ulug`bekning bolalik va yoshlik yillari

PPTX 13 pages 602.1 KB Free download

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇
1 / 13
mirzo ulug‘bek buyuk alloma va davlat arbobi . mirzo ulug‘bek buyuk alloma va davlat arbobi ulug`bekning bolalik va yoshlik yillari ulug`bek sohib qiron amir temurning nabirasi, shoxruhning to`ng`ich o`g`li bo`lib, onasi gavharishod og`a nufuzli qipchoq amirlaridan qiyosiddin tarxonning qizi edi. u jahongir temurning iroq va ozarbayjonga qilgan harbiy yurishi vaqtida 1394 yil 22 martda sultoniya shahrida tug`iladi. temurning hohishi bilan bolaga muhammad tarag`ay deb nom qo`yadilar. lekin u yirik olim va fan arbobi bo`lgani tufayli ko`prok ulug`bek ismi bilan mashxur bo`ldi. ulug`bek bilimdon va tajribali murabbiylar ya'ni astronomiya ilmining bilimdoni salohiddin muso ibn mahmud qozizoda rumiy raqnamoligida fan asoslarini ayniqsa astranomiya ilmini puxta o`rgandi. ular ulug`bekni diniy va dunyoviy ilmlarning asosi bilan yaqindan tanishtirdilar. bir qator manbalarda keltirilishicha, 1397-98 yiliyoq, kelajakda katta shoir va olim bo`lib yetishgan shayx orif ozariy ham ulug`bekning murabbiysi qilib tayinlangan edi. o’nli kasrlarni kim kashf etgan? xv asrda samarqandda mirzo ulug’bek boshchiligida "astronomiya maktabi" vujudga …
2 / 13
, ularni bir ko’rinishdan ikkinchi ko’rinishga keltirish va boshqalar bayon etilgan ulug`bek juda yosh bo`lishiga qaramay, davlat kengashlariga, mas'ul qabul marosimlariga ham kiritilar va hamisha bobosining chap tomonida o`tirar edi. demak, temur bu nabirasini davlat ishlarini boshqarishga ham tayyorlab borgan. ulug`bekning yoshligi movorounnahrda markazlashgan yirik davlat yuzaga kelgan sharoitda, bobosi temurning harbiy yurishlari davrida o`tdi. temur ulug`bekni ko`pincha bu yurishlarda o`zi bilan birga olib yurdi. masalan, 1398 yili hindistonga, 1399-1404 yili turkiyaga, 1404 yili xitoyga qilgan yurishlarida ulug`bek bobosi yonida bo`ldi. 1447 yili shohruh vafot etgach, ulug`bek xurosonni movorounnahr bilan birlashtirib, kuchli davlat tuzishga harakat qildi, lekin qattiq qarshilikka duch keldi. 1448 yil bahorida hirot yaqinidagi tarnob degan joyda ulug`bek bilan jiyani alovuddavlat o`rtasida shohruh toju taxti uchun katta jang bo`lib o`tadi, qo`shinning chap tomonida ulug`bekning katta o`g`li abdulatif, o`ng tomonida kichik o`g`li abdulaziz qo`mondonlik qildi. jang ulug`bek g`alabasi bilan tugadi, lekin g`alabanoma abdulatif nomidan emas, faqat abdulaziz nomidan e'lon …
3 / 13
k qilgan yillarda (1409-1449) yanada gullab yashnadi; hunarmandchilik, me'morchilik va adabiyot ravnaq topdi, ilm-fan yuksaldi, savdo rivojlandi. ulug`bek farmoyishi bilan buxoroda (1417), samarqandda (1420), g`ijduvonda (1432-33) madrasalar va marvda xayriya muassasalari qurildi. bibixonim masjidi, amir temur maqbarasi, shohi zinda ansambli qurilishlari poyoniga yetkazildi. ulug`bek bulardan tashqari, talaygina jamoat binolari, ya'ni karvonsaroy, timlar,chorsu, hammom va hokazolarni ham qurdirgan.karvonsaroylardan eng kattasi registon, hozirgi tillakori madrasasi o`rnida bo`lgan va mirzoyi karvon saroyi nomi bilan shuxrat topgan. mamlakat obodonchiligi yo`lida ko`hna samarqand temur va temuriylar zamonida, ayniqsa ulug`bek hukmronlik qilgan yillarda (1409-1449) yanada gullab yashnadi; hunarmandchilik, me'morchilik va adabiyot ravnaq topdi, ilm-fan yuksaldi, savdo rivojlandi. ulug`bek farmoyishi bilan buxoroda (1417), samarqandda (1420), g`ijduvonda (1432-33) madrasalar va marvda xayriya muassasalari qurildi. bibixonim masjidi, amir temur maqbarasi, shohi zinda ansambli qurilishlari poyoniga yetkazildi. ulug`bekning ilmiy va madaniy merosi. ulug`bek buyuk astronom, matematik, davlat arbobi. u o`rta osiyo xalqlari ilmu fani va madaniyatini o`z davrida dunyo fanining …
4 / 13
bu inshoot ulug`bek farmoyishi bilan 1428-29 yillarda kuhak (cho`ponota) tepaligida obirahmat arig`i buyida bunyod etilgan. rasadxona silindr shaklida uch qavatli, balandligi 30,4 metrdan iborat ulkan bino bo`lgan. rasadxona o`rta asrlarda asbob-uskunasi jihatidan ham beqiyos bo`lgan. sharq astronomiyasida muhim ahamiyatga ega bo`lgan "ziji jadidi kuragoniy" asari ham shu yerda yaratilgan. uning "ziji jadidi kuragoniy" asari astronomiya ilmi tarixida alohida o`rin tutadi va u o`rta asr falakiyot fanining durdonasi hisoblanadi. "ziji jadidi kuragoniy" avvalambor mirzo ulug`bek bosh qosh bo`lgan samarqand rasadxonasining ko`p yillik mehnati samarasi sharq klassik astronomiyasining nazariy va amaliy masalalarini o`zida mujassamlashtirgan, uni yangi dalilu-isbotlar bilan boyitgan shoh asardir. "ziji jadidi kuragoniy" asosan ikki qismdan: katta muqaddima va 1018 ta yulduzlarning o`rni va holati aniqlab berilgan jadvallardan iborat. shunday qilib, astronomiya va matematika fanlari sohasida mashhur asarlar yaratgan, o`rta asrda eng katta observatoriya qurib, sharq astronomiya maktabini vujudga keltirgan, o`ziga zamondosh bo`lgan eng yaxshi olimlarni atrofiga to`plab, ularning ilmiy ish …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ulug`bekning bolalik va yoshlik yillari"

