sezgi va idrokning psixologik mohiyati, fiziologiyasi

DOCX 12 pages 36.8 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 36.8 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

mavzu: sezgi va idrokning psixologik mohiyati, fiziologiyasi. reja: 1. sezgilar haqida umumiy tushuncha. sezgilarning nerv-fiziologik asoslari. 1. idrok haqida tushuncha. 1. idrokning nerv-fiziologik asoslari, xususiyatlari va qonuniyatlari. 1. idrokda illyuziya va gallyutsinatsiya. 1. vaqt, harakat va fazoni idrok qilish. mustaqi ta’lim: sezish obrazining paydo bo`lish fazalari. tayanch so`z va iboralar: bilish jarayaoni: sezgi, idrok, xotira, analizator, retseptor, nerv tola, sezgi turi: ko`rish, eshitish,hid bilish, tam bilish, teri-taktil, muskul-harakat,statik, organik; sezgi qonuniyati: sezgirlik, sinezteziya, sensibilizatsiya, persepsiya, anglash, ong faoliyati, umumlashtirish, yaxlitlik,predmetlilik, ob`ekt, fon, apperspsiya, konstantlik, illyuziya, gallyutsinatsiya, idrok turi: vaqt, harakat, fazni idrok qilish, sezgilar haqida umumiy tushuncha. sezgilarning nerv-fiziologik asoslari. ma`lumki bizni o`rab turgan tashqi olamdagi narsa va hodisalarning juda ko`p belgi va xususiyatlari mavjud. masalan, narsalarning rangi, ta`mi, hidi, qattiq yoki yumshoqligi, g`adir-budur yoki tekisligi, harorat va boshqalar. ana shu narsa va hodisalarning turli xil belgi, xususiyatlarini biz ham turlicha sezgi a`zolarimiz orqali ongimizda aks ettiramiz. sezgi deb- atrofimizdagi …

2 / 12

`sir etadigan narsa va hodisaning bo`lishi. · sezuvchi apparat, ya`ni analizatorning mavjud bo`lishi. masalan, havoning sovuqligini, temirning qattiqligini, qorning yumshoqligi va boshqalarni sezamiz. sezgi idrok bilan bog`liq bo`ladi, lekin narsa va hodisani idrok qilishdan oldin uni sezish lozim, shu bois sezgilar materiyaning sezgi a`zolarimizga ta`siri natijasidir. sezgi axborotlarini qabul qilib, tanlab, to`plab, har bir sekundda axborotlar oqimini qabul qilib va qayta ishlab miyaga yetkazib beradi. natijada tevarak - atrofdagi tashqi olamni va organizm o`z ichki holatini adekvat "mos" aks ettirishi hosil bo`ladi. sezgi a`zolari tashqi olamning inson ongiga olib kiradigan yo`llaridan biridir. sezgi nerv tizimining u yoki bu qo`zg`atuvchidan ta`sirlanuvchi reaksiyalari tarzida hosil bo`ladi va har qanday psixik hodisa kabi reflektorlik xususiyatiga egadir. sezgilarning nerv - fiziologik asosini qo`zg`atuvchining o`ziga aynan o`xshaydigan analizatorga ta`siri natijasida hosil bo`ladigan nerv jarayoni tashkil qiladi. shuningdek, sezgilarning nerv fiziologik asosini o`rganishda i.p.pavlov ta`biri bilan aytganda analizator apparati tashkil etadi. analizator - tashqi va ichki …

