soha terminologiyasi

DOCX 12 pages 38.1 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 38.1 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

8-mavzu: soha terminologiyasi ilmiy uslubning asosiy birligi sifatida reja: 1. termin va soha terminologiyasi tushunchalari haqida. 2. ilmiy-texnik terminlar va ularning qo‘llanish xususiyatlari. tayanch tushunchalar: termin, terminologiya, soha terminologiyasi, ilmiy-texnik terminlar, termin, konstruktiv-mantiqiy va induktiv-empirik. 1. termin va soha terminologiyasi tushunchalari haqida. har qanday tadqiqotning samaradorligi ko‘p jihatdan ish jarayonida qo‘llanilishi kerak bo‘lgan ilmiy tushunchalar va terminlarni aniq tushunishga bog‘liq. aynan mana shu fakt ilmiy tadqiqotlarga bag‘ishlangan va terminologiyaning asosiy tushunchasini "termin" sifatida belgilashga qaratilganligi mavzuning dolzarbligini belgilaydi. tadqiqot maqsadlari ushbu konsepsiyani aniqlash muammosi bo‘yicha mavjud nuqtayi nazarlarni tahlil qilish va uning ishchi ta'rifini ishlab chiqishni o‘z ichiga oladi. terminologiya ilmiy uslubning asosidir. termin - bu ma'lum bir bilim sohasidagi hodisa yoki jarayonni aniq ifodalovchi so‘z yoki so‘z birikmasi. ilmiy nutq terminologiyasi barqaror, o‘ziga xos bo‘lib, u obyekt yoki hodisaning muhim xususiyatlarini aniqlaydi. termin (lotincha: terminus — „chegara“, „had“) — bilim yoki faoliyatning maxsus sohasiga doir tushunchani ifodalovchi soʻz yoki …

2 / 12

nisbatan qoʻllanadi. „istiloh“ soʻzini esa termin maʼnosida tarixiy mavzulardagi matnlar (mas., adabiyot tarixi, sharq falsafasi va boshqalar)da bemalol qoʻllash mumkin. terminlarni aniqlash muammosi ancha uzoq davom etgan tadqiqot an’analariga qaramay, zamonaviy tilshunoslikning eng dolzarb masalalaridan biri hisoblanadi. terminning muhim xususiyatlarini o‘rganishga juda ko‘p fundamental ishlar bag‘ishlangan, ammo lingvistik adabiyotda terminning universal va har tomonlama ta'rifi hali ishlab chiqilmagan. shunday qilib, s. f. bulycheva ta'kidlashicha, "termin shakllanishi va terminlardan foydalanishning yakuniy o‘rnatilgan izchil nazariyasi yo‘q"1. terminni ta'riflashda barcha olimlar uni texnik/ilmiy/maxsus tushuncha bilan aniq bog‘lashadi, qarang: termin "texnik tushunchani bildiruvchi so‘z yoki ibora"2; "maxsus tushuncha, hodisa yoki obyekt bilan bog‘liq bo‘lgan til belgisi (so‘z/so‘z birikmasi)"3; "maxsus bilim yoki faoliyat sohasi tushunchasini bildiruvchi so‘z yoki ibora"4 va boshqalar. a. s. gerd bu terminga juda ixcham ta'rif beradi: "termin – bu avval mavjud bo‘lgan yoki u yoki bu rasmiylashtirilgan shaklda va fan rivojlanishining ma'lum darajasidagi asosiy, muhim, mavjud ilmiy taraqqiyot xususiyatlarini aniq va …

3 / 12

logicheskie protsessi v sinxronii i diaxronii (na materiale angliyskogo yazika).– spb.: izd-vo spbguef, 2010.– 120 s. 5 gerd a. s. znachenie termina i nauchnoe znanie / a. s. gerd // nauchno-texnicheskaya informatsiya. ser. 2. –1991.– № 10.– s. 1–4. xizmat qiladigan va ta'rifga asoslangan maxsus so‘z yoki ibora”6; "termin - bu ilmiy yoki ishlab chiqarish-texnologik tushunchaning nomi bo‘lgan va ta'rifni talab qiladigan maxsus foydalanish sohasiga tegishli so‘zi yoki ibora"7. boshqa olimlar terminga ta'rif berishda uni faoliyat sohasi bilan aniq bog‘laydilar. jumladan, s.v. grinev terminni "maxsus tushunchalarni aniq nomlash uchun ishlatiladigan maxsus tilning nominativ maxsus leksik birligi (so‘z yoki ibora)" deb ataydi8. m. a. marusenko uchun termin - ma'lum bir ilmiy-texnika tushunchasi bilan bog‘liq bo‘lgan, ma'lum bir matnlar to‘plamiga tegishli bo‘lgan va kontseptsiyaning barqaror xususiyatlari to‘plamini ifodalovchi nominativ guruh (ot yoki mazmunli ibora)9. a. hojiyevning “tilshunoslik terminlarining izohli lug‘ati”da terming quyidagicha ta’rif berilgan: “termin (lot. chek, chegara, chegara belgisi). fan, texninka …

4 / 12

o yazikoznaniya. – m., 1966. – s. 69–74. 7 danilenko v. p. russkaya terminologiya. opit lingvisticheskogo opisaniya / v. p. danilenko. – m. : nauka, 1977. – 246 s. 8 grinev-grinevich s. v. vvedenie v terminovedenie / s. v. grinev-grinevich.– m. : izd. tsentr «akademiya», 2008. – 304 s. 9 marusenko m. a. ob osnovnom ponyatii terminovedeniya – nauchno-texnicheskom termine /m. a. marusenko // nauchno-texnicheskaya informatsiya. 1981. – ser. 2. – № 8. – s. 1–5. 10 hojiyev a. tilshunoslik terminlarining izohli lug’ati. -toshkent: “o’zbekiston milliy ensiklopediyasi”, 2002. –b. 104. 11 kvitko i. s. termin v nauchnom dokumente / i. s. kvitko.– lvov : visha shk., 1976. – 150 s. boʻlmagan belgining barcha variantlari yoki izchil takrorlanadigan sintagma boʻlib, ma'lum bir bilim sohasi maxsus xususiyatni ifodalaydi12. kognitiv paradigma terminning mohiyatini tushunishga yangi yondashuvni ochadi, uning paydo bo‘lishi bilan til nafaqat alohida o‘rganilayotgan noyob obyekt sifatida, balki insonning ongida sodir bo‘ladigan …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "soha terminologiyasi"

8-mavzu: soha terminologiyasi ilmiy uslubning asosiy birligi sifatida reja: 1. termin va soha terminologiyasi tushunchalari haqida. 2. ilmiy-texnik terminlar va ularning qo‘llanish xususiyatlari. tayanch tushunchalar: termin, terminologiya, soha terminologiyasi, ilmiy-texnik terminlar, termin, konstruktiv-mantiqiy va induktiv-empirik. 1. termin va soha terminologiyasi tushunchalari haqida. har qanday tadqiqotning samaradorligi ko‘p jihatdan ish jarayonida qo‘llanilishi kerak bo‘lgan ilmiy tushunchalar va terminlarni aniq tushunishga bog‘liq. aynan mana shu fakt ilmiy tadqiqotlarga bag‘ishlangan va terminologiyaning asosiy tushunchasini "termin" sifatida belgilashga qaratilganligi mavzuning dolzarbligini belgilaydi. tadqiqot maqsadlari ushbu konsepsiyani aniqlash muammosi bo‘yicha mavjud nu...

This file contains 12 pages in DOCX format (38.1 KB). To download "soha terminologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: soha terminologiyasi DOCX 12 pages Free download Telegram