin-qizlarini ijtimoiy mexnatga tortish yo’li bilan ozodlikka …

3 / 11

ong otaveradi, kabilidagi fikrdir. g‘oya asar mavzusi va g‘oyasini aniqlaganda fikrni ixcham shakllantirish kerak. g‘oya zo’rma-zo’raki keltirib chiqarilsa, bu sohta g‘oya bo’ladi. r.raximovning «sevgi qarimas» qissasida voqealar mantiqiy davrbek bilan gulxayoning birlashishiga olib kelishi kerak edi. lekin yozuvchi bola-chaqalik qahramonlarining ajralishidan qo’rqib ketadi. shuning uchun sevishganlar turmush qurishi shart emas, do’st bo’lib qolsa ham bo’laveradi, deb o’gitbozlik qiladi. bu xulosa asardagi voqealar mantig’idan kelib chikmaydi. natijada qissa xulosasidan kitobxon qanoatlana olmaydi. syujet voqealar va xarakterlarning o’zaro bog‘liqlikda rivojlanishi, tuyg‘ularning mantiqiy izchilligidir. -ekspozitsiya. bu muhit va personajlar bilan tanishtirish, kitobxonni voqealarga olib kirish, qahramonlarni to’qnashuvlarga tayyorlashdir. -tugun. masalaning qo’yilishi kelgusi to’qnashuvlarga sabab bo’ladigan muammolardir. -voqea rivoji. voqealar, xarakterlar hamda munosabatlar ning rivojlanishidir. -kulminatsion nuqta. voqealar rivojining yuksak nuqtasidir. -yechim. voqea va to’qnashuvlarning oqibat natijasidir. -tugallanma epilog. yechimdan keyingi qahramonlar holatidir. syujet va kompozitsiya. -xronikali syujet. unda voqealar ketma-ketlikda beriladi («o’qituvchi» romani). -retrospektiv syujet. unda voqealar orqaga qaytuvchi tartibda beriladi. -konsentrik syujet. …

4 / 11

iblik esa asarning asosiy g‘oyasini yaxlit va aniq ochishga xizmat qiladi. syujet tiplari va kompozitsiya: konflikt asar qahramonlari o’rtasidagi qarama-qarshilik bo’lib, voqea va xarakterlar ana shu qarama-qarshilikning rivojlanishi jarayonida ochiladi. konflikt ayniqsa dramatik asarlarda juda muhimdir. xarakterlar qanchalik aniq va yopiq bo’lsa konflikt ham shunchalik jiddiy bo’ladi. konflikt voqealarni harakatga keltiradi. qarama-qarshi kuchlar kurashi tarzidagi konflikt (oybekning «qutlug’ qon» romanidagi mulkdor boylar bilan faqir batraklar o’rtasidagi kurash). qarama-qarshi xarakterlar kurashi tarzidagi konflikt («sinchalak» povestidagi saida va qalandarov o’rtasidagi kurash). - qarama-qarshi tuyg‘ular kurashi tarzidagi konflikt (hamletning «tirik qolmoq yo o’lmoq» monologidagi qahramonning hayot va o’lim haqidagi fikrlari kurashi). bunday ichki konfliktni ichki kollizitsiya ham deyishadi. badiiy konfliktning 3 tipi bo’ladi: lirikada konflikt kolliziya tarzida bo’lib, tezis va antitezis to’nashuvidan yuzaga chiqadi. bir vaqtlar konfliktsizlik nazariyasi ta’sirida yozilgan asarlarda hayot qiyinchiliklarsiz yuzaki tasvirlanardi. konfliktsizlik nazariyasi adabiyot taraqqiyotiga katta zarar yetkazdi. image2.jpeg image3.jpeg image4.jpeg image5.jpeg /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "4-ma’ruza. badiiy asarlarda shakl va mazmun birligi"

4-ma’ruza. badiiy asarlarda shakl va mazmun birligi 4-ma’ruza. badiiy asarlarda shakl va mazmun birligi 1. shakl va mazmun birligi haqida. 2. mazmunning ichki tuzilishi. 3. shakl komponentlari. 4. syujet va kompozitsiya haqida. 5. kompozitsiya elementlari. badiiy asarda mazmun shakllangan bo’ladi. shakl esa muayyan mazmunni ifodalaydi. asarning badiiy formasi kanchalik mahorat bilan ishlangan bo’lmasin, u muhim hayotiy mazmunni ifodalamas ekan, badiiy qimmatga ega bo’lmaydi. shakl va mazmun birligiga mazmun birlamchi xal qiluvchi bo’ladi. lekin shakl ham aktiv bo’ladi. shakldagi o’zgarishlar mazmunga ham ta’sir qiladi. mazmun o’zgaruvchan shakl esa nisbatan turg’un bo’ladi. yangi vokelik badiiy asarga yangi mazmun beradi. muhim g‘oyaviy mazmuni yuksak badiiy shaklda ifodalagan asarlar umrb...

This file contains 11 pages in PPTX format (131.8 KB). To download "4-ma’ruza. badiiy asarlarda shakl va mazmun birligi", click the Telegram button on the left.

Tags: 4-ma’ruza. badiiy asarlarda sha… PPTX 11 pages Free download Telegram