3 / 12

miyaga olib boruvchi nerv yo`llari va effektordan tarkib topgandir. reflektor yoyi elementlarning o`zaro munosabati murakkab organizmning tevarak-atrofdagi olamda to`g`ri mo`ljal olishning organizmning yashash sharoitlariga muvofiq tarzdagi faoliyatining negizini ta`minlaydi. sezgilarning tasnifi, sezgilarning turlari, sezgi sohasidagi qonuniyatlar. sezgilar qaysi a`zolar yordamida hosil qilinishiga qarab, quyidagi turlarga, ya`ni ko`rish, eshitish, hid bilish, ta`m bilish, teri, muskul-harakat, organik sezgilarga ajratiladi. ular sezgi a`zolari qaerda joylashganligiga qarab tavsiflanadi. jahon psixologiyasi fanining so`nggi yutuqlari hamda atamalariga binoan sezgilar quyidagicha klassifikasiya qilinadi. ushbu tasniflanishning dastlabki ko`rinishi ingliz olimi ch.sherringtonga taalluqlidir. u reseptorning qaerda joylashganligiga qarab, sezgilarni uch turga bo`ladi. · tashqi muhitdagi narsa va hodisalarning xususiyatlarini aks ettirishgamoslashgan hamda reseptorlari tananing sirtqi qismida joylashgan sezgilar, ya`ni ekstroreseptiv sezgilar; · ichki tana a`zolari holatlarini aks ettiruvchi hamda reseptorlari ichki tana a`zolarida, to`qimalarda joylashgan sezgilar, ya`ni interoreseptiv sezgilar. · tanamiz va gavdamizning holati hamda harakatlari haqida ma`lumot (axborot, xabar) beruvchi muskullarda, bog`lovchi paylarda, mushaklarda joylashgan sezgilar, ya`ni proprioreseptiv …

4 / 12

ogik mexanizmlari interosepsiya bilan birgalikda k.m.bikov, v.n. chernigovkiylar tomonidan atroflicha o`rganilgan. ularning fikriga ko`ra, bu narsalarning barchasi shartli reflektor faoliyati mexanizmlaridan kelib chiqadi proprioreseptiv sezgilar gavdaning fazodagi holati to`g`risida signallar bilan ta`minlab turadi. ular inson harakatining boshqaruvchisi hisoblanib va afferent asosini tashkil qiladi. pereferik reseptorlar muskullar, pay va bo`g`imlarda joylashgan bo`lib, maxsus tanachalar shakliga ega va ular puchchini tanachalari deb ataladi. proprioreseptorlar harakatning afferent asosi ekanligini a.orbeli tomonidan, hayvonlarda p.k.anoxin, odamlarda esa n.a.bernshteynlar tomonidan o`rganilgan. psixologik ma`lumotlarga ko`ra, gavdaning fazodagi holati, sezgirligi statik sezgilarda o`z ifodasini topadi. uning markazi ichki quloq kanallarida joylashgan bo`lib, ular o`zaro bir-biriga perpendikulyar bo`shliqda tutash holatda yotadi. masalan, bosh holatining o`zgarishi quyidagi sxemada ko`rish mumkin: a) endolimfa suyuqligiga bog`liq qo`zg`alish; b) eshitish nervi; v) vestibulyar nervi; g) bosh miya po`stining chakka bo`lmasi; d) miya apparatiga o`tadi; vestibulyator sezgi apparati ko`rish bilan bevosita aloqada bo`lib, fazoni mo`ljalga olish (orientirlash) jarayonida ishtirok etadi. masalan, avtomobil yo`lidan o`tish …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sezgi va idrokning psixologik mohiyati, fiziologiyasi"

mavzu: sezgi va idrokning psixologik mohiyati, fiziologiyasi. reja: 1. sezgilar haqida umumiy tushuncha. sezgilarning nerv-fiziologik asoslari. 1. idrok haqida tushuncha. 1. idrokning nerv-fiziologik asoslari, xususiyatlari va qonuniyatlari. 1. idrokda illyuziya va gallyutsinatsiya. 1. vaqt, harakat va fazoni idrok qilish. mustaqi ta’lim: sezish obrazining paydo bo`lish fazalari. tayanch so`z va iboralar: bilish jarayaoni: sezgi, idrok, xotira, analizator, retseptor, nerv tola, sezgi turi: ko`rish, eshitish,hid bilish, tam bilish, teri-taktil, muskul-harakat,statik, organik; sezgi qonuniyati: sezgirlik, sinezteziya, sensibilizatsiya, persepsiya, anglash, ong faoliyati, umumlashtirish, yaxlitlik,predmetlilik, ob`ekt, fon, apperspsiya, konstantlik, illyuziya, gallyutsinatsiya, idrok turi: va...

This file contains 12 pages in DOCX format (36.8 KB). To download "sezgi va idrokning psixologik mohiyati, fiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: sezgi va idrokning psixologik m… DOCX 12 pages Free download Telegram