ulug`bekning bolalik va yoshlik yillari

PPTX 13 sahifa 602,1 KB Bepul yuklash

13 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 602,1 KB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 13

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (4 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 13

mirzo ulug‘bek buyuk alloma va davlat arbobi . mirzo ulug‘bek buyuk alloma va davlat arbobi ulug`bekning bolalik va yoshlik yillari ulug`bek sohib qiron amir temurning nabirasi, shoxruhning to`ng`ich o`g`li bo`lib, onasi gavharishod og`a nufuzli qipchoq amirlaridan qiyosiddin tarxonning qizi edi. u jahongir temurning iroq va ozarbayjonga qilgan harbiy yurishi vaqtida 1394 yil 22 martda sultoniya shahrida tug`iladi. temurning hohishi bilan bolaga muhammad tarag`ay deb nom qo`yadilar. lekin u yirik olim va fan arbobi bo`lgani tufayli ko`prok ulug`bek ismi bilan mashxur bo`ldi. ulug`bek bilimdon va tajribali murabbiylar ya'ni astronomiya ilmining bilimdoni salohiddin muso ibn mahmud qozizoda rumiy raqnamoligida fan asoslarini ayniqsa astranomiya ilmini puxta o`rgandi. ular ulug`bekni diniy va dunyoviy ilmlarning asosi bilan yaqindan tanishtirdilar. bir qator manbalarda keltirilishicha, 1397-98 yiliyoq, kelajakda katta shoir va olim bo`lib yetishgan shayx orif ozariy ham ulug`bekning murabbiysi qilib tayinlangan edi. o’nli kasrlarni kim kashf etgan? xv asrda samarqandda mirzo ulug’bek boshchiligida "astronomiya maktabi" vujudga …

2 / 13

, ularni bir ko’rinishdan ikkinchi ko’rinishga keltirish va boshqalar bayon etilgan ulug`bek juda yosh bo`lishiga qaramay, davlat kengashlariga, mas'ul qabul marosimlariga ham kiritilar va hamisha bobosining chap tomonida o`tirar edi. demak, temur bu nabirasini davlat ishlarini boshqarishga ham tayyorlab borgan. ulug`bekning yoshligi movorounnahrda markazlashgan yirik davlat yuzaga kelgan sharoitda, bobosi temurning harbiy yurishlari davrida o`tdi. temur ulug`bekni ko`pincha bu yurishlarda o`zi bilan birga olib yurdi. masalan, 1398 yili hindistonga, 1399-1404 yili turkiyaga, 1404 yili xitoyga qilgan yurishlarida ulug`bek bobosi yonida bo`ldi. 1447 yili shohruh vafot etgach, ulug`bek xurosonni movorounnahr bilan birlashtirib, kuchli davlat tuzishga harakat qildi, lekin qattiq qarshilikka duch keldi. 1448 yil bahorida hirot yaqinidagi tarnob degan joyda ulug`bek bilan jiyani alovuddavlat o`rtasida shohruh toju taxti uchun katta jang bo`lib o`tadi, qo`shinning chap tomonida ulug`bekning katta o`g`li abdulatif, o`ng tomonida kichik o`g`li abdulaziz qo`mondonlik qildi. jang ulug`bek g`alabasi bilan tugadi, lekin g`alabanoma abdulatif nomidan emas, faqat abdulaziz nomidan e'lon …

