abu nasr farobiy ulug’ qomusiy alloma

DOC 32 pages 136.5 KB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 136.5 KB

File type DOC

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

mavzu: abu nasr farobiy ulug’ qomusiy alloma. reja: 1. abu nasr farobiyning hayoti yo`li 2. abu nasr forobiyning ilmiy me`rosi 3. farobiy fozil davlat haqida abu nasr farobiyning hayoti yo`li abu nasr farobiy – o’rta asr sharqining mashhur mutafakkiri, qadimgi yunon falsafasining sharqdagi eng yirik davomchisi va targ’ibotchisidir. u sirdaryo bo’yidagi o’tror (forob) shahrida 873 yilda tug’ilib, shosh (toshkent), buxoro shaharlarida o’qidi, so’ng xalifligining markazi bag’dod shahriga borib, u yerda ko’p yil istiqomat qildi. yunon faylasuflarining asarlarini mutolaa qilish, turli tillarni o’rganishbilan shug’ullandi. umrining so’nggi yillarida damashqda yashadi. 950 yilda vafot etdi. u turli sohalarga oid ilmiy asarlar qoldirdi. u o’z davrining faylasufi, musiqachisi, shoiri, qomusiy olimi sifatida shuhrat qozondi. u “aql haqidagi risola” “falsafadan oldin nimani o’rganish kerak”, “falsafa manbalari”, “masalalar manbalari” kabi 160 dan ortiq risolalar yaratdi. yaqin va o‘rta sharqda «ikkinchi muallim» deb nom qozongan markaziy osiyolik mashhur olim abu nasr al-forobiyning mantiq ilmiga qo‘shgan hissasi beqiyosdir. …

2 / 32

zilishi, vazifalari, fikrlash jarayonining bosqich va shakllari, mantiqiy qonunqoidalari, usul hamda amallari haqida keng ma’lumotlar bergan. jumladan, mantiq fanining predmeti va tushunchasining etimologiyasi haqida gap ketganda, forobiy qadimgi grek mutafakkirlariga murojaat qiladi. uning fikricha, greklar mantiqni uch ma’noda: – fikrni til orqali ifodalovchi inson nutqi sifatida; – inson intellekti yordamida zabt etiluvchi obyektlarga yo‘l ko‘rsatuvchi so‘z sifatida; – olamni bilish uchun insonga in’om etilgan ichki ruhiy kuch sifatida tushunishgan. mazkur ta’riflarni to‘ldirgan holda, forobiy mantiqqa «muayyan qonun-qoidalar asosida insonning fikrlash intellektini yo‘naltiruvchi va takomillashtiruvchi fan» deb ta’rif beradi. ushbu ta’rifni yanada aniqlashtirsak, forobiy asarlarida mantiq fanlarning fani sifatida tafakkurning qonun-qoidalarini o‘rganuvchi bosh fan, hatto san’at deb baholanadi. faqat tafakkur qonunlarigina bizga chin haqiqatni ochib bera oladi. forobiyning ta’kidlashicha, ularsiz fikrimiz qachon chin, qachon yolg‘onligini yoki qachon xatoga yo‘l qo‘yganligimizni bila olmaymiz. qolaversa, haqiqat zaminida yotgan qarama-qarshiliklar va ularning yechimlarini topa olmaymizforobiyning asarlarida tushuncha, hukm va xulosa kabi tafakkur shakllari juda …

3 / 32

san’at turlarini alohida ajratib ko‘rsatadi. sillogizmning strukturasi haqida gap ketganda, uni katta asos, kichik asos va natija kabilarga bo‘ladi. shuningdek, sillogizm terminlarini ham uchga ya’ni katta, kichik va o‘rta terminlarga bo‘ladi hamda har biriga alohida ta’rif beradi. forobiyning mantig‘i haqida shuni aytishimiz mumkinki, uning xizmati arastuning mantig‘i bilan keng ilmiy jamoatchilikni tanishtirishga muvaffaq bo‘lganligi, qolaversa, tarixda «arab mantiq maktabi» deb nom olgan yangi yo‘nalishni vujudga keltirganligi bilan baholanadi. farobiyning ta’lim- tarbiya haqidagi qarashlarida insonparvarlik g’oylari alohida o’rin tutadi. uning o’qtirishicha, insonni baxt-saodatga eltuvchi jamoa yetuk jamoa bo’la olishi mumkin. komil insonni yaratish, uni baxt- saodatga eltish har qanday davlat jamoa boshlig’ining vazifasi bo’lishi darkor. farobiyning ta’kidlashicha, insonni tarbiyalash ikki xil usul yordamida olib borilishi lozim. tarbiyalanuvchi ixtiyoriy ravishda zaruriy, aqliy va axloqiy xislatlarni- bilimli bo’lishga, to’g’rilik va haqiqatni sevishga, jasur, do’stlarga sadoqatli bo’lish singari fazilatlarni egallashga intilmog’i lozim. bunday insoniy fazilatlarga ega bo’lish uchun baxt-saodatga eltuvchi jamoa bo’lishi kerak. farobiy …

