kinematika

PDF 10 pages 316.1 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 316.1 KB

File type PDF

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

kinematika asosiy qonunlar va formulalar ma’lumki, ilgarilanma harakatda, jismning ixtiyoriy nuqtasining harakati: trayektoriya, ko’chish, yo’l, tezlik hamda tezlanish bilan belgilanadi. harakatdagi nuqtalarning radius–vektori va bu nuqtaning koordinatalari, ya’ni radius–vektorning mos o’qlardagi proyektsiyalari vaqt o’tishi bilan o’zgarib boradi va nuqtaning funktsiyasi hisoblanadi. ( );txx = ( );tuu = (1) shuningdek, yo’l ham vaqtning funktsiyasi hisoblanadi. ( )tss = (2) (1) va (2) tenglamalar moddiy nuqtaning kinematik tenglamalari deyiladi. agar nuqta t vaqtda s   masofaga ko’chgan bo’lsa, uning o’rtacha ko’chish tezligi t s rto   =' (3) ga teng. bir xil vaqtlar oralig’ida tezligining o’zgarishi doimiy qolgan to’g’ri chiziqli tekis o’zgaruvchan harakatning tezlanishi t a 0 − = (4) nuqtaning o’zgarmas tezlanishli to’g’ri chiziqli harakati eng sodda harakatdir. bunday to’g’ri chiziqli tekis o’zgaruvchan harakat uchun quyidagi formulalar o’rinli: at+= 0  (5) 2 0 '   + = rto (6) 2 2 0 at ts += (7) a …

2 / 10

koordinatalari 5 0 =x , 3 0 =y . biror vaqtdan so’ng, masalan st 1= da moddiy nuqta koordinatalari 8 1 =x va 33 1 +=y bo’lgan vaziyatda bo’ladi. ma’lumki, nuqtaning ikki vaziyatini tutashtiruvchi to’g’ri chiziqni ox o’qi bilan tashkil etgan burchagi 01 01 xx yy tg − − = (1) ifoda bilan aniqlanadi. moddiy nuqta koordinatalarining qiymati asosida hisoblash ishlarini bajaramiz: ; 3 1 58 333 = − −+ =tg masalaning javobi: .30 0 = 2. koptok zinapoyaning balandligi 0,9 m bo’lgan uchta pog’onasidan dumalab tushdi. har bir pog’onaning balandligi (h) uning eniga teng. zinapoyaning gorizontga qiyaligi 450. koptokning yo’li va ko’chishini toping. berilgan: ;45,9,0 0 == mh topish kerak: ?? −− ls masalaning yechilishi: masala chizmasidan zinaning balandligi 3/hh = ekanligini ko’rish mumkin. agar koptok sakramasdan dumalasa, uning bosib o’tgan yo’li pog’ona balandligi va eni yig’indisining uchlanganiga teng: h hh s 2 33 3 =    …

3 / 10

an 10 sm siljigan. agar vagonning kengligi 3 m, tezligi esa 20 m/s bo’lsa, o’qning tezligi qanday bo’lgan? berilgan: ;/20,1,0,3 1 smmlml ===  topish kerak: ? 2 − masalaning yechilishi: o’q vagon devorlari orasidagi l masofani t vaqt ichida o’tsa, shu vaqtda vagon l masofaga ko’chadi. demak, o’q va vagon uchun mos tarzda quyidagi harakat tenglamalari o’rinli: tl 2 = (1) tl 1 = (2) (1) va (2) tenglamalarning nisbatidan o’q tezligini topish ifodasi kelib chiqadi: l l 1 2   = (3) hisoblash natijasi: ./600 2 sm= 5. moddiy nuqtaning koordinatalari tenglamasi tx 2= , ty += 2 . nuqtaning harakat tenglamasini xoy koordinatalarda yozing hamda nuqtaning tezligini toping. barcha kattaliklar si da berilgan. masalaning yechilishi: masala shartida berilgan tx 2= ifodadan vaqtni topib, ty += 2 tenglamaga qo’yamiz, natijada nuqtaning harakat tenglamasi kelib chiqadi: xy 5,02 += (1) bu to’g’ri chiziq tenglamasidir. l l υ1 υ2 …

4 / 10

masala shartini e’tiborga olib, (3) ni qayta yozamiz: 9 )(10 3 )( 2 1 2 12 1 2 t ttl   =      += bundan izlanayotgan kattalikni son qiymatini hisoblash ifodasi kelib chiqadi: t l 10 103 1 = (4) hisoblash natijasi: ./ 4 103 1 sm= 7. motorli qayiq a va b punktlar orasidagi masofani 3 1 =t soatda, sol esa 12 0 =t soatda o’tdi. motorli qayiq orqaga qaytishda bu masofani qanday 2 t vaqtda bosib o’tadi? berilgan: ;12,3 1 soattsoatt == topish kerak: ? 2 −t masalaning yechilishi: a va b punktlar orasidagi masofani s bilan, motorli qayiqning suvga nisbatan tezligini υk bilan, oqim tezligini υ0 bilan belgilaymiz. harakatni yer bilan bog’langan sistemada ko’rib chiqamiz. u holda sol va qayiqning harakat tenglamalari quyidagicha ifodalanadi: 00 ts = , 10 )( ts k  += (1) bundan       …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kinematika"

kinematika asosiy qonunlar va formulalar ma’lumki, ilgarilanma harakatda, jismning ixtiyoriy nuqtasining harakati: trayektoriya, ko’chish, yo’l, tezlik hamda tezlanish bilan belgilanadi. harakatdagi nuqtalarning radius–vektori va bu nuqtaning koordinatalari, ya’ni radius–vektorning mos o’qlardagi proyektsiyalari vaqt o’tishi bilan o’zgarib boradi va nuqtaning funktsiyasi hisoblanadi. ( );txx = ( );tuu = (1) shuningdek, yo’l ham vaqtning funktsiyasi hisoblanadi. ( )tss = (2) (1) va (2) tenglamalar moddiy nuqtaning kinematik tenglamalari deyiladi. agar nuqta t vaqtda s   masofaga ko’chgan bo’lsa, uning o’rtacha ko’chish tezligi t s rto   =' (3) ga teng. bir xil vaqtlar oralig’ida tezligining o’zgarishi doimiy qolgan to’g’ri chiziqli tekis o’zgaruvchan harakatning tezlanishi t a 0 − =...

This file contains 10 pages in PDF format (316.1 KB). To download "kinematika", click the Telegram button on the left.

Tags: kinematika PDF 10 pages Free download Telegram