о‘zgaruvchan elektr toki xosil qilish va uning parametrlari

DOC 22 pages 593.5 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 593.5 KB

File type DOC

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

elektr va magnetizm о‘zgaruvchan elektr toki xosil qilish va uning parametrlari reja : 1. о‘zgaruvchan elektr toki 2. o‘zgaruvchan tok zanjirlari 3.о‘zgaruvchan tok zanjirida aktiv va reaktiv qarshiliklar elektr energiyasi boshqa turdagi energiyalarga qaraganda hech shubhasiz katta afzalliklarga ega. uni simlar orqali deyarli energiya isrof qilmasdan uzoq masofalarga uzatish mumkin, iste’molchilar o‘rtasida taqsimlash qulay. eng muhimi, bu engergiyani oddiygina qurilmalar yordamida energiyaning boshqa turlariga: mexanik energiyaga, ichki energiyaga (jismlarning isishi), yorug‘lik energiyasiga va shu kabi energiyalarga aylantirish mumkin. o‘zgaruvchan tokning o‘zgarmas tokka nisbatan shunday afzalligi borki, uning kuchi va kuchlanishini deyarli energiya yo‘qotmasdan juda keng chegaralarda o‘zgartirish (transformatsiyalash) mumkin. ko‘pgina elektrotexnik va radiotexnik qurilmalar uchun o‘zgaruvchan tokni ana shunday o‘zgartirish kerak bo‘ladi. lekin elektr energiyasini uzoqqa uzatishda kuchlanish va tokni transformatsiyalash ayniqsa zarurdir. elektr tokini generatorlar ishlab chiqaradi. generator biror turdagi energiyani elektr energiyasiga aylantiruvchi qurilmadir. hozirgi vaqtda o‘zgaruvchan tokning elektromexanik induksion generatorlari eng muhim o‘rin tutadi. bu generatorlarda mexanik …

2 / 22

roq ma’noda aytganda, yo‘nalishi va miqdori jihatidan o‘zgaradigan har qanday tok o‘zgaruvchan tok deb ataladi. ammo elektrotexnikada, ko‘pincha, davriy o‘zaruvchi toklar o‘zgaruvchan tok deb ataladi. o‘zgaruvchan tok, ya’ni davriy deb ataladi, chunki vaqt o‘tishi bilan tokning o‘zgarishi takrorlanadi. tokning o‘tish vaqti o‘zgaruvchan tokni davri deyiladi. ular ichida eng oddiysi va qulayi sinusoidal toklardir. o‘zgaruvchan tok, ya’ni sinusoidal deb ataladi, chunki tokning o‘zgarishi vaqtga nisbatan sinus qonuniga muvofiq ro‘y beradi. (1-rasm). i, e e em i im t 1- rasm ii o‘zgaruvchan tokning bitta to‘la o‘zgarishi sikl deb aytiladi. bitta siklning davom etish vaqti davr deyiladi. bir sekund ichida bo‘lgan sikllar soniga o‘zgaruvchan tok chastotasi deyiladi. barcha elektrostansiyalarda hosil bo‘lgan o‘zgaruvchan tokning chastotasi f=50 gs ga teng. masalan, agar f=50 gs teng bo‘lsa, u paytda bir sekund ichida eyukni yoki tokning o‘zgarishini 50-ta to‘la sikllari ro‘y beradi. o‘zgaruvchan tok yana siklik yoki davriy chastotasi ω bilan harakterlanadi. ω,f va t orasida …

3 / 22

hilikka ega bo‘lib q1 issiqlik ajratadi. q1 = j2 rt (6) o‘zgaruvchan tok ham shu vaqt ichida r qarshilikdagi q2 issiqlik ajratadi: (7) t = t vaqt ichida o‘zgarmas va o‘zgaruvchan toklar bir xil issiqlik miqdorini ajratadilar va shuning uchun: q1 = q2 (8) yoki (9) o‘z navbatida (3) formuladan: (10) yoki (11) cos2ωtdt = 0, chunki cos 2ωt funksiyasining t bir davr ichidagi qiymati nolga teng. shuning uchun tok kuchi effektiv yoki ta’siriy qiymati quyidagiga teng bo‘ladi: (12) shunday qilib, sinusoidal o‘zgaruvchan tok uchun tok kuchining effektiv qiymati amplituda qiymatidan marta kichik bo‘ladi. xuddi shuningdek, eyuk va kuchlanishning effektiv qiymatlari ham amplituda qiymatlaridan marta kichik bo‘ladi. (13) o‘tkazgichda birday vaqt ichida o‘zgaruvchan tok ajratgan issiqlikka teng issiqlik ajrata oluvchi o‘zgarmas tokning tok kuchi jeff ga o‘zgaruvchan tokning ta’sir yoki effektiv qiymati deyiladi. amalda o‘zgaruvchan toklar tok kuchi, eyuk va kuchlanishning faqat effektiv qiymatlari bilan harakterlanadi. masalan, odatdagi tok tarmog‘i …