mirzo ulug‘bek buyuk alloma va davlat arbobi . mirzo ulug‘bek buyuk alloma va davlat arbobi ulug`bekning bolalik va yoshlik yillari ulug`bek sohib qiron amir temurning nabirasi, shoxruhning to`ng`ich o`g`li bo`lib, onasi gavharishod og`a nufuzli qipchoq amirlaridan qiyosiddin tarxonning qizi edi. u jahongir temurning iroq va ozarbayjonga qilgan harbiy yurishi vaqtida 1394 yil 22 martda sultoniya shahrida tug`iladi. temurning hohishi bilan bolaga muhammad tarag`ay deb nom qo`yadilar. lekin u yirik olim va fan arbobi bo`lgani tufayli ko`prok ulug`bek ismi bilan mashxur bo`ldi. ulug`bek bilimdon va tajribali murabbiylar ya'ni astronomiya ilmining bilimdoni salohiddin muso ibn mahmud qozizoda rumiy raqnamoligida fan asoslarini ayniqsa astranomiya ilmini puxta o`rgandi. ular ulug`bekni diniy va...

This file contains 13 pages in PPTX format (602.1 KB). To download "ulug`bekning bolalik va yoshlik yillari", click the Telegram button on the left.

Tags: ulug`bekning bolalik va yoshlik… PPTX 13 pages Free download Telegram