3 / 13

k qilgan yillarda (1409-1449) yanada gullab yashnadi; hunarmandchilik, me'morchilik va adabiyot ravnaq topdi, ilm-fan yuksaldi, savdo rivojlandi. ulug`bek farmoyishi bilan buxoroda (1417), samarqandda (1420), g`ijduvonda (1432-33) madrasalar va marvda xayriya muassasalari qurildi. bibixonim masjidi, amir temur maqbarasi, shohi zinda ansambli qurilishlari poyoniga yetkazildi. ulug`bek bulardan tashqari, talaygina jamoat binolari, ya'ni karvonsaroy, timlar,chorsu, hammom va hokazolarni ham qurdirgan.karvonsaroylardan eng kattasi registon, hozirgi tillakori madrasasi o`rnida bo`lgan va mirzoyi karvon saroyi nomi bilan shuxrat topgan. mamlakat obodonchiligi yo`lida ko`hna samarqand temur va temuriylar zamonida, ayniqsa ulug`bek hukmronlik qilgan yillarda (1409-1449) yanada gullab yashnadi; hunarmandchilik, me'morchilik va adabiyot ravnaq topdi, ilm-fan yuksaldi, savdo rivojlandi. ulug`bek farmoyishi bilan buxoroda (1417), samarqandda (1420), g`ijduvonda (1432-33) madrasalar va marvda xayriya muassasalari qurildi. bibixonim masjidi, amir temur maqbarasi, shohi zinda ansambli qurilishlari poyoniga yetkazildi. ulug`bekning ilmiy va madaniy merosi. ulug`bek buyuk astronom, matematik, davlat arbobi. u o`rta osiyo xalqlari ilmu fani va madaniyatini o`z davrida dunyo fanining …

4 / 13

bu inshoot ulug`bek farmoyishi bilan 1428-29 yillarda kuhak (cho`ponota) tepaligida obirahmat arig`i buyida bunyod etilgan. rasadxona silindr shaklida uch qavatli, balandligi 30,4 metrdan iborat ulkan bino bo`lgan. rasadxona o`rta asrlarda asbob-uskunasi jihatidan ham beqiyos bo`lgan. sharq astronomiyasida muhim ahamiyatga ega bo`lgan "ziji jadidi kuragoniy" asari ham shu yerda yaratilgan. uning "ziji jadidi kuragoniy" asari astronomiya ilmi tarixida alohida o`rin tutadi va u o`rta asr falakiyot fanining durdonasi hisoblanadi. "ziji jadidi kuragoniy" avvalambor mirzo ulug`bek bosh qosh bo`lgan samarqand rasadxonasining ko`p yillik mehnati samarasi sharq klassik astronomiyasining nazariy va amaliy masalalarini o`zida mujassamlashtirgan, uni yangi dalilu-isbotlar bilan boyitgan shoh asardir. "ziji jadidi kuragoniy" asosan ikki qismdan: katta muqaddima va 1018 ta yulduzlarning o`rni va holati aniqlab berilgan jadvallardan iborat. shunday qilib, astronomiya va matematika fanlari sohasida mashhur asarlar yaratgan, o`rta asrda eng katta observatoriya qurib, sharq astronomiya maktabini vujudga keltirgan, o`ziga zamondosh bo`lgan eng yaxshi olimlarni atrofiga to`plab, ularning ilmiy ish …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 13 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"ulug`bekning bolalik va yoshlik yillari" haqida

mirzo ulug‘bek buyuk alloma va davlat arbobi . mirzo ulug‘bek buyuk alloma va davlat arbobi ulug`bekning bolalik va yoshlik yillari ulug`bek sohib qiron amir temurning nabirasi, shoxruhning to`ng`ich o`g`li bo`lib, onasi gavharishod og`a nufuzli qipchoq amirlaridan qiyosiddin tarxonning qizi edi. u jahongir temurning iroq va ozarbayjonga qilgan harbiy yurishi vaqtida 1394 yil 22 martda sultoniya shahrida tug`iladi. temurning hohishi bilan bolaga muhammad tarag`ay deb nom qo`yadilar. lekin u yirik olim va fan arbobi bo`lgani tufayli ko`prok ulug`bek ismi bilan mashxur bo`ldi. ulug`bek bilimdon va tajribali murabbiylar ya'ni astronomiya ilmining bilimdoni salohiddin muso ibn mahmud qozizoda rumiy raqnamoligida fan asoslarini ayniqsa astranomiya ilmini puxta o`rgandi. ular ulug`bekni diniy va...

Bu fayl PPTX formatida 13 sahifadan iborat (602,1 KB). "ulug`bekning bolalik va yoshlik yillari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: ulug`bekning bolalik va yoshlik… PPTX 13 sahifa Bepul yuklash Telegram