4 / 22

. i, u im um t 3- rasm 3-rasmdan biz ko‘riyapmizki tok kuchi va kuchlanish fazalari bir-biriga mos keladi va ular faqat amplituda qiymatlari bilan farq qiladilar, ya’ni um > jm. texnikada o‘zgaruvchan tok ko‘p ishlatiladi, chunki o‘zgaruvchan tokni ishlab chiqarish va undan foydalanish qulay. o‘zgaruvchan tokni deyarli isrofsiz transformatsiyalash, ya’ni undan uzoqqa elektr energiya uzatish uchun yuksak kuchlanishli va iste’molchi uchun past kuchlanishli elektr toki hosil qilish mumkin. vaqt o‘tishi bilan yo‘nalishi va kattaligi jihatidan o‘zgarib turuvchi davriy tok o‘zgaruvchan tok deb ataladi. ular ichida eng oddiysi va qulayi sinusoidal toklardir. sinusoidal o‘zgaruvchan tokni quyidagi usulda hosil qilish mumkin. bir jinsli magnit maydonga berk o‘tkazgich joylashtirilgan deb faraz qilaylik. berk o‘tkazgich 900ga berilganda uning kundalang kesim yuzini kesib utgan induktsiya oqimi nolga teng bo‘ladi. magnit maydon kuchlanganligi n bilan o‘tkazgich yuziga utkazilgan n normal orasidagi burchak ( bo‘lganda induktsiya oqimi quyidagiga teng bo‘ladi: ф = ф0 cos ( berk …

5 / 22

bulsak, zanjirdagi oniy tokning qiymatini hosil qilishmumkin, ya’ni i = imsin ( t bu yerda i- sinusoidal tokning oniy qiymati. shu oniy qiymatlar ichida eng kattasi im.- maksimal qiymat yoki effektiv qiymat. bilan ifodalangan tok sinusoidal o‘zgaruvchan tok yoki qisqacha sinusoidal tok deb ataladi. har qanday shakldagi o‘zgaruvchan tokni bir - biriga ustma - ust tushgan ko‘p sonli sinusoidal toklarning yig‘indisi deb qarash mumkin, shuning uchun sinusoidal tok o‘zgaruvchan tokning oddiy shaklidir. elektr yurituvchi kuchning oniy qiymati ye ni aniqlash uchun uning amplitudasi .еm. ni fazoviy burchak sinusiga ko‘paytirish kerak. buni grafik ravishda tushintirish uchun tokning amplituda qiymatiga teng bulgan oa chizigini chizib, uni soat strelkasi yo‘nalishiga teskari tomonga aylantirsak (aylantirishning bu yo‘nalishini musbat deb qabul qilingan), unda bu chiziqning uchi em. radius bilan doira chizadi va biror t vaqt o‘tishi bilan bir chiziq ( burchakka buriladi va об vaziyatni egallaydi.ob chizigi uchidan vertikal diametrga perpendikulyar tushirib, овб tugri burchakli …

6 / 22

or deb ataluvchi oa = em padius bir t davr ichida…( = 2(. burchak chizgani uchun 2(./ t… nisbat bir sekundda o‘sha radius- vektor chizgan burchak bo‘ladi. 2(./ t …. nisbat radius – vektorning burchak tezligini ifodalaydi va u elektrotexnikada burchak chastotasi deb qabul qilingan . burchak chastotasi grekcha (… harfi bilan belgilanadi. ( = 2(./ t agar ( bir sekundda radius- vektor chizgan burchakni aks ettirsa, u holda t vaqt ichida bizga ma’lum bulgan va faza deb ataluvchi o‘sha radius- vektor chizgan ( burchagi quyidagiga teng bo‘ladi. ( =2(.f / t radius – vektorning to‘la bir aylanib chiqishi t vaqt ichida o‘tgani uchun chastota bilan davr orasida quyidagi munosabat mavjuddir: f = 1/ t yoki t = 1 / f t ning qiymatini burchak chastotani hosil kilamiz: ( = 2(f bu ifoda o‘zgaruvchan tok fazasining 1 sekundda necha radian o‘zga rishini ko‘rsatadi. o‘zgaruvchan tokning effektiv qiymatlari. bizga ma’lumki, u …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "о‘zgaruvchan elektr toki xosil qilish va uning parametrlari"

elektr va magnetizm о‘zgaruvchan elektr toki xosil qilish va uning parametrlari reja : 1. о‘zgaruvchan elektr toki 2. o‘zgaruvchan tok zanjirlari 3.о‘zgaruvchan tok zanjirida aktiv va reaktiv qarshiliklar elektr energiyasi boshqa turdagi energiyalarga qaraganda hech shubhasiz katta afzalliklarga ega. uni simlar orqali deyarli energiya isrof qilmasdan uzoq masofalarga uzatish mumkin, iste’molchilar o‘rtasida taqsimlash qulay. eng muhimi, bu engergiyani oddiygina qurilmalar yordamida energiyaning boshqa turlariga: mexanik energiyaga, ichki energiyaga (jismlarning isishi), yorug‘lik energiyasiga va shu kabi energiyalarga aylantirish mumkin. o‘zgaruvchan tokning o‘zgarmas tokka nisbatan shunday afzalligi borki, uning kuchi va kuchlanishini deyarli energiya yo‘qotmasdan juda keng chegaralarda o...

This file contains 22 pages in DOC format (593.5 KB). To download "о‘zgaruvchan elektr toki xosil qilish va uning parametrlari", click the Telegram button on the left.

Tags: о‘zgaruvchan elektr toki xosil … DOC 22 pages Free download Telegram