4 / 32

ning ikki tomoniga: aqli-ongiga va axloqiga (xulq- atvoriga) e’tibor beradi. shuning uchun ta’lim-tarbiya, uning fikricha insonni aqliy tomondan ham, axloqiy tomondan ham etuk mukammal kishi qilib yetishtirishga qaratilmog’i lozim. tarbiyaning birdan bir vazifasi- jamiyat talablariga to’la-to’kis javob bera oladigan va uni bir butunlikda, tinchlikda, farovonlikda saqlab turish uchun xizmat qiladigan ideal inson tayyorlashdir. “ideal shahar aholi ilmining fikrlari” hamda “baxt-saodatga erishuv haqida” nomli risolalarida olimning bu fikrlari aniq ifodalangan. olimning o’qtirishicha kimki eng go’zal va foydali kashf etish fazilatiga ega bo’lsa, kashf etgan narsasi chindan ham o’zining va boshqalarning istagiga muvofiq bo’lsa u xayrli va nafli bo’ladi. olim ta’lim faqat so’z va o’rganish bilan, tarbiya esa, amaliy ish, tajriba bilan amalga oshirilishini aytadi va tarbiyani har bir xalq, millatning amaliy malakalaridan iborat bo’lgan ish-harakat, kasb-hunarga o’rganishdan iborat deb hisoblaydi. demak, farobiy ta’lim va tarbiya berishni bir-biridan farq qiladi. tarbiya esa amaliy faoliyatida namoyon bo’ladi, yoshlarga u ma’lum ish-harakat, kasb-hunar, odob …

5 / 32

lichaligi bilan bir-birlaridan farq qiladilar. tarbiya jarayoni, farobiyning fikricha tajribali pedagog, o’qituvchi tomonidan tashkil etilishi, boshqarilib turilishi va ma’lum maqsadlarga yo’naltirilishi lozim, chunki, “har biro dam ham baxtini va narsa hodisalarini o’zicha bila olmaydi. unga buning uchun o’qituvchi lozim” farobiy ta’lim- tarbiya berish usullari haqida shunday yozadi: “amaliy fazilatlar va amaliy san’atlar (kasb hunar va ularni bajarishga odatlantirish masalasiga kelganda, bu odat ikki turli yo’l bilan hosil qilinadi: birinchi yo’l qanoatbaxsh so’zlar, chorlovchi, ilhomlashtiruvchi so’zlar yordamida odat hosil qilinadi va malakalar vujudga keltiriladi, odamdagi g’ayrat, kasb intilish harakatga aylantiriladi ) ikkinchi yo’l (yoki ikkinchi usul)- majbur etish yop’lidir. bu usulga gapga ko’movchi qaysar shaharliklar va boshqa sahroi xalqlariga nisbatan ishlatiladi. chunki ular o’z istaklaricha, so’z bilan g’ayratga kiradiganlardan emasdir. ammo ulardan qaysi biriki, nazariy bilimlarni o’rganishga astoyidil kirishsa hamda faoliyati yaxshi bo’lib, kasb-hunarlarini va juz’iy san’atlarini egallashga intilishi bo’lsa, bunday odamlarni majbur etmaslik lozim, chunki maqsad ularni fazilat egasi qilish …

6 / 32

n, ilm va axilli ilmdan mol-dunyoni ayamasin, barcha mavjud, moddiy narsalar to’g’risida bilimga ega bo’lsin” bu fikrlardan farobiyning ta’lim-tarbiyada, yoshlarni mukammal inson qilib tarbiyalashda, xususan, aqliy- axloqiy tarbiyaga aloxida e’tibor berganligi ko’rinib turibdi uning etiqodicha, bilim, ma’rifat, holda kutilgan maqsadga erishilmaydi va bola ham yetuk bo’lib yetishmaydi. olim daraxtning yetukligi uning mevasi bilan bo’lganidek, insonning barcha xislatlari ham axloq bilan yakunlanishini aytadi. umuman, farobiy o’z davridagi yoshlarning ta’lim olishlari bilim egallashlari, hunar o’rganishlari, faoliyat ko’rsatishlari, mehnat qilishlari zarurligi xususida fikrlar bildirgan. bu fikrlar hozirda ham ta’lim- tarbiyaga g’oyat muhimdir. abu nasr forobiyning ilmiy me`rosi abu nasr forobiy ta'lim – tarbiya masalasida xususan aqliy tarbiyaga, ma'rifatli bo’lishga, aqlni mavjud bilimlar bilan boyitish, to’ldirishga katta e'tibor beradi. har qanday tarbiyani, xususan aqliy tarbiyani, ya'ni bilimlarni o’rganishni inson yoshlikdan boshlashligi zarurligi to’g’risidagi fikrni abu nasr forobiy alohida qayd qiladi. lekin, abu nasr forobiy «aqlli» bo’lishni faqat aqliy tarbiya, bilimdonlik bilangina chegaralab qo’ymaydi. abu …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "abu nasr farobiy ulug’ qomusiy alloma"

mavzu: abu nasr farobiy ulug’ qomusiy alloma. reja: 1. abu nasr farobiyning hayoti yo`li 2. abu nasr forobiyning ilmiy me`rosi 3. farobiy fozil davlat haqida abu nasr farobiyning hayoti yo`li abu nasr farobiy – o’rta asr sharqining mashhur mutafakkiri, qadimgi yunon falsafasining sharqdagi eng yirik davomchisi va targ’ibotchisidir. u sirdaryo bo’yidagi o’tror (forob) shahrida 873 yilda tug’ilib, shosh (toshkent), buxoro shaharlarida o’qidi, so’ng xalifligining markazi bag’dod shahriga borib, u yerda ko’p yil istiqomat qildi. yunon faylasuflarining asarlarini mutolaa qilish, turli tillarni o’rganishbilan shug’ullandi. umrining so’nggi yillarida damashqda yashadi. 950 yilda vafot etdi. u turli sohalarga oid ilmiy asarlar qoldirdi. u o’z davrining faylasufi, musiqachisi, shoiri, qomusiy olimi...

This file contains 32 pages in DOC format (136.5 KB). To download "abu nasr farobiy ulug’ qomusiy alloma", click the Telegram button on the left.

Tags: abu nasr farobiy ulug’ qomusiy … DOC 32 pages Free download Telegram